Qazirgi tańda halyq dittegen jerine jetý úshin qoǵamdyq kólikti jıi paıdalanatyny ótirik emes. Alaıda jolaýshy men júrgizýshilerdiń jaǵdaıy qanshalyqty jasalǵan? Bılik nendeı máselelerge kóńil bólip jatyr? Osyǵan jaýap izdep kóreıik.
Árıne qoǵam bar jerde kólik máselesi birden túp-tamyrymen joıylmaıtyny belgili. Biraq eshqandaı jaǵdaı jasalmaı jatyr deýge de bolmas. Oǵan búgingi májiliste «QR keıbir zańnamalyq aktilerine kólik máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý» týraly Zań jobasynyń tanystyrylymy ótti. Sharaǵa Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń depýtattary, memlekettik organdar men qoǵamdyq birlestikter, sarapshylar jáne úkimettik emes uıymdardyń ókilderi qatysty.
Atalmysh tanystyrylymǵa májilistiń Ekonomıkalyq reforma jáne óńirlik damý komıtetiniń basshysy Nurtaı Sabılánov tóraǵalyq etse, usynylǵan ózgeristerdi Investısıalar jáne damý vıse-mınıstri Tımýr Toqtabav tanystyrdy.
Bul zań jobasy jolaýshylardy tasymaldaý boıynsha kórsetiletin qyzmettiń sapasyn jaqsartýdy sonymen qatar temir jol jáne avtomobı kóligin paıdalaný kezindegi qaýipsizdikti kúsheıtýdi maqsat etip otyr.
Taǵy bir aıta keterligi respýblıkalyq deńgeıde eksport-ımport taýarlaryn qatań baqylaýǵa alý jáne kólik salasyndaǵy keıbir kemshilikter men olqylyqtardyń ornyn toltyrýdy, onyń ishinde kólikterdi oryndy-orynsyz jappaı toqtatý tájirıbesinen bas tartý kózdelgen.
Biraq bul múldem tekseris jumystary júrgizilmeıdi degen sóz emes. Arnaıy tekseris júrgizý úshin naqty negizdeme tizimi engiziledi. Al tarmaqtarda arnaıy arnaıy avtomattandyrylǵan ólsheý quraldarynda tirkelgen zań buzýshylyqtar, shetel kólik quraldarynyń júrip ótýi, AAÓQ arqyly durys júrip ótpeý, kólik quralynyń ýákiletti organda tirkelmeýi, memlekettik organdarmen biregeı sharalar ótkizý sıaqtyt máseleleri qamtylǵan.
Bul tártipti engizý arqyly biz ne utamyz?
Birinshiden, 100 myń aýyr júk kólikterin toqtatýdy qysqartýǵa, kóliktiń júrý jyldamdyǵyn arttyrýǵa jáne sybaılas jemqorlyq táýekelderin azaıta alady.
Ekinshiden, Arnaıy avtomattandyrylǵan ólsheý quraldary júıesinen alynǵan málimetter tasymaldaýshyda ruqsattama qujattarynyń, tehnıkalyq baıqaýdan ótken-ótpegenin bilýge jáne tólenbegen aıyppuldardy anyqtaı alady.
Úshinshiden, Jolaýshylar tasymaly salasyn jaqsartyp, damytyp, jolaýshylar tasymalynyń sapasyn arttyra alamyz.
Qandaı ózgeris engizilmek?
Zań jobasy 6 zańǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizýdi josparlap otyr.
Avtokólik týraly zańnyń normalary turaqty halyqaralyq reısterdi jasaǵan kezde jolaýshylardy Qazaqstan terıtorıasy boıynsha eldimekenderde tasymaldaýǵa tyıym salady. Qazaqstandyq tasymaldaýshylarǵa shekaralas oblystyń eldi-mekenderi arasynda tasymal jasaý usynyldy. Bul ózgerister 300 eldi-mekenniń jolaýshylaryn turaqty túrde tasymaldaýǵa múmkindik beredi. Qazir kóptegen salalar ınternettiń kómegimen jumysyn jeńildetip jatqany belgili. Internet arqyly qyzmet kórsetý qarapaıym halyqtyń ýaqyt únemdeýine kómegin tıgizip jatyr. Osyǵan oraı jańa tehnologıany jolaýshylar tasymaly salasynda da qoldanysqa engizip, sapasyn arttyrý jumystary júrgizilip jatyr.
Osyǵan oraı kólikti jaldaý sharty qurylyp, «Iandeks.Taksı», Uber, InDriver sıaqty servıster arqyly jolaýshylardy tasymaldaý endi taksımen tasymaldaýǵa jatatyn bolady.
Tek qana avtokólik salasy ǵana emes temirjol jáne sý kóligi salasynda arnaıy komısıa qurylyp, tergeý boıynsha ókildiń mindetterin retteý usynyldy. Sonymen birge avtokólikterdi paıdalaný qaýipsizdigin nyǵaıtý úshin Jol qozǵalysy zańynda «Mindetti tehnıkalyq baıqaý birgeı aqparat júıesiniń operatory» uǵymyn belgilep, onyń mindetterin bekitip, retteý jónindegi másele de qarastyryldy. Kólik salasyna arnalǵan tehnıkalyq baıqaýdan keıingi dıagnostıkalyq kartalardy berý múmkindigin joıý úshin aqparattyq is-qımyl jasaıtyn arnaıy baǵdarlamalarǵa qoıylatyn talaptardy bekitýdi engizý usynyldy.
Al halyqaralyq teńiz uıymy aýdıtiniń eskertpelerin joıý aıasynda birqatar halyqaralyq konvensıalar talaptaryn ımplementasıalaý normalaryn qarastyrý kózdelip otyr. Kemeler tekserisin optımızasıalaý maqsatynda mindetti baıqaýdy alty aıda bir ret ótkizý josparlanyp otyr.
Avtor: Hadısha Hanqyzy
