Almaty qalasy Óńirlik komýnıkasıalar qyzmetinde «Damý KDQ» AQ Almaty qalasy fılıalynyń dırektory - Syzdyqov Mereke Ómirbekuly, Sýbsıdıalaý jáne kepildik berý baǵdarlamalary boıynsha bas maman - Nurpeıisov Talǵat Aıtqazyuly, Klıenttermen jumys isteý boıynsha bas maman - Oraltaeva Laýra Seriktaıqyzynyń qatysýymen «Jobalyq qarjylandyrý baǵdarlamasy aıasyndaǵy atqarylǵan jumystar» atty baspasóz konferensıasy ótti.
Qazaqstanda shaǵyn jáne orta bıznestiń damýy eń mańyzdy bolyp tabylady jáne eń joǵary memlekettik deńgeıde qarastyrylady. Eldiń úkimeti kásipkerlik belsendiliktiń ósýi úshin qolaıly jaǵdaılar jasaıdy. Shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaýǵa baǵyttalǵan maqsatty jáne dáıekti saıasat júrgizý jáne ony damytý úshin qolaıly jaǵdaılar jasaý bizdiń elimizdiń memlekettik ekonomıkalyq saıasatynyń basymdyqtarynyń biri bolyp tabylady. 2010 jyldan bastap Qor «Bıznestiń jol kartasy 2020» memlekettik baǵdarlamasynyń qarjylyq agenti jáne operatory boldy jáne baǵdarlamanyń bastamashysy Elbasy bolyp tabylady. Baǵdarlama kásipkerlerdiń basty máselelerin sheshýge arnalǵan. Bul nesıelerdiń joǵary quny jáne kepildiktiń bolmaýy.«Bıznestiń jol kartasy 2020» memlekettik baǵdarlamasy 2 baǵytqa bólinedi: Qarjylaı jáne qarjylaı emes qoldaý. Qarjylaı qoldaýǵa paıyzdyq mólsherlemeni sýbsıdıalaý jatady, bul degenimiz búdjetten óteýsiz negizde beriletin nesıe boıynsha syıaqynyń bóligi.
Baǵdarlamaǵa engizilgen ózgerister men tolyqtyrýlarǵa sáıkes, sýbsıdıalaý nomınaldy syıaqy mólsherlemesi QR-nyń Ulttyq Banki belgilegen bazalyq syıaqy mólsherlemesinen aspaıtyn, 5% tarmaqqa ulǵaıtylǵan, onyń ishinde nomınaldy mólsherlemeniń 40 % memleket sýbsıdıalaıdy, al aıyrmasyn kásipker tóleıdi kredıttik sharttary boıynsha ǵana júzege asyrylady. Búgingi kúni nesıe paıyzy 14% -dan aspaýy tıis, onyń 5,6% -yn memleket óteıdi. Baǵdarlama aıasynda ekonomıkanyń basym sektorlarynda iske asyrylatyn jobalar boıynsha sýbsıdıalaý qoldaýy kórsetiledi.
Sondaı-aq nesıeni kepildendirýge memlekettik qoldaý kórsetý quraly bar, nesıe alǵan kezde kásipker kepildememen qamtamasyz etý kerek. Egerde kásipkerdiń kepildigi jetkiliksiz bolsa, «Damý» Qory kepildik berýge daıyn, ıaǵnı kepildiktiń jetispeýin tolyqtyrady.Joba sheńberinde, jańa isin bastaǵan kásipkerge kredıt somasy 20 mln. Teńge deıin nesıeniń kepildik mólsheri kredıt somasynyń 85%-ynan aspaıdy, al 15% aıyrmashylyǵyn qolma-qol aqshamen nemese jyljymaly nemese jyljymaıtyn múliktiń kepildik nysanyn bastaýshy kásipker berýi tıis. Al jumys itpep jatqan kásipker úshin Qor nesıe somasynyń 50% deıin kepildik bere alady.
03.09.2018j nátıje boıynsha, 22 jobaǵa paıyzdyq mólsherlemeni sýbsıdıalaý, somasy 8 311 mln.tenge quraıtyn kelisim shartyna qol qoıyldy. Ónerkásip, kólik jáne saýda salalaryn jetekshi oryn alady. Memlekettik baǵdarlamany sátti júzege asyratyn belsendi bankterdi atap ótkim keledi, bul: «Sberbank» AQ EB, «Bank Sentr Kredıt» AQ. Kepildeme quraly boıynsha bıylǵy jyly Almaty qalasynda 39 joba qoldaý aldy, jalpy nesıe somasy 3 113 mln.tenge quraıdy, sonymen birge kepildeme somasy 1 293 mln.tenge qurady.
Ótken jyldyń ekinshi toqsanynan bastap, biz taǵy bir memlekettik baǵdarlamany "Eńbek" nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı kásipkerlikti damytýdyń 2017 – 2021 jyldarǵa arnalǵan baǵdarlamasyn iske asyra bastadyq. Qor qalalyq aımaqtarda shaǵyn bıznestegi kásipkerlerdi nesıeleý operatory bolyp tabylady.Bul baǵdarlama boıynsha kishi jáne orta bıznestegi kásipkerlerge nesıe 6 % mólsherlemesimen beriledi, merzimi 5 jylǵa deıin salalar boıynsha shekteýsiz. Bir kásipker úshin maksımaldy lımıt 8000 MRP quraıdy. Eger kepildik tólem jetkiliksiz bolsa, Qor nesıe somasynan 85%-ǵa deıin kepildeme qoldaýyn bere alady.
Aǵymdaǵy jyldyń 03.09.2018 jaǵdaıy boıynsha jalpy somasy 140 joba qoldaý aldy, jalpy nesıe somasy 2 086 mln.tenge quraıdy, sonymen birge kepildeme boıynsha 26 joba qoldaý aldy.
Almaty qalasynda, saýda jáne qyzmet kórsetý sektorlarynyń 60% -dan astamyn quraıtyndyqtan Almaty qalasynyń ákimdigi men Damý Qory birlesip «Jibek Joly» atty óńirlik baǵdarlamasyn iske asyrdy, bul baǵdarlama «Bıznestiń jol kartasy -2020» sheńberinde basymdyq tizimge engizilmegen saýda, sulýlyq salondary, jataqhanalar jáne basqa salalardaǵy kásipkerlerdi qoldaý baǵdarlamasy 2015 jyldyń mamyr aıynan jumys isteı bastady. Nesıeleý sharttary:1. Baǵdarlamaǵa Almaty qalasynda tirkelgen jáne jumys isteıtin shaǵyn jáne orta bıznes ǵana qatysa alady:2. Eń joǵarǵy nesıeleý somasy bir kásipker úshin 180 mln. teńge.3. Syıaqynyń nomınaldy mólsherlemesi- jyldyq 7%4. Nesıe merzimi– 84 (seksen tórt) aıǵa deıinSyıaqynyń nomınaldy mólsherlemesi- jyldyq 7%.
2017 jyldyń qarasha aıynda qosymsha 3-shi transh boıynsha 2,7 mlrd. teńge soma bólindi, bank seriktester: «Nýr Bank» AQ, «Forte Bank» AQ, «ATF Bank» AQ, «Narodnyı Bank» AQ. Jobany iske asyrǵan sátten bastap «Jibek Joly» baǵdarlamasy arqyly 212 kásipker qarjylandyryldy.
Aıta ketý kerek, «Damý» kásipkerlikti damytý qory Qazaqstan Respýblıkasynda Birikken Ulttar Uıymynyń Damý baǵdarlamasynyń qarjylyq qoldaýymen energıa únemdeýdi júzege asyratyn kásipkerlerdi qoldaıdy.
Birikken Ulttar Uıymynyń Damý baǵdarlamasy tómen kómirtekti jobalardy iske asyrý úshin nesıelik paıyzdyq mólsherlemeni sýbsıdıalaý túrinde qoldaý kórsetedi, atap aıtqanda, jobanyń qarjylyq kórsetkishterin jaqsartý jáne ony óteý merzimin qysqartý úshin banktik nesıe mólsheriniń 10% -yn jabý.
Aǵymdaǵy jyly osy baǵdarlama aıasynda 600 mln. teńgege 1 joba qoldaý tapty. «Almaty halyqaralyq áýejaıy» AQ ushý-qoný jolaqtaryn jaryqtandyrýdy jańǵyrtýdy josparlap otyr. Sondaı-aq, Qor «Nurly jer» turǵyn úı qurylysy baǵdarlamasy boıynsha nesıe boıynsha paıyzdyq mólsherlemeniń sýbsıdıalaý túrinde qoldaý kórsetedi, ıaǵnı, qurylysshylarǵa nesıe boıynsha syıaqy mólsherlemesiniń jyldyq 7% -yn sýbsıdıalaıdy. Ekinshi deńgeıdegi bankter (EDB) jeke kásipkerlik sýbektilerine (jeke qurylys salýshylarǵa) Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń bazalyq stavkasynyń deńgeıinen 5% -dan aspaıtyn syıaqy mólsherlemesi boıynsha nesıe beredi, sýbsıdıalaý týraly sheshim qabyldanǵan kezde áreket etedi. Sýbsıdıalaý jeke kásipkerlik sýbektisiniń qaryzdary boıynsha syıaqy mólsherlemesiniń jyldyq 7% -yn «Damý» qory arqyly respýblıkalyq búdjet esebinen óteıdi. Aǵymdaǵy jyly turǵyn úı qurylysy boıynsha eki joba maquldandy.1) «Qarasý Turǵyn úı» JSHS Alataý aýdanynyń Qarasý shaǵyn aýdanynda jeke 7 turǵyn úı salýdy josparlaǵan2) «Nov-Ek» JSHS Áýezov aýdanynda «Ádilet» turǵyn úı keshenin salý josparlanyp otyr. Kásipkerlerge qyzmet kórsetý ortalyǵynda, 8 aı ishinde 2 400 adamǵa keńestik qyzmet kórsetildi, ekinshi deńgeıdegi bankterge deıin 330 joba qarjylandyryldy, olar memleket tarapynan qarjylyq qoldaý aldy.
Sondaı-aq, «SHOB basshylyǵynyń biliktiligin arttyrý» jobasy aıasynda 57 kásipker «Nazarbaev Ýnıversıteti» bıznes-mektebiniń negizinde bilim aldy.
