Redaksıamyzǵa Ábish Qunanbaı (aty-jóni ózgertilgen) esimdi stýdent habarlasyp, bıznes-trenıngtiń kesirinen óziniń taqyrǵa otyryp qalǵanyn aıtyp shaǵymdandy. Jigittiń sózinshe, kásipkerlikke úıretýshiler óz jumystaryn onsha bilmeıdi eken. Tipti, shákirtterine tapsyrma berip alyp, onyń qalaı oryndalǵanyn da qadaǵalamaıtyn kórinedi.

– Men trenıńti jıi ótkizip júrgen  bıznes mekteptiń kýrsyna qatystym. Ol kýrsta eki aı oqý úshin 80 myń teńge tóledim. Aptasyna eki kún – sársenbi men senbide sabaq bolady. Sársenbide semınar, al senbide bıznes mektebiniń negizin salýshynyń ózi dáris oqıdy. Men oqyǵan kezde kýrsta 250 stýdent boldy. Bárimizdi top-topqa bólgende men 21-aǵymǵa tústim. Ár aǵymǵa tálimger, onbasy saılanatyn. Alaıda  tálimger de, onbasy da óz salasynyń mamany emes. Olar apta saıyn túrli taqyrypty qozǵap, jańa nárse úıretýge tyrysty. Kýrsta aldymen kózdi ashý, ıaǵnı jalpy sholý júrgiziledi. Odan keıin sala tańdaý, onyń ishinde saıt ashý, beıneorolık jasaý, banner jasaý, jarnama, marketıń, fotoshop sıaqty nárselerge baýlydy. Bir ókinishtisi, sonyń barlyǵy ústirt qana. Sebebi bir aptada bir sabaq ótemiz. Ol sabaqty tolyq sińirmeı jatyp, ary qaraı jyljı beremiz. Berilgen tapsyrmalar eshqashan tekserilmeıdi, kópshiligi oryndalmaıdy. Qatysýshylardyń kóbi aqsha tólep qoıǵandyqtan, sabaqtan qalmaıtyn. Uıymdastyrýshylar ózderine qajet paıdany ǵana aldy, al bizdiń kóńilimizden shyqqan joq. Menińshe, bıznes-trenıng – qarapaıym halyqty saýatty aldaýdyń eń ońaı joly. Sol kýrsqa shashqan 80 myń teńgeni tórt-bes aı 15 myńnan bólip, aǵylshyn tiliniń kýrsyna barýym kerek edi», – deıdi Ábish Qunanbaı.

Sanany turmys bılegen zamanda ekiniń biri aýqatty bolýǵa umtylady. Sonyń jolynda basyn taýǵa da, tasqa da urady. Aıy ońynan týǵandar ózinde bar ómir tájirıbesin ózgelermen bólisip, aqsha tabýǵa qumar. Qamshy.kz tilshisi bıznes-trenıngter týraly zertteý maqalasyn nazarlaryńyzǵa usynady. Marhabat!

Bıznes-trenıngti kim júrgizedi?

Bıznes bastaý bıznes mektebinde tálim alǵan 21 aǵym stýdentiniń aıtýynsha, ózi qatysqan bıznes trenıńtiń kemshil tusy kóp. Kýrsta sabaq beretin tálimgerler belgili bir salada eshteńege qol jetkizbegendikten, trenıń ótkizýdi tabys kózine aınaldyrǵan. Turaqty  bazalyq bilimi de, tájirıbesi de joq adamdar bıznestiń qyr-syryn túsindiredi eken.

Al Q4 Business School spıkeri, bıznes-trener Saltanat Minaıhannyń pikirinshe, bıznes-trenıngti mıllıonerler ǵana ótkizýi kerek degen kózqaras óte qate. Braın Treısı, Randasap, Tonı Robıns, t.b. álemge tanymal alpaýyttar bıznestegi mansabyn osy trenerlikten bastaǵan.

– Osy formattaǵy trenerlerdiń paıdasy óte mol. Uzaqqa shabady. Al mıllıoner ol – mıllıoner. Aqshasy bar. Asa úlken qatelik shyqsa, ne tańdaý jasaý kerek bolsa, ol ózin mıllıoner etken kásibin tańdaıdy. Trenerlik muǵalimdik sıaqty. Mıllıonerdiń barlyǵy óz tájirıbesin ózgege aıtyp jetkize almaýy múmkin. Al trener – tez  úırene alatyn jáne qajetti aqparatty taýyp, basqaǵa da úırete alatyn adam. Búginde bıznes-trenıngterdiń kóbeıgeni ras, oǵan qýaný kerek. Sebebi básekelestik bar jerde sapa da bolady, – deıdi Saltanat Minaıhan.

Buǵan qarsy pikirdegi Ábish Qunanbaı «bıznes-trenıngterdiń basty kemshiligi – barlyǵyn formaldy túrde úıretetini, olardyń teorıasy ǵana bar, praktıkasy joq» deıdi.

– Men barǵan bıznes kýrsy  – Qazaqstanda jańa qolǵa alynyp, alǵashqylardyń biri bolyp ashylyp, jolǵa qoıylǵan mektep.  Alaıda áli kúnge deıin bıznes-mektep jemisin berip jatyr dep aıta almaımyn. Sebebi "bıznes trenıńte oqyp, mıllıoner bolyp kettim" degen eshkimdi estimedik te kórmedik – deıdi 21-aǵym stýdenti.

Birneshe bıznes-mektepte oqyǵan, óz kásibin endi bastap júrgen Baýyrjan Quralhannyń oıynsha, bıznes-trenıngterdi óz salasynyń mamandary da, orta joldan qosylǵandar da júrgizedi. Tek durys tańdaı bilý kerek. 

– Kóp jaǵdaıda bıznes-trenıngterdi áldeqashan óz bıznesin bastap, biraz deńgeıge jetken, birshama tájirıbesi bar adamdar júrgizedi. Al bizde jeke bıznesi bolmasa da, bıznesten az-maz habary barlar trener bolyp júr. Olar sheteldik trenıńterge qatysyp kelip, sol jerde alǵan bilimi boıynsha Qazaqstanda kásip jasaıdy. Sol arqyly aqsha tabady. Iaǵnı bireýdiń sózin basqalarǵa qaıtalap aıtyp beredi, – deıdi Baýyrjan Quralhan.

Ras, kez kelgen qubylysqa birjaqty baǵa berýge bolmaıdy. Aq-qarasyn ajyratqan soń ǵana qorytyndy shyǵarǵan jón. Osy tusta Saltanat Minaıhannyń aıtqany da kóńilge qonady. 

– Bar ýaqytyn trenerlikke arnap, oqytýmen aınalysatyndar búkil jan dúnıesimen soǵan tolyq beriledi. Sáıkesinshe, nátıjesi de joǵary. Al mıllıoner qosymsha aqsha tabý úshin, ne bilgenin úıretý úshin trenerlikke kirisý múmkin. Onyń bolmysy – trenerlik emes, bıznes. Negizgi basymdyq basqa jaqta. Sondyqtan kásibin trenerlikten bastaǵan adam sol salanyń tulǵasy bolyp qalyptasady, – deıdi Saltanat Minaıhan.

Bıznes-trenıngke kim qatysady?

Materıaldyq jaǵdaı, áleýmettik teńsizdik, qazirgi zamandaǵy daǵdarys – osynyń barlyǵy adamdy bıznes-trenınge qaraı jeteleıdi. Eshkim erikkennen qatyspaıdy. Qazaqstandaǵy ortasha jalaqyǵa qazir otbasyn asyrap, bala-shaǵanyń iship-jemin tolyq qamtamasyz etý múmkin emes.

Al Baýyrjan Quralhan bıznes-trenıngterge kásipkerliktiń tabıǵatyn tanyp, óziniń shama-sharqyn baǵamdaý úshin qatysqan.

– Bıznes-trenıngke men «bul salaǵa laıyqtymyn ba, kóshke ilese alamyn ba?» degen saýaldyń jetegimen bardym. Trenıńterde ózim sekildi armanshyl jastar da boldy, aǵa býyn ókilderi de boldy. Oraıly sátti utymdy paıdalanyp, óziniń jeke kásibi bar adamdarmen suhbattasyp, biraz maǵlumat jınaýǵa tyrysamyz, – deıdi Baýyrjan. 

Psıholog Natalá Nýraldınniń aıtýynsha, bıznes-trenıngterge baratyn adamnyń bárine ortaq bir ǵana sıpattama berý múmkin emes. Olardyń úsh túri bolady eken.

– Birinshi ári keń taraǵan tıp: adam óte belsendi jáne damýǵa qulshynysy bar. Oǵan keńsede otyryp jumys isteý qyzyq emes. Odan da kóp jetistikke qol jetkizgisi keedi. Ol óz jolyn tabýǵa, jeke bıznesin bastaýǵa talpynady. Sol úshin trenıńterge qatysady.

Ekinshi tıptegi adamdar – mansap jolynda ósýdi kózdeıtin iri kompanıa qyzmetkerleri. Olar óz kásibin ashyp, ony dóńgeletip áketýdi oılamaıdy, biraq bıznesti búge-shúgesine deıin túsinýge umtylady.

Úshinshi tıptegi adamdar – jalyndy jastar. Olar bolashaqta jaqsy qyzmetke ornalasýdy josparlaıdy.

Sonymen qatar, bıznes-trenıngterge óz armanynan adasqan, bilimin kádege jarata almaıtyndar da jıi barady. Óıtkeni trenıńter adamǵa qajyr-qaırat syılap, pozıtıvti qalypqa túsiredi. Keıde trenıńter psıhologıasy turaqsyz adamdarǵa keri áser etedi. Olar birdeńeni qolǵa alyp, iske asyra almaǵan soń birden kúızeliske túsip ketedi, – deıdi psıholog.

Bıznes-trenıng ne úıretedi?

– Bıznes-trenıngter kóbinese bıznestiń álippesin úıretedi. Adam birdeńeni bastaý úshin aldymen onyń ne ekenin túsinip alýy kerek. Kópshilik úshin bıznes degen quıtyrqylyǵy mol qupıa dúnıe sekildi kórinedi. Trenıgter sonyń jaı-japsaryn uǵýǵa kómektesedi.  

Bıznes-trenıng mıllıoner bolýǵa da, jańadan kásip ashýǵa da baýlıdy. Tipti, óziniń jeke bıznesi bar tulǵalar da óz tabysyna kóńili tolmaı, bıznes-trenıngterge qatysady. Sebebi olar kásibin ary qaraı damytqysy keledi. Keıde trenıńterdiń arqasynda aılyq tabysyn birneshe esege arttyratyndar bar, al keıde trenıń úmitti aqtamaıdy, – deıdi jas kásipker Quralhan Baýyrjan.

Al bıznes-trener Saltanat Minaıhan basqasha paıymdaıdy. Trener kásip  bastaımyn dep kelgen adamdarǵa mıllıonerler sekildi belgili ýaqytyn ǵana emes, óziniń ómirin arnaıdy. «Ýaqyt óte kele álemdi alaqanynda turǵandaı kóre alatyn tulǵalar osylaı tárbıelenedi», – deıdi Saltanat.

Bizdiń maqsatymyz – aıtý. Al sońǵy sheshimdi kórer kózi, túsiner sanasy bar oqyrman qaýym ózi shyǵarady.