Burynǵy komsomol Qazaqstandaǵy eń iri qylmystyq topty qalaı basqardy? Dostary kimder? Qaramaǵyndaǵy adamdar aqshany qalaı tapty? On eki jylǵa ne úshin sottaldy? Today.kz Erkin İzbasarovqa qatysty osy jáne ataýy bastapqyda «Aǵaıyndy tórteý» keıin «Aıshýaq Jantúgel» dep aýystyrylǵan qylmystyq top týraly aqparatty jınastyrypty. Áttegen-aıy, materıal orys tilinde. "Qamshy" olqylyqtyń ornyn toltyryp, oqyrman qaýym nazaryna qazaqsha aýdarmasyn usynady.
Jastyq shaq pen sport
Qylmystyq toptyń bolashaq lıderi balalyq shaǵyn Aqtóbe oblysy, Temir aýdanynda ótkizgen. Mektepti de dál osy jerde támamdap, komsomoldar qataryna qabyldandy.
Jas kezinde erkin kúrespen aınalysty. Erkin İzbasar medısınalyq ınstıtýtqa tústi, biraq ekinshi kýrsta armıaǵa ketti. Otan aldyndaǵy boryshyn ótep, Almatyǵa keldi. Mal dárigeri mamandyǵy boıynsha bilim aldy. Alaıda mamandyǵy boıynsha jumys taba almady.
Erkin İzbasar - sportshy, jas atletterge qol ushyn berýden sharshamaıtyn, týǵan jerinde jáne shet aımaqtarda kúresti damytý úshin baryn salǵan adam retinde tanymal bolǵan. Osy isteri úshin ony palýandar men atletter syılaıdy. Erkin İzbasar birde bir jarysty qaldyrmaı, qatysqan. Óziniń sportqa qyzyǵýshylyǵyn daǵystandyq Wrestdag.ru-ǵa bergen suhbatynda aıtyp berdi.
«Men bul sport túrimen shyndap kiristim. Bul qyzyǵýshylyǵym ómir boıy saqtalyp qaldy. 1998 jyly jol apatyna tústim. Odan keıin kúrespen aınalysa almadym, biraq kúres alańy ózine tartyp turady (...) Bizdiń palýandar degenim – Aqtóbe oblysynyń palýandary.
Bastapqy kezde kásipker, demeýshi retinde óz erkimmen erkin kúrestiń damýyna úlesimdi qostym. Keıinnen meni oblystaǵy atalmysh sport túrin damytýǵa jaýapty adam etip saılady. «Klasıkterge», múgedek sportshylarǵa da materıaldy kómek kórsetemin», - deıdi Erkin İzbasar.
• «4 aǵaıyndy» tobynyń jetekshisine taǵaıyndalǵan jaza ózgerdi
«Aǵaıyndy tórteý» uıymdasqan qylmystyq toby
Top 90-shy jyldardyń ortasynda tanyla bastady. Aqtóbelikter bandanyń basshysy kim ekenin jáne onyń jigitteri nemen aınalysatynyn jaqsy biletin. Topty bilmeıtinder onyń ataýyna qarap onyń quramyna aǵaıyndylar jınalǵan dep oılaýy múmkin. Biraq topty qurǵandar dostar bolǵan. Kóshe zańy boıynsha «aǵaıyndylar» dep qarym-qatynasy dos pen seriktestikten de joǵary bolyp sanalatyndardy aıtady. Uıymdasqan qylmystyq topqa kórshi elderdiń azamattary da kiretin.
QR UQK men jemqorlyqqa qarsy vedomstvanyń adamdary Aqtóbede júrgizgen arnaıy operasıadan keıin halyq Erkin İzbasar men onyń toby týraly bildi. Bul týraly keıinirek...
Ashyq derekkózge sáıkes, «Aǵaıyndy tórteý bandasynyń» yqpaly kóp jerde kúshti bolǵan. Munaı, spırt ishimdikterin satý (Qazaqstan men Qytaı arqyly ótkizý kontrabandasy), oıyn-saýyq kásibinen aqsha taýyp otyrǵan. Qylmystyq top tipti avto turaqtardan da aqsha tapqan.
Top munaı urlyǵy kezinde ustaldy. Sotta onyń anyq-qanyǵyn júrgizýshiler aıtyp berdi.
«Taksımen adamdardy tasydym. Klıentterdiń biri qosymsha aqsha tabýdy usyndy. 2014 jyly eki márte Ashysaıǵa bardym. Ár baryp kelgenime 20 myń teńge berdi. (...) 2015 jyly Keńqıaqqa bardym. Ol jerde kúzet te, qorshaý da bolmady. Dalada tek bóshke men maı tútik qana boldy. Men kólikpen keletinmin, olar ózderi tıeıtin. Onyń urlanǵan munaı ekenin bilmedim», - deıdi Erejel Abdambetov.
Túngi reısteri úshin ol 240 myń teńge alǵan.
Ekinshi júrgizýshi Mıhaıl Kojýhovskıı sotta ony telefonmen jaldaǵanyn aıtyp berdi. Onyń turaqty jumysy bolmaǵan, sondyqtan kelisken.
«2014 jyly "KrAZ" kóliginde sary bóshkeni tasymaldadym. (...) Al 2015 jyly Keńqıaqqa baryp júrdim. Tek túnde júretinbiz. Meni "ÝAZıkte" kútip turatyn. Aqtóbede kóligimdi qaraýsyz qalǵan janarmaı beketinde tastap ketetinmin. 2015 jyly Keńqıaqqa 10 ret bardym», - deıdi Mıhaıl Kojýhovskıı. Qyzmeti úshin Erejep Abdametov sekildi 240 myń teńge alǵan.
2016 jyldyń qysyna deıin jumys jaqsy júrgen.
Tergeý, sot...
2016 jyly 7 jeltoqsanda Aqtóbeniń birneshe jerinde arnaıy operasıa júrgizildi. Oǵan UQK, SİM jáne jemqorlyqqa qarsy Ulttyq búro qatysty. Ustalǵandar kóp boldy. Olardyń arasynda kúsh qurylymy ókilderi, radıkaldy din ókilderi de bolǵan. Tintý jumystary keńselerde jáne kúdiktilerdiń úılerinde jasaldy. Tekserýge alynǵan zattardyń ishinde munaıy bar avtosısternalar bar.
12 jeltoqsanda «Aǵaıyndy tórteý» qylmystyq top basshylaryn zańger Serik Sársenov (qaıtys boldy) qorǵaıtyny belgili boldy. Ol kezinde «Arqankergende» 15 adamdy óltirdi dep aıyptalǵan Vladıslav Chelahty qorǵaǵan. 26 adam tergeýge alyndy. Olardy zańsyz tasymal, munaıdy saqtaý, qylmystyq top qurý, bopsalaý jáne basqa da aýyr qylmys jasady dep aıyptady. İs 300 tomnan, 17 krımınaldy epızodtan turdy. Tergeý kezinde «Aǵaıyndylardyń» qylmystyq isterin quqyq qorǵaý organdary qyzmetkerleri «jaýyp» otyrǵandary anyqtalǵan.
2017 jyly 7 qarashada is sotqa jiberildi. 2018 jyldyń 15 naýryzynda Aqtóbe oblystyq qylmystyq ister boıynsha arnaıy mamandandyrylǵan aýdanaralyq sotynda isti qarady. Erkin İzbasardy QR QK 379 baby 1 bólimi (bılik ókilderine baǵynbaý) boıynsha taǵylǵan aıypty alyp tasty. Bıyl sáýir aıynda Aqtóbeniń múgedekter qory sotqa júgindi. Olar Erkin İzbasardyń múgedek ekenin jáne múgedekterdiń quqyǵyn saqtap, ony bas bostandyǵynan aıyrmaýdy surady. Qujatqa Quralaı Baımenova qol qoıdy.
2018 jyly 2 tamyzda sot sheshim shyǵardy. «Aǵaıyndy tórteý» qylmystyq tobynyń basshysy Erkin İzbasarov 12 jylǵa bas bostandyǵynan aıyryldy. Onyń oń qoly Aýhat Qalıev 11 jylǵa sottaldy. Aqtóbe oblysynyń İİD basshysynyń eks-orynbasary Rahat Ahanov 5 jyl 3 aıǵa bas bostandyǵynan aıyryldy.
