Taıaýda BUU shtab-páterinde Terorızmnen azat álemge qol jetkizý minez-qulyq kodeksine qol qoıý rásimi ótti. Atalǵan qujat 2015 jyldyń qyrkúıek aıynda BUU Bas Assambleıasynyń 70 - sesıasy aıasynda Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev kótergen bastamasy aıasynda júzege asyrylǵanyn aıta ketý qajet.
Saltanatty rásim Arnaıy joǵary deńgeıdegi is-shara formatynda ótkenin aıta ketken jón. Kodekske álemniń 70 memleketteriniń Syrtqy ister mınıstrleri men joǵary ókilderi qol qoıdy. Kodeksti Qazaqstan Syrtqy ister mınıstri Qaırat Ábdirahmanov tanystyrdy. Ol qujattyń negizgi maqsattaryn, atap aıtqanda 2045 jylǵa qaraı terorızmge qarsy halyqaralyq mindettemelerdiń keń aýqymyn is júzinde júzege asyrýǵa jáne terorızmnen azat álemge keń jahandyq koalısıa qurýǵa serpin beretindigin basa aıtty. Kodeks alǵashqy ret qaýipsizdiktiń, terorızmmen kúresýdiń jáne damýdyń ózara táýeldiligin tanıdy jáne osylaısha Turaqty damý maqsattaryn alǵa ilgeriletýge yqpal etedi. Bas hatshynyń orynbasary - BUU Terorızmge qarsy kúres basqarmasynyń basshysy Vladımır Voronkov, Afrıka Odaǵynyń beıbitshilik jáne qaýipsizdik jónindegi komısary Smaıl Shergı, BUU Qaýipsizdik Keńesiniń Terorızmge qarsy kúres jónindegi komıtetiniń tóraǵasy Gýstavo Meza-Kýadra jáne BUU terorızmge qarsy kúres ortalyǵynyń basshysy jáne Islam yntymaqtastyq uıymynyń terorızmge qarsy kúres tobynyń basshysy Abdalla Al-Mýallımı baıandama jasady.
V. Voronkov Astananyń Minez-qulyq kodeksin daıyndaý boıynsha bastamasyn joǵary baǵalady. Qazaqstannyń BUU Qaýipsizdik Keńesinde, onyń ústine terorıstik qurylymdarmen kúresýge qatysty úsh sanksıalyq komıtetterinde basshylyq etýiniń tabysty jumystaryn atap ótti.
BUU-nyń Bas hatshysy Antonıý Gýterrısh jahandyq terorızmge qarsy strategıanyń júzege asyrylýy bolashaqta turaqtylyqty jáne senimdi seriktestikti qamtamasyz etetinin basa aıtty.
Naqty aıtar bolsaq, Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń bastamasy álemniń nazaryn aýdaratyn, beıbitshilik úshin asa qajet jáne ony mindetti túrde júzege asyrý qajet. Bul oraıda muny tórtkúl qurlyqtaǵy elder maquldap otyrǵanyn jasyra almaımyz.
Al Qazaqstan usynǵan terorızmniń aldyn alý jáne oǵan qarsy kúres strategıasynyń quramyna úsh negizgi element kiretinin aıta ketý qajet. Atap aıtqanda, terorızmmen kúrestiń ózara baılanysyn nyǵaıtý boıynsha áleýetti qurý; ınovasıalyq aımaqtyq tásildi paıdalaný; sondaı-aq BUU sheńberinde úılestirýdi nyǵaıtý, ásirese, onyń BUU shtab-páterinde jáne tıisti jerlerde jumys ádisteriniń tıimdiligin arttyrý jáne ashyqtyq pen esep berýshilikti qamtamasyz etý.
Kezdesýge qatysýshylardyń pikirinshe, atalǵan qujat terorızmmen kúrestegi yntymaqtastyqty nyǵaıtý úshin mańyzdy bolyp otyr. Minez-qulyq kodeksi barlyq halyqaralyq qaýymdastyqtyń ujymdyq qoldaýyna laıyq jáne osyǵan baılanysty oǵan qosylatyn elderdiń sany jaqyn bolashaqta arta túsetinine senim mol.
Minez-qulyq kodeksi terorızmge qarsy kúrestegi mindettemelerdi qamtıtyn 10 qarapaıym qujat bolyp tabylady.
- Terorızmge qarsy halyqaralyq mindettemelerdiń keń aýqymyn praktıkalyq túrde iske asyrýǵa serpin berý;
- Saıası nemese geosaıası maqsattarǵa jetý úshin terorıstik toptarǵa tikeleı nemese janama qoldaý kórsetýge jol bermeý;
- Terorızmge qarsy kúrestiń keshendi sharalaryn jáne terorızm men terrorısttik qyzmetti aldyn alý boıynsha júıeli qadamdardy qoldaý;
- Terorızmge qarsy kúrestiń keshendi tásilderin, atap aıtqanda, BUU qyzmetiniń negizgi baǵyttaryn biriktiretin beıbitshilik pen qaýipsizdikti, turaqty damýdy jáne gýmanıtarlyq keńistikti qoldaný;
- Halyqaralyq deńgeıde ujymdyq kúsh-jigerdi, sonyń ishinde ekstradısıalaý nemese qylmystyq qýdalaý qaǵıdaty negizinde derekter men aqparatpen almasý, ózara quqyqtyq kómek kórsetý jáne qylmyskerlerdi qýdalaý nemese olardy terorıstik akt jasalǵan elderge berý arqyly kúsheıtý;
- Barlaý jáne aqparat almasý, shekara qaýipsizdigin nyǵaıtý, quqyqtyq jáne qylmystyq sot tóreligi salasyndaǵy sharalardy kúsheıtý, ózara almasýdy qamtamasyz etý jáne qajet bolǵan jaǵdaıda, ozyq tájirıbeni taratý sıaqty salalarda aımaqtyq yntymaqtastyq pen úılestirýdi qarqyndatý;
- Terrorıster men olardyń jaqtastaryn aqparattyq-kommýnıkasıalyq tehnologıalardy, sonyń ishinde Internetti, terorıstik aktilerdi jasaý, ıtermeleý, jaldaý, qarjylandyrý nemese josparlaý maqsatynda paıdalanýdy boldyrmaý jáne oǵan qarsy turý jónindegi sharalardy qoldaný, sondaı-aq terorıstik úgit-nasıhattyń taralýyn jáne beıbitshilikti, tózimdilikti, qatar ómir súrýdi jáne qurmetteýdi qoldaýǵa, oǵan qosa óshpendiliktiń, jalǵandyqtyń jáne terorızmniń barlyq túrlerine jol bermeý úshin terrorısterdiń narratıvterin tıimdi strategıalaryn ázirleýge jáne iske asyrýǵa járdemdesý;
- Terorızmge qarsy kúreste halyqaralyq qoǵamdastyqtyń shuǵyl kelisilgen is-qımylyn júzege asyrý jáne onyń taralýyna yqpal etetin jaǵdaılardy sheshý, sonyń ishinde:
- JTS-ti (Jahandyq terorızmge qarsy strategıa) oryndaý;
- úsh baǵytty strategıany alǵa ilgeriletý, sonyń ishinde: terorızmge qarsy kúrestiń ózara baılanysyn nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan áleýetti qurý; ınovasıalyq aımaqtyq tásildi qoldaný; sondaı-aq BUU sheńberinde úılestirýdi kúsheıtý, BUU shtab-páterinde jáne tıisti jerlerde jumys ádisteriniń tıimdiligin arttyrý jáne ashyqtyq pen esep berýshilikti qamtamasyz etý;
- BUU men onyń tıisti qurylymdarymen odan ári yntymaqtastyqty jáne úılestirýdi nyǵaıtý;
- praktıkalyq túrde yńǵaıly merzimde Halyqaralyq terorızm týraly jalpyǵa ortaq Konvensıany jasaý týraly kelisimge qol jetkizý maqsatynda konsensýs qurýǵa talpyný;
- Minez-qulyq kodeksi arqyly BUU-nyń 100-jyldyǵyna terorızmnen erkin álemge qol jetkizýge umtylatyn áriptester koalısıasyn qurý;
- Kodeks sheńberinde mindettemelerdi oryndaý jáne yntymaqtastyqy jandandyrý boıynsha kúsh-jigerdi qoldaý.
Batyr JASULAN
