Bıylǵy eske alý sharasy jyldaǵydaı Jańaózennen 12 shaqyrym jerdegi Teńge áýlıeniń basynda ótti. Jeltoqsannyń 9-y kúni aza tutý sharasyna jınalǵandar arasynda 2011 jyly jeltoqsanda Jańaózendegi qandy oqıǵa saldarynan qaza tapqandardyń týǵan-týystary, ereýilge qatysqan munaıshylar, Jańaózen oqıǵasy kezinde zardap shekkender men qyrǵyn kýágerleri boldy. Qurbandardy el bolyp eske alǵan sharaǵa Jańaózen qalasy ákimi men «ÓzenMunaıGaz» kompanıasy basshylyǵynan eshkim qatyspady.

Qaraly asqa jınalǵan jurt marqumdarǵa quran baǵyshtap, arnaıy jaıylǵan dastarhannan dám tatty. Keıbiri alty jyl buryn úkimet kúshteriniń qolynan qapıada qazaǵa ushyraǵan týystaryn eske alyp, kózderine jas aldy.

Jańaózen oqıǵasy qurbandaryn aza tutýdy uıymdastyrýshylardyń biri Nurlybek Nurǵalıevtiń Azattyqqa aıtýynsha, bıylǵy eske alý sharasy atalǵan basqarmada jumys isteıtin munaıshylar qarajatyna ótkizilip otyr. Onyń sózinshe, uıymdastyrýshylar kópshilik jurttyń qatysýyna yńǵaıly bolýy úshin eske alý sharasyn Jańaózen qalasynyń ortalyǵynda jańadan salynǵan Ábish qoja meshitinde ótkizýge ruqsat surap jergilikti ákimdik pen meshit basshylyǵyna ótinish jasaǵan. Qala ákimdigi meshitke yqpal ete almaıtynyn aıtyp jaýap bergen.

Ábish qoja meshitiniń asqanasynda Jańaózen qurbandaryna as bergimiz keletinin aıtqan ótinishimizge bas ımam «meshitke ótkizýge bolmaıdy» dedi. Onyń qandaı joly bar dep suraǵanymyzda bas múftıge [Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasy – red.] hat jazyp, ruqsat alyńdar dedi. Hat jazyp otyrýǵa ýaqytymyz bolmady, - deıdi Nurlybek Nurǵalıev.

Jańaózen qurbandaryn eske alýǵa atsalysyp júrgen ardager munaıshy, zeınetker Amanıaz Murynbaev Jańaózen qurbandaryna quran baǵyshtap, as berý - dástúr bolyp qala beretinin aıtady.

Árıne, bizdiń basymyz qosylatyn bul qaraly kúnde bılik alańdaı bastaıdy. Biraq qaza bolǵan bozdaqtardy eske alýdy toqtatpaımyz, - dedi ol.

Jańaózen oqıǵasy qurbandaryna berilgen asta otyrǵan Teńge aýylynyń ımamy Naýryzbek Qaldybaev (sol jaqta) pen Jańaózendegi Ábish qoja meshitiniń bas ımamy Qurmanbek Ábdalıev. Mańǵystaý oblysy, 9 jeltoksan 2017 jyl.

Qaraly asqa Teńge aýylynyń ımamy Naýryzbek Qaldybaev pen Jańaózendegi Ábish qoja meshitiniń bas ımamy Qurmanbek Ábdalıev te qatysty. Azattyq tilshisi Ábish qoja meshitiniń bas ımamynan eske alý sharasyn meshitte ótkizý týraly turǵyndar ótinishi jaıly suraǵan edi.

Bul jerde saıasatty aralastyrýdyń qajeti joq. Sharıǵatta ólgende neniń artynan ilesip baratyny týraly aıtylǵan. Meshittiń asqanasy jabyq, - dep qysqa jaýap berdi ımam.

As berilip bolǵan soń jurt Teńge aýyly mańyndaǵy Jańaózen oqıǵasy qurbandary jerlengen zıratqa baryp, quran oqydy. Jańaózen oqıǵasy kýágerleriniń biri bolǵan Aleksandr Bojenko da osy zıratta jerlengen. 20 jastaǵy Aleksandr Bojenko 2012 jyly Jańaózen oqıǵasy boıynsha aıyp taǵylǵan munaıshylardyń isi qaralǵan sot prosesi kezinde tergeýshilerdiń kórsetken qysymyna shydamaı, munaıshylarǵa qarsy jalǵan kýálik berýge májbúr bolǵanyn málimdep, sot zalynda olardan keshirim suraǵan edi. Osydan keıin kóp uzamaı jas jigit jumbaq jaǵdaıda qaza bolǵan.

Eske sala ketetin bolsaq, 2011 jyly jeltoqsannyń 16-y kúni Jańaózen qalasynda eńbekaqy men áleýmettik jeńildikter týraly talap qoıǵan munaıshylardyń narazylyq sherýine polısıa qarý qoldanǵan.

Resmı derek boıynsha, Jańaózendegi qyrǵynda keminde 16 adam qaza taýyp, júzden astam adam jaralanǵan. Ertesinde jańaózendikterdi qoldaǵan turǵyndar temir joldaǵy poıyzdardy bógemek bolǵan Shetpe aýylyndaǵy tolqý kezinde taǵy bir adam oqqa ushqan.

Halyqaralyq demokratıalyq qaýymdastyq Qazaqstan úkimetiniń qarýsyz halyqqa oq atqan is-áreketin aıyptap, qantógistiń mán-jaıyn anyqtaý úshin tolyq jáne ádiletti tergeý júrgizýge shaqyrǵan.

2012 jyly "Jańaózen isi" boıynsha "ókiletin asyra paıdalandy" degen aıyppen jergilikti abaqty basshysy men birneshe polısıa qyzmetkeri, Mańǵystaý oblysy ákiminiń orynbasary, Jańaózen qalasy ákimi, munaı kompanıasy menedjerleri sottaldy. "Jappaı tártipsizdik uıymdastyrý", "urlaý" jáne "tonaý" baptary boıynsha aıyptalǵan 37 munaıshynyń úsheýi tolyq aqtalyp, beseýi raqymshylyqqa ilindi, 16 sottalýshyǵa shartty jaza kesildi.

Úshten jeti jylǵa deıin túrme jazasy kesilgen 13 adam ózderine taǵylǵan aıyptardy moıyndaǵan joq. Sonymen birge Jańaózen oqıǵasyna baılanysty opozısıalyq saıasatker "áleýmettik arazdyqty qozdyrdy" degen aıyppen jeti jarym jylǵa sottaldy.

Jańaózen isi boıynsha ótken sot prosesinde birneshe adam "tergeý abaqtysyndaǵy azaptaý" týraly málimdegenimen prokýrorlar "dálel taba almaı", qylmystyq is qozǵalmaǵan.

Jańaózen qyrǵynyna baılanysty qozǵalǵan qylmystyq ister boıynsha sottalǵandardyń barlyǵy keıin bostandyqqa shyqty.

Keıbir qoǵamdyq belsendiler men Jańaózen oqıǵasynyń kýágerleri beıbit halyqqa oq atýǵa buıryq bergender jaýapqa tartylmady dep sanaıdy.

Derekkóz: azattyq.org saıty