Prezıdenttiń baǵdarlamalyq «Bolashaqqa baǵdar; rýhanı jańǵyrý» maqalasy eń aldymen ult nazaryn rýhanı salaǵa burdy. Mádenıetke burdy. Nege deısiz ǵoı! Óıtkeni damyǵan ulttyq mádenıet qana – damyǵan ulttyq sana qalyptastyrmaq. Damý turmaq, ulttyq mádenıetimiz, ulttyq sana tirekteri – til, din, dil, tarıhı jad, salt-dástúrlerimiz keshegi keńestik kezeńnen qalaı shashylyp shaldyǵyp shyqqany belgili. Rýhanı bolmysymyzdyń birligi, birtutastyǵy ımperıalyq ıdeologıa qyspaǵynda qalaı buzylyp shyqqany belgili. Bul qubylys, keńestik keleńsizdik, búginde «Birlik» dep bolashaqqa bettegen táýelsiz sanamyzǵa tusaý bola bastaǵany da belgili. Sondyqtan da, Táýelsizdik logıkasy keńestik kertartpa kedergilerden qalaıda qutylýdy kún tártibine qoıdy. «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasynyń ómirge kelý sebebin biz osylaı túsindik. Alaıda jańǵyrý bir kúndik jumys emes. Qashanda «batpandap kirgen kesel, mysqaldap shyǵady». Tilimizdiń, dinimizdiń, dilimizdiń, tarıhı jadymyzdyń birtutastyǵyn buzǵan sol bir, úsh júz jyldyq ımperıalyq ıdeologıa izderi, saldarlary sanamyzda saırap tur. Ósher emes. Bundaı bodan sanany saýyqtyrmaı sapaly ult bolý qıyn. Elbasy maqalasynyń jalpulttyq qoldaýǵa ıe bolý sebebi – osy.
«Keńestik kertartpalyq» demekshi sanada qalǵan sol bir bodan qubyjyqtar búginde alǵa basqan aıaǵymyzdy keri tartyp, aldy-artymyzdy oraǵytady. Ultty uıysýǵa shaqyrǵan bostan sanany buǵaqtaǵysy keledi. Qazaq qoǵamyndaǵy bul qubylysqa etimizdiń ólip ketkeni sonsha, biz, tipten, olardan shoshyp, serpip, silkip tastaýdyń ornyna kózimiz baqyraıyp myńqıyp otyra beretin boldyq. Áıtpese, deni saý ult, deni saý, sana tilsizdik,，dinsizdik, ultsyzdyq degendeı rýhanı qubyjyqtardan yrshyp túsip, tulaboıyn aýlaq salýǵa tıis emes pe?! Árıne. Ult bolyp uıysar ult sóıtedi. Keshegi keńestik ıdeologıa osy uıysýdy tejedi. Qazaqtyń rýhyn syndyryp, kemsitýdiń nebir qıturqy tetikterin iske qosty. Bul halyqtyń tarıhy joq, memleketi joq, jazýy joq, mádenıeti joq dep urpaq sanasyn ýlady. Ony estip ósken urpaq óz ultynan ózi jeridi. Aldymen – dininen, sodan keıin tilinen, sodan keıin tarıhynan, salt-dástúrinen bezdi. Aınalyp kelgende óz-ózinen bezdi. Rýhanı harakırı jasady. Orystandy. Orys bolsaq, ozamyz dedi. Búginde sol otarshyl ıdeologıa týdyrǵan urpaq arasynda Alashtyń Táýelsizdik týy astynda toptasýǵa qulyqsyzdar da joq emes. Olar orys tildi keńestik keńistikti ańsaıdy. Osy oraıda júzge jýyq qazaq kásipkerleriniń toqsanynshy jyldar basynda orys tilin memlekettik til etemiz dep ashyq hat jazǵany eske túsedi. Orystanǵan sana bodandyq qamytyn qaıta kıip, Kremlge qaıta qul bolýǵa qaıyl edi. Sondyqtan da bul quldyq sana ıeleri alashshyl azat sanadan týǵan ıdeıalardy, patrıottyq is-qımyldardy kórse, ult eńsesin kóteretin kınotýyndylardy kórse, kirpideı jıyrylady. Shaıandaı shaǵady. Eger de biz, osyndaı urpaqty kózben kórmesek, olardyń qazaq tarıhyna, tili, dini, dástúrine topyraq shashqanyn bilmesek, búıtip, aq qaǵazǵa ýdaı zapyran oılarymyzdy tógip otyrmas edik. Óıtkeni ashshy da bolsa, aqıqatyn aıtyp kúrespesek, bodandyq kezde boıǵa juqqan mundaı kertartpa keselderden qalaı arylamyz?! Qalaı jańǵyramyz?! Biz kórip júrgen kesel – ultsyzdanǵan urpaq sanasynan bastalyp mádenı salaǵa birtindep jaıylǵan kesel. Mádenıettiń eń bir buqaralyq túri kınoda kóringen kesel. Ol keseldiń atyn atap, túsin tústeý keńestik kezeńde múmkin bolmady. Onyń atyn atap, túsin tústesek taıaq týra tars etip otarshyl ıdeologıaǵa tıetin. Otarshyl ıdeologıa ol taıaqpen «Ultshyl!» dep ózińdi kóstıtip salatyn. Mysaly, Sovet Odaǵy kezinde «Qazaqfılm» qabyldaıtyn senarılerdiń 80-90 paıyzy máskeýlik avtorlardyń qolymen jazyldy. Ózge ult ókilderi qansha talantty bolǵanymen, qazaq bolmysyn qaıdan biledi? Bilmek turmaq, maqrum emes pe!! Biraq Máskeý degenin jasaıtyn. Onyń ruqsatynsyz bir de bir fılm óndiriske ketpeıtin. Sodan kelip aty qazaq, zaty jat fılmder topyrlap shyǵyp jatty. Al, qazaq kınodramatýrgteri men rejıserleri jasaǵan fılmder bolsa, ult bolmysyn shynaıy órnektedi. Mysaly: «Qyz Jibek», «Taqıaly perishte» , «Meniń atym Qoja», «Shoq pen Sher», «Atameken», «Kózimniń qarasy». Toqsanynshy jyldary óz tilin, elin biletin aǵa rejıserler ómirden ótti de, olardyń ornyna «asfált» urpaq keldi. Olardy biz áspettep «jańa tolqyn» dedik. Ókinishke qaraı, osynaý «jańa tolqyn» qazaq kútken qazaq kınosyn jasaı almady. «Jańa tolqynnyń» deni ana tilderin bilmeıtin «asfáltta ósken» balalar edi. Óz tili, ádebıetin bilmeıtin shalalar edi. Oqysa, óz ádebıetin aýdarmadan oqıtyn. Aty qazaq bolǵanymen, zaty máskeýlik kınogerlerden aıyrmashylyǵy az edi. Al, Táýelsizdik tusynda qazaq kórermeni bolsa «qazaq kınosy qaıda?» dep dabyl qaǵyp jatty. Ulttyq kórermen aty ǵana emes, zaty ulttyq qazaq kınosyn talap etti. «Asfaltta ósken» tilden, dinnen, tarıhtan, ulttyq salt-sanadan maqrum urpaq qansha kúshense de, ondaı qazaq kórermeni kútken kınony týdyra almady. Jasaǵysy kelse de, ózderine uqsatyp shala jasady. Óıtkeni bul shalalar qazaq bolmysyna qazaqtyń kózimen emes, sovettik kózqaraspen, sovettik dúrbimen qarady. Ol sovettik dúrbi qazaqqa joǵarydan mensinbeı qaraıtyn dúrbi edi. Nátıjesinde qazaq kınosynda qazaq bolmysy beıshara, kúıki keıipte kórine bastady. Kóshpendilerge degen astam, evrosentrıstik kózqaras turǵysynan kúıki keıipte kórine bastady. Ondaı fılmderdi «ashshy shyndyqty aıtty» dep sheteldik, Reseı festıválderi arqadan qaqty. Báıge berdi. Biz báıge aldyq dep máz boldyq. Biraq, shetel qansha báıge bergenmen, sol báıge alǵan fılmderdi qazaq kórermenderi qabyldamady. Ol fılmder prokatta júrmedi. Bul bir aıtýy qıyn aqıqat edi. Aıqaılap aıtaıyn desek, taıaq ózimizge tıedi. «Óziń ne bitirip júrsiń, ol jerde?!» deıdi ǵoı. Aıtpaıyn deseń – aqıqat. Osyndaı kúldibalam halde júrgende «asfált balalary» bizge qarsy ashyq shabýylǵa shyqty. İlıas Esenberlınniń romany boıynsha biz senarıin jazyp, Rústem Ábdirash túsirgen «Almas qylyshqa» aıqaılap qarsy shyqty. Sondaı «asfálttyq» rejıserdiń biri: «Almas qylyshty» kórmeńder!» dep aıqaı saldy, kóktemde ótken bir jıynda. Ertesine Rústem álgi «asfálttyq» rejısermen kınostýdıada kezdesip qaldym deıdi. «Áı, sen óziń «Almas qylyshty» kórdiń be?», – deıdi Rústem. – «Joq!», – deıdi álgi shala. «Endeshe! Má!», – dep Rústem álgi aýzy jaman rejıserdi aýyzǵa bir qoıyp, asfált qushtyrady. Osyny estigende men kúldim, «Durys istepsiń!», – dep.
Búginde oılanamyn. Álgi «asfált» bala, nege attandap «Almas qylyshqa" qarsy shyqty dep. Búkil qazaq qýanǵan osynaý tarıhı jobaǵa nege kórmeı turyp topyraq shashty dep. Elbasy ıdeıasymen ómirge kelgen, qan keship júrip, qazaq handyǵyn qurǵan Kereı, Jánibek rýhyna, ulttyq memleket tarıhyna nege topyraq shashty dep. Sonda onyń kóksegeni ne? Ult rýhyn kóteretin patrıottyq fılmder túsirilmeýi kerek pe?! Álde, jurttyń bári osy shalarejısser tárizdi qazaq aýylyn karıkatýraǵa aınaldyra berýi kerek pe? Onsyzda, otarlyq ezgiden eńsesi túsip shyqqan halyqty ezgileı berýimiz kerek pe?! Eń jamany «Almas qylyshqa» shabýyldaýshy bala jalǵyz emes-ti. Syndy orys tilinde oqtaı boratatyn shala synshysymaqtar jetedi. «Almas qylyshqa» áli topyraq shashyp jatqandar solar. «Qazaq memleketiniń ómirge kelýi» týraly fılm dep keketedi, mysqyldaıdy. Men sonda tań qalamyn, ashýǵa býlyǵyp. «Myna máńgúrt kınony byla qoıyp, endi memleketimizdiń tarıhyna tıisti-aý!», – dep. Jalpy búginde áleýmettik jeli jurttyń aýzyna kelgenin aıtatyn orynǵa aınaldy. Súıreńdegen synshylar kez kelgen ulttyq ıdeıany kúlge aýnatady. Kez kelgenge kúıe jaǵady. Qarsy shyqqanǵa jabyla ketedi. Kıno salasyndaǵy mundaı keleńsizdikterdi jóndeıtin quzyret memleket tarapynan Mádenıet mınıstrligine berilgen ǵoı. «Mınıstrlik qaıda qarap otyr?» deısiz. Mınıstrlik kúresip jatyr. Osydan 3 jyl buryn osy salaǵa basshy bolyp kelisimen, Muhamedıuly ózine tán ańǵaldyqpen á degennen álgindeı ekranda qazaqty kemsitýshilerge dúrse qoıa berdi, ashyqtan-ashyq attaryn atap. «Tym ashyq ketti-aý!» dedik. Aıtqandaı-aq aranyń uıasyndaı gý etti kıno salasy. Arystanbekti talap tastady. Óıtkeni, ondaǵan jyl boıy qalyptasqan júıeni bir kúnde ózgerýi múmkin emes edi. Qazaqty súmireıtip kórsetip, osy «shyndyǵy» úshin shetelde báıge ala bastaǵan shalalar, el bedelin emes, báıgeni ǵana oılap, alǵan betterinen qaıtar bolmady. Halyq qarajatyna kıno túsiredi. Biraq kınoda sol halyqtyń múddesin qorǵamaıdy. Ondaı fılmderdi halyq qalaı qabyldamaq?! Árıne, qabyldamaıdy. Endeshe, ondaı fılmder óndiriske nege ketedi degen suraq týady. Árbir kınojoba qabyldanar tusta ulttyq múdde ústem shyǵyp otyrsa, árıne, ondaı kórermen halyqqa keregi joq fılmder óndiriske ketpes edi. Úlken qarjy men ushqyr óner toǵysqan bul sala – kıno salasy, qashanda, rýhanı, ıdeologıalyq kúres alańy. Bola da bermek. Ulttyq pen ultsyzdyq sharpysqan kúres alańy. Memlekettik múdde, patrıottyq taqyryptar úshin tabandy kúres alańy bola bermek. Tabandy kúres bolsa, tamasha jemis te bolady. Sońǵy úsh jylda qazaq kınosynda jańa trend – tamasha tarıhı taqyryptar boı kórsetti. Kórermender úshin kózaıym bolǵan «Amanat», «Almas qylysh», «Anaǵa aparar jol», «Qunanbaı» fılmderi ómirge keldi. Bul fılmderdi qazaq kórermeni jaqsy qabyldady. Kórermen yqylasyna bólenýde, ásirese, «Almas qylysh» fılminiń orny erekshe boldy. Rústem Ábdirásh túsirgen bul kınodastan ulttyq sanany dúr silkindirdi. Eger, buryn kınoteatrlarǵa jastar ǵana baratyn bolsa, bıyl jastar turmaq «Almas qylyshty» kórýge kınoteatrlarǵa aqsaqal aǵa býyn da aǵyldy. Olar aqparat quraldarynda aǵyl-tegil pikirler bildirdi.
Eńbek eri, áıgili akter Asanáli Áshimov: «Bul fılmdi kórip arqalanyp qaldym.Kartınadaǵy «Alash! «Alash!» dep urandaǵan beıne jadymda uzaq saqtalary sózsiz.Mádenıet mınıstriniń baǵyty durys.Eń bastysy, qıyndyqtarǵa, kedergilerge qaramastan ulttyń rýhyn kóteretin osyndaı dúnıelerdiń ómirge kelýine barynsha at salysyp júr» dep aǵynan jaryldy. Halyq kaharmany Baqytjan Ertaev: «Ekranda ata-babalarymyz maıdandasyp jatqanda, ózim de ornymnan atyp turyp sol shaıqasqa kirip ketkim keldi!» deıdi.
Aıtýly aqyn Iranǵaıyp: «Janym rahattanyp kórgen fılmim osy boldy.Óte rızamyn. Osy fılmdi josparlaǵan joǵary bılikke, mınıstrge, «Qazaqfılm» kınostýdıasyna, osy fılmge qatysqan búkil ujymǵa shyn júrekten úlken alǵys bildiremin!» dep tebirendi kórsetilimnen keıin. «Densaýlyǵyma qaramastan eki ret baryp kórdim!» deıdi bizdi quttyqtaǵan aǵa jazýshy Sábıt Dosanov.
Aıtýly qaıratker Amalbek Tshanov aǵyl-tegil sezimin «Túrkistan» gazeti betinde aqtardy. Talǵar aýdanynyń burynǵy ákimi Kenjebek Omarbaev: «Kınoteatrdan ózimniń qazaq ekenime qýanyp maqtanyp shyqtym!» deıdi telefon shalyp. Jastardyń bir kósemi, saıasatker Muhtar Taıjan bolsa: «Bir kórgende toımaı qalyp, eki ret baryp kórdim!» deıdi.
Áleýmettik jelide Bahytjan Rysdáýletov atty kórermen «Almas qylyshty» kórgennen keıin:
«Ia, Alla! Myń da bir shúkir! Men qýanam osy elde turǵanyma! Bas ıem myna baıtaq dalama! Sheıit bolyp ketken qaıran babalarym! Elimniń baǵyn basynan taıdyra kórme! Ámın!» dep tebirenedi.
Osy kınojoba barysynda biz Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń qamqorlyǵyn sezip otyrdyq. Prokattyq «Almas qylyshtan» bólek televıdenıege arnalǵan 10 serıalaq «Qazaq eli» nusqasyn qosqanda bul joba úlken qarajatty qajet etti. Mınıstr Muhamedıuly, fılm rejıseri Rústem Ábdirash, prodúser Arman Ásenov qarajat izdep sabylyp ketti. Osy tusta burynǵy qorǵanys mınıstri Imanǵalı Tasmaǵambetov, Almaty qalasynyń ákimi Baýyrjan Baıbek úlken azamattyq jasady. Fılmge qyrýar kómek kórsetti. Nátıjesinde fılm merziminen kóp keshikse de sapaly shyqty. Tas túsken jerine aýyr. Tarıhy shyndyqtan onsha alystamaı shynaıy senarı jazyp shyǵý Tımýr Jaqsylyqov, Rústem úsheýmizge ońaı túsken joq. Desek te negizgi salmaq rejıserge tústi. Aqyn otbasynda dúnıege kelgen, ana tili, ádebıeti, tarıhynan mol habardar Rústem osy kınojobada óziniń kınorejıssýradaǵy úlken kásibı deńgeıin jarqyrata kórsetti. Shyńdalǵan sýretkerlik sheberligin tanytty. Buǵan deıin Rústem Elbasy ómiri týraly asa kúrdeli kınojobany abyroımen atqaryp shyqqany belgili. Sol tájrıbe Rústemniń «Qazaq handyǵyn da» abyroımen alyp shyǵýyna septigin tıigizdi.Birinshiden Rústem akter tańdaýda qatelespedi. Dosqan Joljaqsynov, Erkebulan Daıyrov, Qaırat Kemalov, Bekbolat Tileýhanov, Dinmuhamed Ahımov, Madına Esmanova, İńkár Ábdirash, Qalyǵash Muhamedjanova Iisbek Ábilmájınov Meıirhat Amangeldın oryndaǵan rólder kórermen júreginen oıyp oryn aldy. Fılm kompozıtory Ábilqaıyr Jarasqannyń ár tarıhı kórinisti ulttyq naqyshty án - sazben árleýi «qulaqtan kirip boıdy aldy», áserli shyqty. Sýretshiler Sábıt Qurmanbek, Ómirzaq Shmanov jumysy kózge uryp tur. Kıim sýretshisi Ajar Áýbakirova handar men bı, batyrlardy sol dáýirge saı qandaı sándi kıindire bilgen!!! Operatorlar Plotnıkov, Maslov, Qoıshymanov kameralary, sóz joq, ekranda sırek jyrlanatyn kóshpendiler stıhıasyn Uly Dala bolmysyna saı kózi toıarlyq qalypta bere bilgen. Salmaqtyń úlkeni, sóz joq, Asanqaıǵynyń monologinen bastap bıler men handardyń aýyzyna salatyn sózderge tústi. Biz, fılm senarı avtorlary, eń birinshiden, osy tarıhı kınodastanda rýhy qozǵalatyn Asanqaıǵy, Kereı, Jánibek, Ábilqaıyr, Qobylandy, Esenbuǵa, Aqjol bı, Rábıa haným, Jahanbıke, Aıymbıke, Qasym sultan, Buryndyq sultan tárizdi alash úshin aıaýly tulǵalardyń aýyzyna sóz salarda olardyń arýaqtarynan qoryqtyq. Halyq jady ol arýaqtardy júzdegen jyldar boıy óz júreginde qalaı aıalap kelse, biz de sony shashyp shaıqap almaı, búgingi ekranda sol qalpynda qaıta «tiriltýge» kúsh saldyq. Bul óte aýyr, salmaǵy qorǵasyndaı jaýapkershilik edi, ótkenimiz aldynda da, búgin men bolashaǵymyz aldynda da. Alaıda, jumyla kótergen júk jeńil. Senarıster men rejıser jumyla, qulshyna jumys istedik. Eshkim aıanyp qalǵan joq. Túsirilim alańynda bolǵan talantty redaktor Erlan Tóleýtaıǵa deıin akter aýzynan shyǵar árbir sóz úshin aıanbady.
Kıno ujymdyq óner. Orkestr deýge bolady. Aıyrmasy dırıjer ornynda rejıser turady. Bári rejıserge baılanysty.Dırıjer talantty orkestr quraı almasa tamasha mýzyka shyqpaıdy. Bul fılm Rústemniń kınorejısserýda kemeldikke kóterilgenin kórsetti. Árıne, «Almas qylyshta» múldem min joq deı almaımyz. Alaıda, fılmniń 90 paıyzy kórermendi qanaǵattandyrsa, qalǵanyn keshirýge bolady.
«Almas qylysh» týraly belgili kınosynshy Gúlnar Ábikeeva «otandyq tarıhy taqyrypta topjarǵan fılm boldy» dep qorytqan eken. Kıno óneriniń bir jankúıeri retinde bizdiń de qorytqanymyz bar. Bizdińshe, Elbasy ıdeıasymen ómirge kelgen osynaý kınojoba – «Almas qylysh» bir nárseni anyq kórsetti. «Qazaqfılm» kınostýdıasynyń endigi jerde memleket tarapynan qoldaý bolyp otyrsa Gollıvýdtik deńgeıde keń tynysty tarıhı blokbasterler túsire alatynyn kórsetti. «Qazaqfılmde» álemdik deńgeıde jumys isteı alatyn shyǵarmashylyq potensıal bar ekenin kórsetti.
Endigi jerde kınomyz osy baǵyttan taımaı, maqala basynda aıtylǵandaı, keńestik kezeńnen qalǵan keleńsizdikterden arylyp, ult múddesine tolyq bet burýy kerek. Ult múddesine jumys isteýi kerek. Kınogerler ulttyq patrıottyq ıdeıa tóńireginde toptasýy kerek. Eń aldymen qazaq kınosy óz prokatyn, Qazaqstan prokatyn jaýlap alýǵa kúsh salýy kerek. Ol úshin búkil kınoóndiris eń aldymen otandyq kórermen suranysyna jumys isteýge tıis. Eń aldymen otandyq kórermen múddesin qanaǵattandyrýy tıis. Sheteldik kınofestıvalder múddesi ekinshi orynda turýy kerek.Sonda ǵana kınoǵa salynǵan materıaldyq shyǵyn ıdeologıalyq rýhanı dıvıdend bolyp qaıtarylady. Ol, az ba?! Qazaq kınosy Qazaqstanǵa jumys istep jatsa, Qazaqstannyń rýhanı jańǵyrýyna úles qosqany bolmaı ma!! Eń úlken báıge sol – óz kórermenińniń qurmeti emes pe?! Osy baǵytta, tek osy baǵytta jumys isteıtin mezgil jetti. Osy oraıda búginde kıno salasynda oń ózgerister bolyp jatqanyn aıtý oryndy. Salada qazaq kınosyn qazaq kórermenine burý saıasaty júrip jatyr. Oǵan mysal retinde sońǵy jyldary joǵaryda atalǵan fılmderden de bólek óndiristen shyqqan, nemese óndiriske endi ketip jatqan jobalardy sholyp ótsek te jetkilikti.
Qazaq tárizdi otyzynshy jyldardaǵy oırannan jer betine shashylyp ketken halyqtyń Táýelsizdik tusynda Elge oralýy ulttyq uıysýdyń úlken bir ózekti taqyryby.Dramalyq taqyryby.Osy taqyrypty ashyq qozǵaǵan eki fılm bıyl óndiristen shyqty. Jaqynda olar kórermenmen qaýyshpaq. Onyń biri – senarıin Nurlan Sanjar jazǵan, rejıser Sábıt Qurmanbek túsirgen «Oralman» fılmi de, ekinshisi – senarıin osy maqala avtory jazǵan, jas rejıser Begars Elýbaev túsirgen «Oazıs» fılmi. Bul fılmniń ekeýi de eń aldymen qazaq aýdıtorıasyna arnalǵan. Sóıte tura ózge aýdıtorıany da beıjaı qaldyrmaıtyn dramalyq týyndylar. Qazaqtyń keshegi, búgingi ashshy taǵdyryn arqaý etken týyndylar. Senarıin aıtýly dramatýrg Dýlat Isabekov jazyp, jas rejıser Nurgeldi Sadyǵulovke senip tapsyrǵan «Balýan Sholaq» fılmi de óndiriste, jyl aıaǵynda daıyn bolmaq.Bul joba da qazaq kórermenine kózaıym bolar degen úmittemiz.
Búgingi qazaq kınosynyń jetekshi rejıseri Satybaldy Narymbetov «Amanatta» qozǵalǵan Keńesary taqyrybyn Ianýshkevıch týraly kınojobada taǵy da qolǵa almaq. Polák kózimen qaraǵanda 19 ǵasyrdaǵy qazaq qaýymy senarıde qyzyq sýrettelgen. Rejıser Qýat Ahmetov kóp jyldardan beri ekranda Asanáli Áshimov somdap kele jatqan kúresker chekıs beınesin odan ári jalǵastyrmaq. Áıgili akter bu dramada ómirdi kóre-kóre kósemge aınalǵan kári chekıs rólinde búgingi zamanǵa degen erekshe fılosofıalyq kózqarasy bar keıipkerdi somdaıdy.
Fılmderi otandyq prokatta jaqsy júretin, «Jaýjúrek myń balany» túsirgen talantty rejıser Aqan Sataev bıyl «Tomırısti» qolǵa aldy. Álemge áıgili bul taqyryp, eger Aqan rejıser aman-esen alyp shyǵa alsa, Uly Dalanyń rýhyn kóterer taǵy bir tarıhı joba bolar dep úmittenemiz. Odan keıin Ahan aldaǵy jyly Táýelsiz Qazaqstan jylnamasynyń bir jarqyn paraǵy Astananyń ómirge kelý tarıhy týraly fılmge kirispek. Aýyr da bolsa, aıshyqty taqyryp. Bıyl Mańǵystaýda Jańabek Jetirýov túsirgen Ábish Kekilbaıdyń «Shyńyraý» hıqaıaty da otandyq kórermendi beıjaı qaldyrmaýǵa tıis.
Qazaqstandyq kórermenge keń tanymal rejıser Ermek Tursynov óz senarıi boıynsha «Kınomehanık» atty fılmdi, belgili jýrnalıs Tólegen Baıtúkenov «Shalaqazaq» atty fılmdi túsirýge kiristi.
Tanymal akter rejıser Bolat Qalymbetov bıyl belgili jazýshy Júsipbek Qorǵasbektiń «Qasqyr adam» hıkaıaty boıynsha «Talan» atty kınodrama aıaqtady.
Bul tizimde biz «Qazaqfılm» qolǵa alǵan jobalardy túgel qamtydyq deı almaımyz. Alaıda, osynaý tolyq emes ataýlardyń ózinen Mádenıet mınıstrliginiń qolastyndaǵy «Qazaqfılmniń» bıyl betin negizinen el qulaǵyn eleń ettiretin taqyryptarǵa burǵanyn kóremiz. Bulaısha, kınostýdıa betin otandyq kórermenge bursa, onda otandyq kórermen de betin qazaq kınosyna burmaq. Bul birlikten memlekettik múdde utary haq. Ulttyń RÝHANI JAŃǴYRÝ qozǵalysy utary haq.
Smaǵul ELÝBAEV
