Qazirgi elimizdegi ózekti máselelerdiń biri jer máselesi. Álemdegi jer kólemi boıynsha 9-ynshy orynda tursaq ta qazaqqa jer jetpeıdi. Atalǵan máselege qatysty Qamshy.kz aqparat agenttigi Baqytjan Bazarbek esimdi zańgerdiń feısbýk paraqshasyndaǵy jazbasyn oqyrman nazaryna usynady. 

Qazirgi qazaǵymnyń tabıǵaty

El aralap, jer aralap, qazaǵymnyń jeke psıhologıasyn tereń bildim demesem de, kóp nárse túsingen sıaqtymyn. Keı sózderim sizge unamaıtyn da shyǵar, men ózgelerge unaý úshin jazǵanym joq, keı sózderim júregińizge batýy múmkin, batsa, oıym durys jetkeni. Sirá, osy postty oqyp, mıyna toqyǵan azamattar, ómirge degen kózqarastaryn kúrt ózgertpese de, bul kózqaraspen alysqa barmaıtynyna kózi jetse, oıym muratyna jetti dep esepteımin.

Jer salasynda zańgermin deseń, «qazaq aýzyńa jaqsy», — demeıdi, «isińe sáttilik tileımin», — demeıdi «jer alyp bere alasyń ba», — deıdi. Toıǵannan kekirip júrgen qazaǵym da, quıryǵyndaǵy ish kıiminiń jyrtyǵyna qaramastan toı jasap, kerilip júrgen qazaǵym da «jer, jer», — dep júr. «Jerim joq», — dep zarlap júrgen qazaǵym sol jerdi alý úshin aqshasyn dalaǵa shashpaı, toıǵannan qutyrǵan sheneýniktiń qaltasyna tyqpaı tengelep jınasa, óz qaltasynan ádemilep kózi túsken jerin alar edi. Ákimderdiń mastanyp qutyrýyna kerek deseńiz, biz, jáı azamattar kinálimiz. Jer kerek bolsa, zańdy ashyp qaramaımyz, zańgerdi izdep qaýǵalanbaımyz, odan zań kenesin de qajet etpeımiz, bar bilerimiz - sol aýyl, ne aýdan ákimine jınaǵan tergenińdi, tyqqan -pyqqanyńdy, úıinde qarny ash, saýatsyz qalǵan balańa, ish kıimin bir jylda bir ret aýystyratyn qatynyńa qaramaı, kózi ash jalmaýyzdardyń aýzyna tyqqannan, kózin asha almaı júrgen qazaq. 

Jer salasynda zańgermin deseń, qazaq ishken asyn jerge tastap vızıtkańdy alyp, telefon nómirińdi jazyp alýǵa tyrysady. Al mektep muǵalimimin, santehnık ne sypyrýshymyn deseń, borbaıy las bolsa daǵy oǵan qaramaı kókiregin kerip, janyńa jýymaıtyn qazaq.

Jer salasynda zańgermin deseń, eń birinshiden «ákimge qalaı shyǵýǵa bolady, ońaı sheshiletin joly bar ma, beretin nársesin bereıik, júremiz ba zańǵa sáıkes», — dep júrgen sorly qazaq... Merzimin jer kodeksine sáıkes kútý kerek bolsa «zańnyń aty zań, eger merzimi sondaı bolsa zań boıynsha bolsyn, zańnyń aty zań», — demeıtin qazaq. Eger bolmaıtyn sharýa bolsa, «zańmen tıym salynsa, zańmen tıym salynǵan tirlik, zańdy buzbaımyn», — demeıtin qazaq...

Qashanǵy qazaq sorly, zańdy belshesine basyp júrer?! Sál aqshasy qolyna túsken qazaq soǵan mastanyp, ákim men jer bólim bastyǵyna qusardaı aýyzy men bar qýys-qýysyna aqsha tyǵyp berer, qalǵandary sorlanyp 10 sotyq jerge tizimge de tura almaı júrer, bassyzdar zańǵa qaramaı jerdi basyp alar, úı soǵyp alar, sodan keıin ómir boıy ony zańdastyra almaı júrer...

Qashanǵy, óz elimizde qazaǵymnyń jer ıeleri jasyl tehnologıanyń jańa úrdisterin qoldanyp,jańa ekologıalyq tehnologıa joldarymen shóleıttengen jerlerdi ıgerip, ony qunarly qylyp, joqtan bar qylyp, qaıta ózge ultqa darıa dárejemizdi kótererdeı tirshilik jasaıdy?!

Qazaǵyma keńesim

Zańger retinde halqyma aıtar sózim, keńesim:

•  jermen muqtaj bolsań, jer kerek bolsa, sanańdy túze, kózqarasyndy ózgert; 
   zańdy ashyp qara, quqyǵyńdy naqtylap bilip al, ony bilip alsań qanshama aqshań ákim ne jer bólimi bastyǵyna bos, aýaǵa ketkenin baıqaısyn. 
• jerińdi, úıińdi zańdastyra almaı júrseń aqshańdy sumpaıylardyń qaltasyna balalaryńnyń aýyzynan jyryl alǵansha, sol aqshańdy balalaryńnyń bilimine, saýattylyǵyna jiber. Zańdy oqy, quqyqtyq saýatyńdy kóterip alsań, zańnyń ózi zańdastyrýdyń amalyn kórsetedi. Zańı jolyn taba almasań, sotqa bar. 
• naqtylanbaǵan, sybys sózder, qaýeset ángimeler, kempir-shal, qatyn ósek ángimelerge senbe!!!!! Tek zańdy jolmen jer kadastri aqparattaryna, Bas jospar, qurylys júrgizý jobalaryna, ádilet organdaryńyń quqyqtyq kadastri jáne ózge aqparat kózderinen jerge, úıińe qatysty aqparatyńdy alýǵa tyrys. Oǵan zań joo beredi. Oǵan tosqaýyl jasaǵan, qaltańa silekeıin aǵyzyp otyrǵan sheneýnikten quqyqtyq jolmen qorǵana bil, quqyǵyńdy qorǵaı bil. Aqshańdy bos, ózgeniń qaltasyna shashpa, ózińdi, zańdy jolmen aqparat alý, zańdy jolmen jerińdi, úıińdi rásimdeýge úıret. Balańdy, qyzyńdy, kórshińdi, dosyńdy úıret. Úngirden shyq. Tek solaı ǵana qoǵam ózgeredi. Tek solaı ǵana qazaq ózgeredi.

Aıtqanym, jazǵanym júregimniń muńy, qajet deseńiz zary deýge bolady. Ony túsinetin adam ǵana, túısigine toqyr. 
Júregine batyp, namysy oıanyp ketken qazaq, aıtqan sózimde jan bar ekenine kózi jeter, bassyz, ótirik kókirek qazaq maǵan qaıta shabar......

Áıteýir ózgege mazaq bolmasaq, bolǵany...