Taıaý Shyǵystaǵy 9 musylman memleketi Katarmen dıplomatıalyq baılanysyn úzdi. Al, Túrkıa osy elden 5000 áskerlik baza jasaqtady. Iran parlamentine shabýyl jasaldy. Taıaý Shyǵysta sońǵy úsh kúnniń ishindegi bolǵan saıası jaǵdaı týraly Túrkıanyń Yeni şafak gazeti jarıalaǵan maqalany Qamshy tilshisi oqyrman nazaryna usynady
Taıaý Shyǵysta oqıǵalar birinen keıin biri adam sengisiz jyldamdyqpen oryn alýda. Bir tún ishinde barlyǵy ózgerip ketetindeı jaǵdaı ornap tur. Dostyq pen jaýlastyqty ustanǵan elder de sheshimderinen pozısıalarynan tez ózgerip tez aınyp jatady. Tek quldyq qana qalady. Elder bir-birine qarsy uıymdar men odaqtar quryp tistesip jatyr. Islam men musylmandarǵa qarsy soǵysty sizge «Islam jolynda musylmandar úshin soǵys» dep túsindiretin bolsa, qalaı túsiner edińiz?
Munaı men gazdy alyp bireýlerge bılik pen belgili-bir rejımdi saıası qoldaýdy syıǵa tartady. Rejım jyl saıyn saıası qoldaýǵa mıllıard qarajat jumsaıdy. Taıaý Shyǵys munaıy, gazy, namysy- barlyǵy álemdik kúshterdiń aıaǵynyń astynda.
Okýpasıalandyrý men jaýyz saıasat jalǵasýda
Negizinen alǵanda AQSH pen Brıtanıa osy jerdiń qojaıyndary. Tek bular ǵana osy eldiń halqynyń taǵdyryn anyqtap sheship otyrady. Dıktatorlar, lıderler, monarhtardyń barlyǵy osy eldermen qoıylǵan jáne solarǵa jumys isteıdi. Eger bir memlekettiń halqy men ıntellıgensıasy olarǵa qarsylyq kórsetetindeı qadam jasasa birden azamattyq soǵystyń oty tutanyp, olardy birden okýpasıalaıdy, qurtyp jiberedi. Memleketterdi bir-birimen shaǵystyryp, haos, zobalań ornatady. Musylman qoǵamynda problema taýsylmaıtyndaı, olar árdaıym kómekke muqtaj, zárý bolý úshin jasalady, bul is-áreketter.
Jalǵyz Taıaý Shyǵysqa qatysty baǵyndyrý jospary ǵana múltiksiz, ózgerissiz.
Katar krızısi – ıran-saýdıt soǵysynyń alǵashqy habarshysy. Osynyń bári «Úlken Taıaý Shyǵys» josparynyń bir bóligi. Bul josparǵa barlyq musylman elderi Túrkıa, Iran, Pákistan tipti Indonezıaǵa deıin kiredi. Ol memleket Amerıkamen dostyq qarym-qatynasta ma joq pa, ol mańyzdy emes. Kez-kelgen el úshin arnaıy jospar bar. AQSH-tyń odaqtastary da, musylman áleminiń jaýlary da shabýylǵa ushyraıdy. Batystyń josparyna saı, barlyq musylman elderi álemniń saıası kartasynan joıylýy tıis. Olardyń ornyna bir-birimen únemi qaqtyǵysatyn shaǵyn qala-memleketter paıda bolýy kerek. Olardy osylaı basqarý ońaı bolmaq.
Katar krızısi az ýaqyttyń ishinde Sırıadaǵy soǵysty da shań qaptyryp ketti. Dál qazir barlyq nazar Taıaý Shyǵysqa aýdy. Bul AQSH-tyń jańa prezıdenti Tramptyń oryndaýyndaǵy arandatý áreketi.
Tramptyń Er-Rıadqa birinshi sapary barysynda arab sheıhtaryna shaǵyn biraq óte baı Katardy buǵattaý tapsyryldy. Bir táýlikte arab monarhtary Katardan bas tartyp ony «satqyn» dep jarıalap, barlyq qarym-qatynasty úzdi. Arada biraz ýaqyt ótpeı Iran terorıstik shabýyl astynda qaldy. Iran parlamenti men Homeını kesenesine shabýyl jasaldy.
Bul musylman elderi arasynda qaqtyǵysty órshitý operasıasy boldy. Osy terrakt arqyly Iran men Saýda Arabıasyn ózge arab elderimen betpe-bet keltirip shıelenisti jaǵdaıdyń ornatýyna sebepshi bolyp otyr. DAISH memleketi (IG) Iranǵa alǵash ret shabýyl jasap otyr. Eshqashan Iranǵa, Izraılge shabýyl jasamaǵan DAISH aıaq-asty Tegerandy qanǵa boıady. Munda bir gáp bary aıdan anyq.
Áli talaı terorıstik uıymdar qurylady. AQSH túrli uıymdar sonyń ishinde kúrtter partıasy men Gúlen toby arqyly Túrkıanyń damýy men ósýine tosqaýyl qoımaqshy. Iran men arab memleketterin qaǵystyrý úshin áli talaı terorıstik uıymdardy efırge shyǵarady. AQSH Iranǵa qarsy qadam jasady, Iranǵa oq jaýdyrdy. Saýda Arabıasyna Irandy qurýdyń mańyzdylyǵyn kórsetti. Katar AQSH-tyń antıırandyq koalısıasyna qosylǵan joq, sondyqtan AQSH ony qurbandyq etpek.
Budan da zor, úlken terrakttar bolady dep kútilýde. Tipti saýdıttar Katarǵa óz ákerin kirgizýi múmkin. Mine, sol kezde úlken soǵys bolmaq. Al bolǵan oqıǵalar jelisine qarasaq, Saýda Arabıasy AQSH-tyń qarmaǵyna qalaı túsip qalǵanyn bilmeı qalǵan sekildi.
Mekkedegi soǵysqa daıyndyq júrýde
«Musylmandar bir-birimen soǵysady». «Soǵys oshaǵy Islamnyń júreginde ornaıtyn bolady», «eki jyldan keıin soǵys parsy shyǵanaǵyna jetedi» degen boljamdar endi júzege asýda.
Mekkege tanktar kelmeı turyp..
Taıaý Shyǵysta úlken soǵys ornaıtyndyǵy áý bastan belgili bolǵan. Ár jasalǵan qadam soǵysty Mekkege jaqyndatýda. Tanktar Mekkege jaqyndamaı turyp áreket etýge bolady. Mekkege túsetin raketalar Irannyń nemese AQSH-tyń raketalary bolmaq. Iran men saýdıtter arasynda soǵysty órshitip jatqandar Katardy úlken jarylystyń bolýyn ıtermeleıtin jarǵysh qural retinde qoldanyp otyr. Ókinishtisi jáne eń soraqysy, jergilikti turǵyndardyń ózderin memleketti qurtýshylar etip tańdaǵan.
AÝDARǴAN: Nazerke MUSA
