Úrgenishti jaý shapty, otqa oranǵan aýyldan jan saýǵalap, jan-jaqqa el bytyraı bosty, Kórkem-Ýálıdiń on eki jasar sary balasy tas qarańǵy túnge oranyp buta-búrgendi panalady, keńirdek úshin qoıanǵa tuzaq quryp, aspandaǵy sarala qazdy jerge qulatty, tasty tasqa súıkep ot jaqty, taýsylmaǵan rızyǵyn jedi, kún artynan kún ótti...
Aptap ystyq jerdiń apshysyn qýyrady. Qum betinde ot sharpıdy.
Sary bala uıqydan kózin ashqanda qalyń atty adamdy kórdi. Ortasynda shar aınadaı úlken bórik kıgen, kelisti kelbetti, kóziniń jıeginen meıir tógilgen aq saqaldy, ataǵa birden kózi tústi.
-Jer beti túgel meniki degendeı aıaq-qolyn tórt jaqqa kerip, ákesiniń tórinde jatqandaı-ǵoı mynaý dep tamsana qarady Tóle bı, baladan tarap turǵan nurǵa súıine onyń tegin emes ekenin sezdi.
-Qaıdan kelesiń balam?
-Sardaladan.
-Qaıda barasyń?
-Sardalaǵa.
-Atyń kim?
-(Anasynyń ata-tegińdi eshkimge aıtpa degeni esine túsken ol) Bilmeımin.
-Ákeńniń aty kim?
-Bilmeımin.
Mynasy qyzyq eken desti janyndaǵylar kúbirlep.
Úndemeńder, tynysh dep Bı aǵa atynan túsip balamen sóılesti.
Sardalada sarnaǵan jetim menen jel ǵana dep sardalanyń jeli yzyńdaı soǵady. Tóle bı balanyń ishki álemin aralap shyqty, áke bolýǵa ózin usyndy, usqyny ketken, qara taban, shashy úrpe-shúrpe bolǵan sary balaǵa Sabalaq dep at qoıdy.
***
Tóleniń alty qanat aq ordasynyń mama aǵashy qashanda kelimdi-ketimdi adamdardyń atyna toly, kelgen kisiniń atyn ustap, qoltyǵynan demep attandyryp salýy osy Sabalaqtyń moınynda, «týra bıde týǵan joq» dep Tóle alty alashqa bılik aıtyp, eldi eldikke, birlikke shaqyrdy. Qurannan nár alyp, súnnetpen sheshim jasap, dástúrdi jadynda ustap, Áz Táýkeniń jeti jarǵysyn(sharıǵatyn) negizge alyp qara qyldy qaq jaryp, ádil bılik aıtty. Daýlasa kelgenderden jaqsy menen jamandy qatar kórgen Sabalaq kóp nárseni oıǵa túıdi, qumnan kebek altyn súzgendeı sanasynda zerdeledi, kókeıinde kóp nárseniń talasy boldy, solaı kemeldikke umtyldy.
Tóle bıdiń dáret sýyn jylytyp, batasyn aldy, kóktemde túıesin baǵyp, kúzde jylqysyn qarady, kókesine ábden jaqty, Tóleniń toǵyz ulynan Sabalaqtyń zerektigi men ójetigi kún sanap asyp otyrdy, Tóleniń báıbishesiniń ishine jyn kirdi, myna jetim toǵyz uldyń aldyna shyǵyp, el bıleıtin túri bar, Tóleniń bar saltanaty osynyń basyna ornasa men bul qorlyqqa qalaı shydamaımyn dep baıbalam salady, ony estigen Sabalaq ór minez kórsetip, Tóleniń kónbesine qoımaı ruqsat alyp, sardalany áýeli ádetimen kezip ketti, pań dalada pańdana ketip bara jatqan sulbasyna súıine uzaq-uzaq qaraǵan Tóle sar balasyn bir Allaǵa tapsyrdy, eldiń bar júgin de óziniń yqylasyn da osy balaǵa berdi.
***
Temir on jasynda alyp deneli alpamsa jigit boldy. Birge oınaǵan balalardy esh mise tutpaı, úlken balalardy «apalatyp» úıine jiberetin sodyr boldy. Bilmegen el on jastaǵy ony túrine qarap otyzdy eńsergen jigit dep topshylady. Záýlim terekti tamyrymen on úsh jasynda qopardy, on besinde atan ógizdi ıyǵyna salyp zýlap kete beretin boldy.
Áke baılyǵyna shalqyp ósken onyń túıgeni az, oıy taıaz, kóńili toq edi, «men myqty» dep alyp denesi men baılyǵyna barynsha sendi, ór kókirek, takapar bolyp ósti, on jetisinde ot basyn qurdy, tórt áıel alyp, ár áıelden on baladan qyryq bala týdyram dep ózinshe jospar jasady. Jastyqpen asty, tasty, áıel shyǵardy, áıel ústine áıel aldy, jasy qyryqtyń qyrqasyna keldi, shyr etken shıki ókpege zar boldy. Qatal ýaqyt ony aqyry alpyspen alqymdady, bir balaǵa zar bolyp, kúndiz tún zarlap jylady, Allanyń ózi bermese, pendeniń barma sharasy. Ashýdan jaryla jazdady, ish qustasyn shyǵarý úshin janyna qyryq jigit alyp, seıil quryp sardalaǵa saıahatqa shyqty...
Ala qarǵanyń jumyrtqany jańa jaraǵan balapanyn qaramaı tastap ketkenin kórdi, álsiz, sorly balapannyń ústine shybyn-shirkeı úımeledi, shirkeıler saǵyz sıaqty balapannyń sharanasyna jabysty, Temir tań qaldy, jalǵasty tamashalady, balapandar biriniń ústindegisin biri jep talshyq qyldy, qyryq kún boıy ketpeı qarady, qyryq bir kún bolǵanda ala qarǵa balapanyna keldi, sar aýyz balapandar qara qanat bolyp kókke ushty.
Bul jumbaq álemniń syryn dalada uqty, múltiksiz qyzmet kórsetip kúlimdep turǵan aıǵa qarady, már-már tastaı tizilip, janyp-óshken juldyzdy birinshi ret kórdi. Adamdar qandaı kúná jasasa da ol esh renjimesten óz jumysyn jalǵatyra beredi. Aı men kún bolmasa dep oılap qorqyp ketti...Mızamnnyń shýaqty túnderi kúnderi men túnderi ony sondaı aıap janyna rahat sılady. Bıik taýdyń basyna shyqty. Kenetten bir búrkit kókke samǵaı kóterilip kishkene zatty jerge tastady. Astyna ilezde paıda bolǵan ekinshi qyran sol túıirshik zatty jerge túsirmeı qaǵyp aldy. Kelesi túskenin de dál solaı qaǵyp alyp, kókke samǵap bıiktegi búrkitke aparyp beredi. Ol qaıta tastaıdy, jańaǵy búrkit kókten túsip kele jatqan zatty kóz ilestirmes jyldamdyqpen qaǵady.
Tamasha kórinis... dep Temir janyndaǵy qyryq jigitimen kóz almaı uzaq tamashalady.
Artynsha analyq qyran búrkit qara tumsyq bolǵan balapandaryn jerge laqtyrdy. Kishkene zatty jerge túsirmeı ilgen atalyq búrkit lezde balapandardy esh jerge túsirmeı uıasyna qaıta aparyp qoıady. Solaı úsh balapandy sheshesi kóp ret jerge laqtyrdy, ákesi kóp ret tosyp aldy, aqyrynda olarda qanatyn ózderi qaǵyp, kókke qalyqtap ushýdy úırendi. Solaı úsh balapan qyranǵa aınalyp kókte uzaq qalyqtady.
-Túsindim Alla, - dep Temir aıqalap jiberdi, men áli ana qyrandaı áke bolýǵa daıyn bolmaǵan ekenmin dep únsiz oı túıdi.
Kókireginiń kózi ashyldy, óziniń jastyqpen jasaǵan astamshylyǵyna barmaǵyn shaınady, endi bári kesh boldy, sájdege keldi, óksik ata ózin jek kórdi. Sol tún Temir tús kórdi túsinde alyp qyran búrkit qolyna qondy.
Tań ata jaqsylyqqa joryp, qýanǵan Temir bir jylqy soıǵyzyp, tús sadaqasyn jasap qyryq jigitine as berdi. Túsin eshkimge aıtpady.
Kesh bata, tabany tilimdelgen, balaǵy jalbyraǵan sabalaq sary balany Temirdiń jigitteri ustap ákelip qosqa kirgizdi. Qyran tumsyq, ótkir kózinen ishtegi jalynyn baıqaǵan Temirdiń esine birden túsi keldi...
Ien dalada jetim balaǵa áke bolyp saparynan eline qaıtty, balaly bolǵanyn jalpaq elge jar salyp ulan asyr toı jasap, túıe balýan salyp, qyz qýdyrtty, teńge ilip, jamby attyrdy, at jarystyryp bas báıgege júz jylqy tikti.
Temir myń jylqysynan Sabalaqqa tańdap qulagerdi mingizdi, qamqa ton kıgizdi, kámshat bórik kıip, kúmis belbeý taǵyndy, at ústinde bar ónerge jatyldy. Jylqy basy Ysqaqtyń dala mektebin oqydy.
Meńreý qarańǵy tuman shókken bir túnde Temirdiń myń jylqysyna jaý shapty, Jylqy basy Ysqaq soıylǵa jyǵyldy, qulagerdi taqymdap Sabalaq qaraqshylardy qyryq jigitpen qýyp, aty shýly qyryq qaraqshyny tirideı qolǵa túsirip, dúıim jurtqa on besinde aty shyqty. Sol áńgime elge ańyz bolyp tarady, Qanjyǵaly qart Bógenbaı batyr ózi izdep keldi, qypshaqtyń qara Temiri balsy Sabalaqqa batsyn berip, qas batyrǵa qosty.
***
Ábilmámbet hannyń jarlyǵymen ár otbasyndaǵy erkek kindik atqa qonyp, jońǵarǵa soǵystýǵa bar qazaq jınaldy, qalmaqtyń Sharysh batyrynyń aty aspandap aıǵa jetip turdy, búgin maıdanǵa shyqqan Qazaqtyń eki batyryn kóz ilestirmeı attan sulatty, elde úreı joq, qazaqtar sasty, jońǵarlar asty.... erteń sońǵy jekpe-jek kim shyǵady belgisiz... El uıqysyz dóńbekshidi, «eshkim shyqpasa, men shyǵaramyn»- dep seksenge kelgen qart Bógenbaı dáretin jańalap eki bas namaz oqyp uıqyǵa ketti.
Sabalaq sol tún tús kórdi, túsinde qalmaqtyń bahadúri Sharyshtyń basyn dopsha domalatyp teýip bara jatty, ornynan jeńil turdy. Kókesi Temirge túnde kórgen túsin aıtty.
-Jaqsy tús, jaýyńdy jermen jesen etesiń dep Temir, kúrekteı alaqanymen betin sıpap, osydan Sharysty jeńseń bir sary sıyr soıyp, názir qurban shalaıyq dedi. Álekedeı jalanaǵan jigitter tańǵy asty patyshaǵa jaıǵandaı etip daıyndaptty, býy burqyraǵan qýyrdaq pen dónen qymyzdyń ısi Temirdiń qosynan aınalasyna sińip jatty.
Dál sol túni Jońǵardyń batyry Sharyshta túsinde Sary balanyń basyn dop qyp teýip bara jatqanyn kórdi, tańǵy asta, alqaly topta, noıandardyń arasynda maqtana aıtty, han Qalden-Seren sen almaıtyn jaý barma dep daryldaı aspandata kúldi...
***
Qan maıdanda alyp deneli, shashyn túıgen Sharysh aqyryp tur... Kún bulttyń arsynan zorǵa syǵalaıdy, úp etken jel joq, kim shyǵar eken buǵan degendeı bar tirshilik qas qaqpaı qadaǵalap turǵandaı. Tynysyn ishne tartqan qazaqtar jaǵynan Bógenbaı qart, belin býyna bastady, aldyna alqyna jetken Sabalaq: batyr ata, bul jolǵy kezegińizdi maǵan ber dep ótindi, qart batyr qabaǵat qýanyp, atynan túsip, qaıqy qylyshyn kóldeneń ustap batasyn berdi. Sabalaq endi Ábilmámbet hanǵa keldi.
- Dát taqsyr Han ıem dep otty janaryn qadady.
-Dátiń bolsa aıt balam.
-Mynaý aqyrǵan qalmaqtyń basyn alsam dep edim, ruqsat etseńiz.
-Tym jas kórinesiń, buryn maıdan kórgen be ediń?
- Atamyz jaýdan qaıtpaǵan...
-Qara qazaq qamy úshin bir jolǵa ruqsat berińiz... Sharyshtyń aıqaıy bul joly tipti qatty estildi.
Jıyrma jasar Sabalaq Abylaılap maıdanǵa týra shapty, Qazaqtardyń ózi bul kim dep jan-jaǵyna qarady, yrjıa, boıyna toǵytpaı qarysy alǵan Sharysh; bala-aý qozyńdy baǵyp jaıyńa júre bermeı nesine qan maıdanǵa ólim tilep erte keldiń dep qarqyldaı kúldi. Sabalaq oqty kózin qadap turystyq bere jaýyna kektene aıbar tanytty, kóz aldynda turǵan Úrgenishti shapqan jaýyn kórdi, onyń janaryndaǵy jalynnan seskengen Sharyshtyń óne-boıy dir etip, kúshi birden álsireı bastady. Sharyshtyń kóz aldynda kishkentaı bala alyp adamǵa aınaldy, onyń aınalasynda qalyń adam paıda boldy. Sharysh qoyqqannan qasha jónelgisi keldi, óıtkenshe bolǵan joq, jekpe-jek bastalyp ketti, qos batyrdyń naızasy jaryq-juryq etti, qalqan ustap qán-keski urys saldy, alysqa baryp qaıtadan tulparlaryn tebinip, aryndaı týra shapty, qylyshtyń júzinen ot sharpydy, aqyrǵan daýystar bulta sińdi, qoıý shańǵa bókken ekeýdiń qarasy kórinbeı ketti, eki jaq óz Qudaılaryna sıynyp jatty, artynsha Sharyshtyń aty bos oınap shyqty. Abylaılap Qazaqtar attandap lap qoıdy, Qalmaqtyń qalyń qolyn tyqsyra qýyp İleniń jaǵasyna biraq apardy.
Úlken jeńisten soń, Abylaılap jaýǵa shapqan Sabalaqtyń shyn aty belgili boldy, ataqy Shyńǵysqannyń tuqymy, Baraq hannyń urpaǵy, berisi qanisher Abylaıdyń nemeresi Ábilmánsur, Kórkem-Ýálı sultannyń uly ekeni jalpaq jurtqa jaıyldy. Kókten túskendeı bolǵan han tuqymyna tańdanysyn jasyra almaı, qýanyshtan tóbeleri kókke jetti Qazaqtardyń.
Sabalaq Ábilmámbet hannyń bas sardary boldy. Sol kúnnen bastap onyń Sabalaq aty da, Ábilmánsur degen shyn aty da atalmaı, Abylaı dep atap ketti búkil qazaq, jońǵar, shúrshit, noǵaı, tatar balasy. Ataǵy aspandap onyń atynyń aıaǵynyń dúrsilin alystan, jerge qulaq qoıyp tyńdap qalmaqtar shoshıtyn boldy. Qabaǵyn túksıtip, demin ishine tartyp, eldiń qamyn jeıtin boldy, burynǵy jaı qazaq onyń janyna jaqyndaı almaı qaldy.
***
Abylaı qapıada jaý qolyna tústi, sondaı aıdarynan jel esip turǵan shaqta, atsa oq ótpeıtin, shapsa qylysh kespeıtin shaǵynda, qarańǵy zyndanǵa salyndy. Men almaıtyn jaý joq, men myqty, men kókti tirep turmyn degen Abylaı amalsyz shoı qarańǵy túnekte Jaratýshysyn tanydy, ózin ózi izdedi, buta-búrgenniń arasynda ash-jalańash jatqan shaǵy kóz aldynan ótti, táýbe, táýbe dep, ornynan atyp turdy, qazaqtyń qas batyry bolyp tutqynda otyrmyn shúkir dedi. Atasy Shyńǵysqan qazaq dalasyna jebedeı qadalyp, ondaǵy kóp halyqty qyrǵanmen, sheber Jaratýshy óz qolymen bárin ornyna qoıyp, onyń úlken uly Joshyǵa jáne onyń tuqmdaryna osy topyraqty qaıta qalpyna keltirýdi júktedi, Altyn orda, aq orda, kók orda, qazaq handyǵy bár-bári osylar...Abylaıdy bir jetiden beri jegdeı jegen ishki shıryǵýy, ashý-yzasy zorǵa tarady.... maýjyrap uıqyǵa ketip bardy, sheshesiniń eteginde jatty...ertek aıta bastady...seniń atalaryń handar tuqymy, túrkmennen qolǵa túsken meni sultannyń áıeli dep «qatyn» dep mártebeledi...sende han bolasyń, seniń de áıelderiń qatyn bolady.
Sen saspa, bul jerden shyǵa úlken han bolasyń, sonda sen atalaryńnyń jolyn jaqsy jalǵa, halqyńnyń qadirine jet! men jalańaıaq Ázdermin seni týǵanyńnan qorǵap kelemin, Allanyń qalaýymen seniń jaýyń Sharystyń basyn alýda janyńda bolǵan bizder dep shúńirek kóz, alasa boıly, jalań bas, jalań aıaq adam kózden ǵaıyp boldy. Uıqysynan tez oıandy Abylaı, jany sergip, ózin sondaı bir jeńil sezindi.
Altyn taqtyń býymen qatelik jasap aldym ba? Tóle bı men Temirden alystap qalǵanyna nalydy, Alladan keshirim surap jalyndy. Búkil qazaq Abylaı úshin duǵa jasady, jalańaıaq Ázder áýlıe kún-tún kóz ilmeı Alladan tiledi.
Toqsan adammen Tóle bı Qaldenge qalyń eli qazaqtyń atynan keldi, aldaǵy myń jyldar haqynda sóz etti, myna ekeýmizdiń ornymyzda erteń basqa adamdar, basqasha sóılesip otyrady, sende, mende Qudaıymyzdyń aldyna baramyz, sonda esep beremiz degende, pańdanyp otyrǵan Qalden taǵynan «Burhyn, burhyn» dep atyp turyp dýaly aýyz bıdiń sózine tez toqtady.
Zyndannyń basyna eki jaqtan adam baryp Abylaıdy ordaǵa aldyrýǵa keldi, qaqpaq ashylǵanda túsinde kórgen jalańaıaq Ázderdi kórdi Abylaı. Boıyna sondaı myǵym kúsh bitti.
Jaýynyń aldyna rýhy bıik bolyp kelgen Abylaı Qaldenniń qolshoqparlarynyń hanymyzdyń aldynda tizerlep bas ı degenine qaımyqpastan.
-Men qazaq degen eldiń qas batyrymyn, batyr maıdanda tutqynǵa tússe sóz, urlap, qatynsha ustaǵanǵa neǵylǵan bas ıý dep, ózin pań ustap keýdesine qolyn qoıyp sálem berdi.
Sol sátten bastap Abylaıdyń óshken baǵy qaıta jandy, ol jaý qolynda esh sasqan joq, kúnen-kúnge jaǵydaıy jaqsardy, aılar aýnap, jyl aýysty.
Jaý qolynan bosap, Topyshty toqaldyqqa alyp, Qaldenge kúıeý bolyp, Ámirsanamen dos bolyp oraldy. Jaý qolynda sheber Alla onyń nápisin tárbıelep, ımanyn kózine kórsetti, eline kelgennen bastap Abylaı taqýalyqty myqty ustandy. Abylaıdyń aıbyny asqaqtaı berdi, Alla Taǵala onyń dárejesin odan saıyn kóterdi. Ábilmámbet han ornyn berip, búkil qazaq aq kıizge salyp Abylaıdy han saılady.
Han Abylaı Iassaýı atasyn qatty qurmettedi, Túrkistanǵa ár kelgende alsytan attan túsip, jaıaýlap baryp áýlıege táýip etip, artymen sheginip ketetin boldy.
***
Qara kúzde qyrǵyz-qazaq soǵysty. Ataqty Áteke batyr úsh kún boıy Abylaıdyń qolyn oısyrata jeńedi. Týysqan baýyrlar qansha soǵyssa da aspanda kún kúlimdep kúnde shyǵyp, keshte batyp turdy.
– Endi qaıtem, Jalańash baba?! – dep Abylaı pirine qarady han shatyrda.
– Sáske kóterilgenshe ol atsa da sen atpa, ol shapsa da sen shappa. Seniń oǵyń olarǵa sáske kóterilgen soń darıdy – dedi Jalańash baba.
– Shatyr syrtynan estigen bir batyr: Han eke, qarap turyp, tekten-tekke qyrylamyz ba? – dep atyn ekpindetip, jaýǵa shaba bergende aty týlap jyǵyp, ortan jiligin úzdi.
Túske deıin qyrǵyzdar ekpindetip qazaqtardy shatyrlaryna qýyp tyǵady, aldy, shatyrdy órtep eldiń úrneıin ábden ushyrdy. Duqa namazyn oqyp, zikir jasap otyrǵan jalańaıaq áýlıeden basqa janda úreı qalmady. Abylaıdyń da shydamy ábden taýsyldy, janyna handy shaqyrǵan áýlıe tizesine tizesin tıgizýdi surady, sosyn bir fatıha, ush yqylas sharıf oqyp paıǵambarymyz Muhammed Mustafa(s.ǵ.ý) múbarak rýhyna, alǵashqy haıfa Hazireti Ábý Bákir(r.a) bastaǵan rýhanıattyń altyn shynjyryndaǵy Allanyń súıikti quldarynyń múbarak rýhyna jáne piriń meniń rýhyma baǵyshta Alladan jetkizýdi sura, artynsha jeti ret shynaıy Alldan qorqyp, jasaǵan kúnalaryńdy eske alyp, keshirim sura, sosyn súıikti paıǵambarymyzǵa jeti ret salaýat aıt, odan soń piriń men Qalmuhammed Bekmuhammedulyna baılan dedi. Áýlıe ózinde bardyń bárin Abylaıǵa ótkizedi, júrekten júrekke nur aǵyldy, jany tynshydy, men hanmyn, men batyrmyn, Sharyshtyń basyn sharshy topta aldym, hannyń tuqymymyn degen nápisi zorǵa jýasydy, ózin bir tamshy mánıden, odan uıǵan qannan jaratqan Jaratýshysyn oılap, óne boıy dir etti, ustazdan nur aǵylyp keýdesine quıyldy, ana qursaǵy, bul dúnıe, qabyr, maqshar alańy, jannat, tozaq... endi mine Abylaı rýhynyń hálibi Alla, Alla dep dúrsildep soǵa bastady, qoqynysh, úreı bári zym-zıa joq bolyp, rahattanyp kókte praqqa minip satylap ushyp bara jatqandaı kúı keshedi...
Túski asta qyrǵyzdar masattanyp, bozasyn iship, ándetip dýyldap yrlaı bastaıdy.
Kenetten Áteke esine birdeńe túskendeı qylǵyna:
– Bitimge kelsek qalaı, qazaqtar ózderi jeńilip turǵanda dep, batyrlaryna sholaı qaraıdy.
– Ne dep kettińiz aǵasy-aý. Jeńis bizde emes pe, dep dýyldaı kúledi basqalary.
–Sol kózim jypylyqtap tartyp barady, bir jamandyq barma dep qorqam dep Áteke batyr mińgirleı qalady.
–Nádir batyr, kózim tartty dep qorqýǵa bolama, kóz ol júrektiń soǵýymen baılanysty tarta beredi. Tórt kún boıy jeńilgen mańqa qazaqtyń endi nesi qaldy, tústken keıin qalǵan shatyrlaryn órtep, jerin basyp alyp, erkegin qul, qatynyn kúń etemiz dep bozanyń býymen aspandata daryldaı kúldi.
– Áteke-aý sizdi de batyr deıdi aý dep aýzyn súrtken Nádir odan saıyn órekpidi.
– Shart ketken Áteke shatyrdan shyǵa eki myń qolyn jınap alatýdy asyp ketti. Jalańash baba jerden bir ýys topyraqty alyp, jaýǵa qaraı shashyp, «Al, endi shabyńdar!» – deıdi.
Kúzdiń sýmańdaǵan sýyq jeli áp-sátte Alataýdyń sol qaptalyn soqyr tumanǵa bóktirdi, soǵys maıdanynda eshteńe kórinbeı ketti, tórt kúngi at tuıaǵy qıǵan jerden qulan adasar shań turyp, at baýyrynan qara qan aqqan soǵys bolady. Aqyrynda qyrǵyzdyń ataqty batyry Jaılyhandy segiz ulymen qabat ustaǵan Abylaılar jeńiske jetti. Osy soǵystan keıin Abylaı múlde basqa adamǵa aınaldy. Imany odan saıyn kúsheıgen Abalaı piriniń qasynda qalqada otyryp hatym jasaıtyn boldy, sársenbi men beısenbi tún Allany kóp zikr etti. Tasbıyq namazy men tahajút namazdaryn juma túni tastamady. Óz halqyna qamqor qolbasshy, aqylgóı dana han bolyp tolysty. Qandaıda bir sheshim qabyldaý qıyn sátte Istıhara namazyn oqyp Jaratýshyǵa arqa súıedi, ońmen solyn solaı rettep, qytaı men orysqa syr bermedi, bas ımedi.
***
Abylaı beısenbiden jumaǵa qaraǵan tańda tús kórdi, túsinde qalyń qamystyń qasynda turdy, kenetten qamys ózdiginen japyryldy. Artynsha qamystyń arasynan shyqqan jolbarys kerilip-sozylyp az turyp, alyp aq aıýǵa aınalyp ketti, aq aıýda qasqyr, túlki, kúzenge aınaldy. Qamystan endi aıdahar ysyldap shyqty. Shoshyp oıanǵan Abylaı dáretsiz jer baspaıtyn ádetimen, tóseginiń aıaq jaǵyndaǵy jarty qysh kirpishpen táıammúm jasap, qyryq qadam jerdegi ájetqanaǵa bardy, bir shelek sýmen ǵusyl quıyndy, tezden Hashır súresiniń sońǵy úsh aıatyn oqyp, jalǵap bir Fatıhamen on bir Yqylas súresin oqyp saýabyn súıikti paıǵambarymyz Muhammed Mustafa(s.ǵ.a) baǵyshtap, Ia, Alla bul túsim jaqsylyq bolsa jaqyn et, jamandyq bolsa jaýyma ber! -dep betin sıpady. İshteı túsin ózi jorydy, biraq jany jaı tappady.
Tań namazyn oqı sala, tań qarańǵylyǵymen dalaǵa shyqty. Túrkistannyń qum ushyryp, kóz ýqalatqan taýsylmas borany Iassaýı kesenesiniń aınalasynda joq, sondaı janǵa tynyshtyq syılaıdy, osynda jatqan handar men sultandar onyń janyna kelgendeı boldy... Sońǵy deminde óz kindiginen taraǵan, otyz ul, qyryq qyzyna Iassaýı kesenesine jerleýdi ósıet etti.
Nurhalyq Abdyraqyn
