Keıingi ýaqytta ǵalamtor keńistiginde Qazaqstan halqyna qatysty arandatýshylyq pıǵyldaǵy materıaldardyń kórinis tabýy qoǵamda jaǵymsyz áser qaldyrýda. Álemde bolyp jatqan shıelenisti oqıǵalardy: separatısterdiń áreketteri, turǵyn aýmaqtardaǵy áskerı qımyldardy alǵa tarta otyryp elimizdiń sútteı uıyǵan tynyshtyǵyn buzǵysy keletin syrtqy kúshterdiń joq emestigine kózimiz jetti.
Shyǵys Qazaqstanǵa keıingi eki-úsh aıda batystyq BAQ ókilderiniń at basyn burýy jıilep ketti. Olar kelgende de tek júrmeı «oblysta ózge ulttar ókilderine qysym kórsetilip jatyr» degen jalǵan aqparattaryn tyqpyshtap, beıbit jatqan eldiń ishine ot tastaýǵa barynsha tyrysyp baǵýda. Eldi mekenderdi aralaıdy, adamdardy sózge tartyp, qısynsyz suraqtar qoıady, bylaısha aıtqanda, tyrnaq astynan kir izdeýmen aınalysady...
Jaqynda Óskemenge Ilá Azar deıtin tilshi keldi. Bizben kezdesýge nıet bildirdi. Usynysyn jerge tastamaı kelistik. Kezdestik.
Kezdesý barysynda ol osyndaǵy orystardyń jaǵdaıy, memlekettik til týraly surady. Biz óz tarapymyzdan Qazaqstanda turyp jatqan orystardyń jaǵdaıy, bizdiń ortaq tarıhymyz, memlekettik tildiń róli, bárimiz bir shańyraq astynda qalaı ómir súrip jatqanymyz jóninde táptishtep turyp aıtyp berdik.
Alaıda biz «Óskemen halyqtyq respýblıkasy. Qazaqstanda orystar «sypaıy adamdardy» kúte me?: Ilá Azardyń reportajy» atty maqalany oqyǵanda jaǵamyzdy ustadyq. Maqala avtory aıtylǵandardyń bárin tonyn aýdaryp, basqasha jetkizgen. Osy oraıda jýrnalısiń bizdi orys shovınıseri etip kórsetýge tyrysqan arsyzdyǵynan buryn, elimizge, onyń ishinde qazaq halqyna degen ashshy óshpendiligi qatty ashýymyzdy týǵyzdy. Sonda bizge Qazaqstanda berik ornaǵan tatýlyq pen tynyshtyqty búldiretindeı ne kórindi?
Úlken jaýapkershilikpen aıtamyz: maqala avtorymen jazylǵandardyń bári jalǵan, ashyq arandatýshylyq! Oıdan shyǵarylǵan áńgime.
Qurmetten jurdaı bolǵan Ilá! Qazaqstanda jerdi, bılikti jáne tildi durys bólmegen dep bizdi sendirýge árekettenýdiń qajeti joq. Óıtkeni bizdiń elde báriniń quqyǵy birdeı. Memleketimizdiń ekonomıkasy da ósip-órkendeý ústinde. Bizdiń elde eshqashan ultaralyq shıelenister bolǵan emes. Bolmaıdy da. Sebebi oǵan eshqandaı negiz joq. Eń bastysy júzden astam ulttardyń ókilderi aýyzbirshilikte, yntymaqta yń-shyńsyz turyp jatyrmyz. Eger qandaı da bir másele bolsa ol bizdiń ishki sharýamyz, ózimiz sheship alamyz. Oǵan aralasýdyń qajeti joq.
Memlekettik tildi májbúrlep úıretip jatqan eshkim joq, tildi bilý árbir azamattyń erkine, ar-uıaty men qadir-qasıetine baılanysty. Al orys tiline kelsek, oǵan eshqandaı qysym kórsetilmeıdi. Óskemende barlyǵy 45 mektep bar bolsa, sonyń 19-y orystildi bilim oshaqtary, 8-i memlekettik tilde sabaq beredi. Qalǵandary aralas mektepter. Biz balalarymyzdy qazaq mektepterine májbúrlikten emes, olardyń bolashaǵyn oılaǵandyqtan óz erkimizben sanaly túrde berip otyrmyz.
Sonymen qatar, qalalyq máslıhattaǵy depýttardyń, mekemeler men kásiporyndar basshylarynyń arasynda ulty orystar jeterlik. Sondyqtan jalǵan aqparattarǵa qurylǵan bul maqala Qazaqstandaǵy orystardyń úni emes, tapsyrys boıynsha syrttan tyqpyshtalǵan arandatýshylyq ıdeologıa ekenin jaqsy túsinemiz jáne jaýapty organdar tarapynan taldanýy tıis dep esepteımiz!
Ýkraınadaǵy jaǵdaı týraly aıtar bolsaq, árıne biz olardyń taǵdyryna alańdaýshylyq bildiremiz. Sebebi onda bizdiń baýyrlarymyz, dostarymyz ben tanystarymyz turyp jatyr. Sondyqtan tynyshtyqtyń saqtalýyn qalaımyz.
Biz Qazaqstandaǵy orystar júzden astam ulttardyń ókilderin baýyryna basyp, dos tutqan qazaq-baýyrlardy asa qurmetteımiz. Tilimizdi, dinimiz ben dilimizdi, salt-dástúrimizdi joǵaltpaı saqtaýǵa, keıingi urpaqqa jalǵastyrýǵa barynsha múmkindik týǵyzyp otyrǵandyǵy úshin sheksiz rızamyz. Onyń dáleli retinde elimizde birinshi bolyp Óskemende ashylǵan Dostyq úıi men etnoaýyldy maqtanyshpen aıtýǵa bolady. Al bázbir aram pıǵyldy kúshterdiń birligimizge syzat túsirgisi kelgen áreketteri bizderdi bir-birimizge odan saıyn jaqyndastyryp, uıystyra túsedi. Qadap turyp aıtamyz, bizdiń shyrqymyzdy Azarlar da, jylpyldaq «medýzalar» da buza almaıdy!
O.Navozov
«Lad» respýblıkalyq slaván
qozǵalysy» QB-niń SHQF-nyń jetekshisi,
O.Maslennıkov,
«Qazaqstannyń orys qaýymdastyǵy»
SHQF-nyń jetekshisi,
N.Plahotın,
«Lad» respýblıkalyq slaván
qozǵalysy» QB-niń belsendisi,
«Orys álemi» qorynyń ókili,
V.Chmýtov,
Ermak Tımofeevıch atyndaǵy
kazak jerlestiginiń atamany
