"Qamshy" - erkin aqparat alańy. Oı ortaqtasyp, pikir jarystyrý - oqyrmannyń enshisinde. Hat qorjynymyzǵa Serik Boqan esimdi avtordyń "ÁRÝAQQA SYINÝǴA SHAQYRYP JATQANDAR KİMDER?" atty maqalasy kelip tústi. Osy jazbaǵa baılanysty ózgeshe oı, basqasha ýáj aıtam degen kez kelgen avtorǵa minberimiz daıyn.
Jaqynda ǵana Báıdibek aýdanynyń ortalyǵy Shaıanda ótken Islam atyn jamylǵan úlken jınalys shynaıy aqıqatty tanyǵan adamdardyń júregin shabaqtap tastaǵandaı kúıge jetkizdi. Sezingen adamǵa sol kúni jurttyń tóbesinen topyraq jaýyp, qara boran tynǵan joq. «Alash jurty áppaq ıshandy ardaqtap, as berdi» degen atpen keleńsiz úlgi taratty. Bul jerdegi uıymdastyrýshy da, qaraqorym jurttyń tabynary da, Ishan Qurbanáli bolatyn. Bul jıyndy "ýoutube"-ten kóregen dintanýshy aǵalarymyzdy úreılendirgeni - Qurbanáliniń: «Árýaqqa syıynatyn qazaq bolaıyqshy!» degen sózi edi. Shyn mánisinde, bul sózdiń salmaǵy máńgi keshirilmeıtin Allaǵa serik qosý kúnásiná urynyp otyr. Eger osy jolmen bir qaýym júrer bolsa, sol qaýym Allanyń ashýyna jolyǵyp, joıylyp ketýi múmkin. Ejelgi qazaq Allaǵa serik qospaǵan. Altyn Orda kezindegi qazaq bir Allaǵa ǵana syınyp, qulshylyq qylatyn. Sodan da babalarymyz qýatty memleket bolyp qurylǵan. Demek osy saıyn dalamyz bálkim sol kisilerdiń duǵasy arqyly bizge qalyp otyrǵan shyǵar. Al, estiseń janyń aýyratyn myna tolqyn neniń salqyny? Ol ol ma, «Kesh emes» telesuhbatynda Aınur Ábdirasylqyzy árýaqqa syınýǵa bolatynyn ashyq nasıhattady. Demek bularǵa qarap jan arpalysymyzdy aqylǵa jeńdirip, SHQO bas ımamymen jylap kórisetindeı boldyq. Ol ımam quldyq sanamen jańa jyldy toılaǵysy kelgen shyǵar... Qoıshy ózi bári de ońdyraıyn dep turǵan joq. Munyń bári qazaqtyń kókiregine siltengen qamshy... Sonymen ózekti taqyrypqa keleıik!
Qaraqorym halyq áppaq ıshannyń molasyna baryp qulshylyq etip árýaqtan jardem tilep jatyr. Sopylyqty qoldaýshy elge belgili kisilerden Dosaı Kenjetaı, Mekemtas Myrzahmet, Mámbet Qoıkeldi ıshandyq týraly kezek-kezek sóz sóılep sopylyq-tarıqattyq joldy nasıhattaýmen boldy. Qurbanálini aq kıgizge aıaq bastyryp syıynyp turǵan halyqtyń kóptgigi at shaptyrym jerdi alyp jatyr.
Áppaq ıshannyń nemeresin ózine pir dep ıtaǵat etetinder jetkilikti. Sopylyq aǵymnyń ıdeology Qurbánáli Ahmet sóziniń tobyqtaı túıini bylaı boldy: «Dúnıe rýhtan turady. Sol úshin árýaqqa syıynatyn qazaq bolaıyqshy!» degeni - sharıǵatty jaqsy biletin adamnyń birazynyń tóbesinen sý quıyp jibergendeı boldy.
Talaıdan beri shetelden Qazaqstanǵa sopylyq-tarıqattyq aǵymnyń jetekshisi retinde tanylǵan sol Qurbanálini elge ákelý úshin shashbaýyn kóterýshiler kóp bolatyn. Búkil paıǵambarlar ákelgen taýhıdty (Bir qudaıǵa qulshylyq qylý) joıyp, atalmysh toptyń memlekette ornyǵýyna yqpal etip jatqandar kóp dep estigemiz. Demek bul sol keleńsiz kúrestiń nátıjesi.
Qúbanáli ıshannyń «Namazhana» atty kitaby bar. Sol kitapta adam Allanyń bólshegi dep ejiktep túrli shırkke jol ashady. Sonda bylaı deıdi: «Sonymen adam óz ishindegi árýaqqa moıyndaýy kerek. Ony moıyndaý úshin eń aldymen árýaqty tanýy kerek. Árýaqqa muqtajdyǵyna, táýeldiligine oı jiberip kórdi me?»(273-bet namazhana) dep, sol árýaqty ólgen emes, tirilerden izdeıdi. Sopylyq jolǵa shynaıy túskender ǵana qudaılyq deńgeıge shyǵady dep túıin jasaıdy. Iaǵnı, sharıǵat, tarıqat, maǵrıpat, aqıqat dep basqyshqa bóle otyryp, sol aqıqatqa jetkenderi Allalyq quzyrǵa ıe dep kórsetedi.
Quranda: «Asa Meirimdi, erekshe Rahmdy Allanyń atymen bastaımyn! Shynyda Men Allahpyn. Menen ózge eshbir Qudaı joq. Endeshe, maǵan qulshylyq et jáne Meni eske alý úshin namazdy orynda» degen Allanyń sózin keltiremiz. Allaǵa serik qosyp otyrǵan joǵarydaǵy mátin neden derek beredi? Mundaı ashyq serik qosýdan Alla jáne barlyq paıǵambarlar qaıtarǵan. Bul shynynda adam aýzy barmaıtyn ıslamda múlde joq dúnıe.
Qurbanáli taǵy bylaı deıdi: «Suhbatymyzdyń túıini retinde pradarlarymyzǵa aıtarymyz, eń bastysy, solardyń bárinen keıin, oqyǵan namazdaryńyzdy shaıtannyń alyp ketpeýi úshin Pirlerińizge tapsyryp qoıýdy umytpańyzdar!»(286 – bet. Namazhana). Pirge tapsyrmasa shaıtan namazdy alyp ketedi degen ne sóz? Allany adamnyń bólshegi dep aıtqandyqtan búkil jaratylys Alla demekshi. Adam nápsiden tazarǵanda ǵana aqıqatqa jetip qudaılyq shyńǵa shyǵady demek-dúr. Pir dep aıtyp otyrǵany sol. Shyn mánisinde munyń mánisi tym súrkeıli.
Atalmysh kitaptyń nur-rýh degen temesinde: « Paıǵambarymyzdyń (s..ǵ. s) Nury bolyp tabylatyn Rýhtyń (Nur-Rýhtyń) árbir tamshysynda qudiretti kúsh, kórý, estý,sóıleý, seziný, Oılaý, is-áreket, sana-sezim, aqyl-oı, nıet-qalaý, sıaqty beıimdilik qasıetter bar. Mine osynshama erekshelikter bar osy Nur-rýh Jaratqan Haqtyń dál ózi( jállá jállahý)de emes, Qudiretti Qudaıdan ózge de emes! Áýlıe qudaı emes, qudaıdan bylaı emes degen sózderdiń túp tórkini osynda jatyr. Párýardigar – barlyq jerde, barlyq jaıda, barlyq orynda. Onyń mekeni joq deıtinimiz osynda»(307 –bet Namazhana), – deıdi masqara!
AstahfırAlla muny qalaı túsinýge bolady? Myna dúnıe paıǵambardyń nurynan jaratylǵan degen sopylyqtyń teris túsinigi osydan bastalady. Rýh-Nur – qudaı, Qul – qudaı, qudaı – qul degen shaıtanı túsinik osydan shyǵady. Musa á.ǵ tusynda Ózin qudaımyn dep jarıalaǵan perǵaýyn patshanyń túsyndaǵy senim dál osyǵan meńzes keledi. Bularǵa erik berilse quldy, ıaǵnı pirlerdi sol qudaı dárejesine kóterý eki bastan turǵan shyndyq. Oǵan qulshylyq qylý ǵana qaldy. «Nur-Rýh jaratqan qudaıdyń ózide emes, qudaıdan bylaı emes» degenin oqyp otyryp tań qaldym.
Tipti naǵyz shekten shyǵýdy kórgende ne aıtaryńdy bilmeı qalady ekensiń. «Ákesin arbaǵa tańyp qoıyp sabaǵandy birinshi ret kórippin» demekshi ólgennen de, tiriden de árýaq izdeıdi bastan aıaq osy jazbada. Aspanda-jerden de árýaq izdemegen jer qalmaǵan sıaqty.
Odan kelip «Áýlıe qudaı emes, qudaıdyn bylaı emes» dep bir ketedi. Áýlıe keshe ǵana bizben ol sıaqty kúnákar pende emes pe edi? Ony ólgenen keıin ǵana emes, tirisinde de qudaı dárejesinde kórsetkisi keledi. «Alla barlyq jerde, barlyq orynda «mekeni joq deıtinimiz osydan» deıdi maátinniń aıaǵynda. Áhlı sýnna jamaǵattyń senimine qarama-qaıshy. Bul túıindi odan ary tereńdetkim kelmeıdi. Arǵysyn shynaıy dintanýshylar tápsirleı jatar.
Kitap avtory odan ary qaraı mynadaı sumdyq dúnıelerdi túıindeıdi: «Qazireti Mánsýr Hallaj pirimiz ANAL HAQ, degen. Tápsiri: «Ia, Jaratqan Iem! Bul netken ǵajap! Men ózim – Ózimniń ishinde ózimdi joǵalttym. Men tek seniń ǵana Qudiretińdi kórip turmyn! – degen maǵanany bildiredi eken», - deıdi. Odan taǵy adam aıtqysyz úreıli dúnıeni aıtady: Hazireti Qoja Ahmet pirimiz, LÁ! LÁ! – dedim, Alla boldym! – dep qýanyshty ún qatypty.
Munan shyǵatyn qortyndy, adamdardy qudaılyq quziret bar dep onyń ishinen tiri kezinde-aq, qudaı bola beredi. Olardy Qoja Ahmet Issaýı, pirler áýlıeler, salıh adamdarǵa qulshylyq etýge ashyq úndeıdi. Eshqandaı serigi joq Allany oıynshyq qylyp, ajethana men asqananyń arasynda júrgen dármensiz pendelerdi Alla qylyp, ashyq atap kórsetip jatyr. Munan ótken sumdyq, munan ótken masqaralyq bolama? Shyn aqıqatqa kelsek ıslamnan basqa bir qudaıǵa shaqyratyn din bar ma? 124 myń paıǵambar Allanyń jalǵyz ekenin aıtpasa, adamdarǵa, ózderińe syıyn dep keldi me? Qurannyń basynan aıaǵyna deıin túsingen adamǵa taýhıdqa (Bir Allaǵa shaqyrý bolatyn) týraly jıhat qylmap pa edi?
Alla elshisine Jábreıil perishte adam keıpinde nelerdi aıtyp edi? Islam degen ne degen suraqqa Alla elshisi s.ǵ.ý sol kezde qara qasty, aq kıimdi, sharshaǵannyń izi bilinbeıtin, buryn eshkim kórmegen nurly júzdi adamǵa ne dep jaýap berip edi? «Islam degen – Bir Alladan basqa qulshylyq qylýǵa esh qandaı qudaı joq ekenine kýálik berýiń» demep pe edi. Al, bulardyki qandaı joryq? Súnnet pen taýhıdtyń basyn jaryp, kózin shyǵarǵan. Islamdy kóp qudaıshylyqqa úndep jatyr. Shyn mánisindegi ıslam Alladan basqa syınýǵa laıyq eshqandaı qudaıdyń joq ekenine kýálik berýiń emes pe? Mún musylman deýge bolmas.
Aısha r.á bir joly Qabasha eline barǵanda bir shirkeýdi kóredi. Sonyń ústine qabyr men sýretterdi kórip Alla elshisine aıtyp keledi. Sonda Paıǵambarymyz s.ǵ.ý «Olardyń ishinde bir jaqsylyqta júrgen adam qaıtys bolsa, sol qaıtqan adamnyń ústine shirkeý men músin salyp qulshylyq qylý oryn qylyp alady» jáne «Alla seni jaratyp, sonan keıin serik qospaýyń» dedi. Sol týraly Alla elshisi: « Allaǵa serik qosý, barlyq jaratylǵan adamdardyń ishindegi eń jaman adamdar» degen. Bulardiki sol hrıstıandarǵa uqsaǵan tirlik.
Paıǵambar s.ǵ.ý qaıtys bolatynynyń aldynda Aıshadan jetken hadıste Alla elshisi: «Iahýdıler men nasranılerge Allanyń laǵnaty bolsyn. Olar paıǵambarlardiń qabyryn ózderine meshit qylatyn qulshylyq oryny qylyp aldy»degen. Búgingi bizdegi istelip jatqan tirlikter, sol áý bastan hrısıandarǵa, ózge dinderge elikteý. Bul júz qaınasada ıslam aqıqatyna sorpasy qosylmaıdy... Alla elshisi qabyrlerdiń ústine meshit quryp alyp, árýahqa syıynýshylardy laǵynettep jatyr hadıste. Mundaı hadısti estip aqyly bútin adam óz jolynan qaıtpaı ma? Týralyq bersin dep tileımin.
Joaǵryda keltirgen aıat pen hadısti qaperge sala otyryp, shrık pen bıdaǵatqa, súnnet pen kúpirge jol ashýdyń sonshalyq aýyr kúna, Allanyń aldynda keshirilmeıtini sol Allaǵa serik qoý ekenin atap aıtamyn. Bizdiń qolymyzdan keleri bar–joǵy eskertý, oǵan moıyn burmasa amalymyz joq. Sol Qurbanáli aǵamyzǵa Alla qıdaıat bersin dep duǵa qylymyn. Qazaq burynnan bir Allaǵa qulshylyq qylǵan kezderde ǵana eńsesi bıik, etegi bútin bolǵanyn umytpaıyq aǵaıyn!
Serik Boqan
(Vıdeo, foto - "Otyrar" telearnasynyń saıtynan alyndy)
