Dinmuhamed Qonaev degende kóz aldyńyzǵa ne elesteıdi? Men nurly, kózderinde oty janyp turǵan, jaısań minezdi ári susty, qatal, jaıdary, ashyq, kóptiń ortasynda jarqyrap turǵan asyl beıneni kóremin. Eldegi qaınap turǵan tirshilik, alyp qurylystar, záýlim ári kórikti qalalar, tyń ıgerý isteri taǵy bar. «Ol kim edi?» dep jattan kelgen bireý surasa, oılanbastan ózi ómir súrgen kúrdeli ýaqyttyń adal perzenti dep jaýap qatar edim. Rasynda, Qonaev bılik basynda bolǵan zaman qandaı kúrdeli, alasapyran bolsa da, eldiń ekonomıkasyn, áleýmettik salasyn, ǵylymyn, ulttyq mádenıetin damytýda aıtýly eńbek etken uly saıasatker.

Qonaevtyń óz zamanynda atqarǵan isterin ár jyldary qaıtalap aıta berýden jalyqpaımyz ǵoı. Alaıda búgin álem saıasatkerleri men el ardaqtylarynyń basshymyz týraly aıtqan pikirlerin nazarlaryńyzǵa usynýdy jón sanadyq.

Qonaev kim?

Úndi memleketiniń burynǵy premer-mınıstri, 1889-1964 jyldar aralyǵynda ómir súrgen, Qonaevtyń kózin kórgen Nerý Djavaharlal búı depti:

«Meıirim shýaǵy mol, peıili keń halyqtyń perzenti bolýdan asqan baqyt joq. Sol halyq – qazaq halqy. Eliniń ótkenin umytpaı, keleshegi úshin qaltqysyz eńbek etken perzenti bar halyq ta baqytty. Sol perzent – Dinmuhamed Qonaev».

Áserli, Qonaevtyń zamanynda ómir súrgen ár qazaqqa qyzyǵa da, qyzǵana da qaradym.

Qazaqstan jazýshysy, memlekettik jáne qoǵam qaıratkeri Ábish Kekilbaıulynyń myna bir pikirin bermeske bolmas:

«... Onyń ómir joly tek bir adamzattyń ǵana emes, kúlli bir ulttyń bir ǵasyrlyq ómirbaıanyna aınalǵany moıyndamasqa bolmaıtyn shyndyq. Qalaıyq, qalamaıyq áldeneshe on jyldar boıy kóziqaraqty dúnıe Qonaev atalǵan jerde Qazaqstan, al Qazaqstan atalǵan jerde Qonaev bar dep uqty».

Ybyraı Jaqaevtyń myna bir sózin qarańyzshy:

«Jurttyń ishinde pyshaq aınalmaıdy, Qonaevtyń ishinde ertteýli at aınalyp júre beredi».

Ǵajap, netken ulylyq, tektilik...

Jazýshy Oljas Súleımenovtiń de pikiri bar:

«Qatarlastary ony Dımash deıtin. Ózgeleri, ásirese jasy kishileri Dımeke dep qurmettedi. Onyń ómirlik tájirıbesinen mynany baıqaısyz: baqytty zamanda ómir súrgińiz kelse, talant týǵan zamanda týsańyz bolǵany...».

Kóńilde qalyp qoıǵan, qala beretin, sebebi endigi oryndalmaıtyn bir armanym bar: Dinmuhamed Qonaevpen suhbattasý, joq, durysy erkin áńgimelesý, syrlasý... Biraq oryndalmaıtyn arman joq deıdi ǵoı... Sirá, ekinshi Qonaev paıda bolyp, armanymdy júzege asyratyn kún týar.

Abzal azamat 1993 jyly tamyzdyń 22-sinde, 82 jasqa qaraǵan shaǵynda kenetten qaıtys boldy. Qazaq halqynyń adal perzentinen aıyrylǵanyna búgin 25 jyl.