Qytaıda tek qoldanylatyn zattardy ǵana emes, sonymen qatar tabıǵı ónimder, ıaǵnı taǵamdardy da qoldan jasap úırengen. Bizdiń elimizdegi sýpermarket sórelerindegi taǵamdardyń kópshiligi dál sol Qytaıdan jetkiziletini bárimizge málim. Endeshe Qamshy aqparattyq agenttigi sheteldik BAQ-qa silteme jasaı otyryp qoldanýǵa bolmaıtyn taǵamdardyń tizimin kórsetedi. Kópshiliginde 690-693 shtrıhkodymen beriletin taǵamdar bolyp tabylady.
1 Tılápıa balyǵy
Tılápıa balyǵy Qytaı fermalarynda qoldan ósiriledi. Bul balyqtyń túrin satyp alýshylar kóp. Bul balyq sapasy tym nashar, ýytty balyqtardyń biri. Tılápıa kishigirim baseınderde ósiriledi jáne de ol kózine kóringenniń barlyǵymen qorektene beredi.
Qytaıda bul balyqtyń túrin óz balalaryna eshkim de jegizbeıdi, sebebi olar bul balyqtyń qalaı ósiriletinin jaqsy biledi. TMD elderi arasynda Tılápıa balyǵynyń 80 %-y Qytaıdan jekiziledi.
2 Treska balyǵy
Bul – Qytaı fermalarynyń birinde qoldan ósiriletin balyqtardyń taǵy bir túri. Bul balyq óziniń qaldyǵymen qorektenip, sonyń ortasynda ómir súretin bolǵandyqtan bul balyqtan da aýlaq bolý kerek. Qazirgi tańda elimizdegi Treska balyǵynyń 50%-y Qytaıdan ákelinedi.
3 Qytaıdan keletin alma shyryny
Bizdiń elimizdegi alma shyrynynyń 50%-y Qytaıdan jetkiziledi eken. Qytaı qazirgi tańda jer sharyn pestısıdtermen lastaýdan birinshi orynda tur. Áli kúnge deıin Qytaı olardyń quramyn ónim qorapshalarynda kórsetpeıdi.
Balalaryńyzdyń densaýlyǵy úshin qoraptaǵy alma shyrynynan múlde bas tartý qajet. Jemis shyrynyn tek úıde jasap, tutynǵan abzal.
4 Konservilengen sańyraýqulaqtar
Birneshe ýaqyt buryn AQSH sanepıdemstansıasy Qytaıdan jetkiziletin konservilengen sańyraýqulaqtardyń arasynan buzylǵan ónimderiniń kópshiligin taýyp aldy. Qytaıdyń kóptegen fermalary óz múddeleri úshin konservilengen bankalardyń syrtyna «organıkalyq» degen jazýdy kóptep jazatyn bolǵan. Astaryna úńilip qaraıtyn bolsaq Qytaıdan jetkiziletin sańyraýqulaqtar múlde tutynýǵa jaramsyz ekendigin baıqaýǵa bolady. Jáne de mundaı sańyraýqulaqtardyń 34%-y Qytaıdan ákelinedi.
5 Qytaı sarymsaǵy
Qytaıda sarymsaqty uzaq ýaqyt búldirmeı saqtaý úshin oǵan kóptegen hımıkattar seýip saqtaıdy. Elimizde satylatyn sarymsaqtardyń 31%-y qytaılyq bolyp tabylady.
6 Taýyq eti
Qus týmaýy boıynsha Qytaı birinshi orynǵa turǵan memleket. Sol sebepti de siz tutynyp otyrǵan qus eti de sol aýrýǵa shaldyqpaǵanyna kepildik berý óte qıyn. Sonymen qatar Qytaıdan ákelinetin taýyq eti óte kólemdi bolyp keledi. Munyń da astarynda bir qıturqy is-áreket jatqany belgili.
7 Plasıkadan jasalynǵan kúrish
Qytaıda kúrishti kartop pen birneshe sıntetıkalyq zattardy qoldaný arqyly kúrishti qoldan jasap shyǵarady. Eger kúrishti qaınatý barysynda ol qatty kúıinde qalsa jáne de uzaq ýaqyt qaınasa, onda ol kúrishtiń quramynda plasıka bar degen sóz. Al mundaı ónimder adamdardy qaterli isik dertine shaldyqtyrady.
8 Túıirshiktelgen qara burysh
Qytaıda qara burysh óndirýshiler onyń quramyna arnaıy tunba qosady. Ol buryshty qoldaný kezinde siz ony baıqamaı da qalasyz.
9 Tuz
Ónerkásiptik tuzdyń turmysta qoldanylatyn tuzdan aıyrmashylyǵy zor. Alaıda dál sol óndiristik tuz bizdiń elimizge birneshe jyldar boıy asqa qoldanatyn tuzdyń túri bolyp ákelinýde. Ýaqyt óte kele ol tuz fızıkalyq-psıhıkalyq aýytqýshylyq pen reprodýktıvtiliktiń buzylýyna ákelip soqtyrady.
10 Jasyl burshaq
Bul ónim 2005 jyldan bastap qytaıda jappaı óndirile bastaǵan. Jasandy jasyl burshaqtyń quramynda soıa, jasyl boıaǵysh pen natrıa metabısýlfıti bolady. Al bul hımıalyq zat tutynatyn taǵamdarǵa qosýǵa tyıym salynǵan. Sebebi ol adamdardy qaterli isikke jáne de zat almasý áreketine aýytqýshylyq týdyrady. Bul burshaqty qaınaý kezinde ol ezilmeıdi, al sýdyń túsi erekshe jasyl túske boıalady. Sol sebepti de Qytaıdan ákelinetin jasyl burshaqtan aýlaq bolyńyzdar.
Daıyndaǵan: Nazerke Labıhan
