Ystambuldaǵy halyqaralyq Bekmahanov sımpozıýmynyń qortyndysynda osyndaı sheshim qabyldandy.
Mımar Sınan kórkem óner ýnıversıteti jáne Túrki álemi mýnısıpalıtetteri odaǵynyń tize qosa otyryp 2015 jyly, 15-16 sáýir kúnderi Ystambulda uıymdastyrǵan qazaqtyń tuńǵysh kásibı tarıhshysy Ermuhan Bekmahanovtyń týǵanyna 100 jyl tolýyna oraı «Keńestik tarıhnama jáne Qazaqstan tarıhynyń máseleleri» atty halyqaralyq sımpozıým joǵary dengeıde ótti.
Sımpozıýmǵa Qazaqstan, Soltústik Kıpır jáne Túrkıadan 14 ǵalym keńestik tarıhnamany túrli aspektilerimen taldaǵan baıandamalar jasady. Yqpaly astyndaǵy ulttardy tarıhsyzdandyryp ulttyq erekshelikterinen jurdaı bir keńestik qoǵam ornatýǵa baǵyttalǵan keńestik tarıhnamanyń qazaq jáne basqa da túrki halyqtardyń tarıhtaryndaǵy saldary áńgime etildi.
Osy oraıda Mımar Sınan kórkem óner ýnıversıtetiniń Tarıh kafedrasynyń meńgerýshisi jáne sımpozıým uıymdastyrý komıteti tóraıymy t.ǵ.d. profesor Fatma Úrekli ǵylymı jınalysty ashý sózinde Túrkıa Respýblıkasynyń tuńǵysh Prezıdenti Mustafa Kemal Atatúriktiń mynadaı sózin ataý ótýi mándi edi: “Tarıhty jazý, ony jasaýdaı mańyzdy; eger tarıhty jazǵan jasaǵanǵa adaldyq tanytpasa, myzǵymaıtyn aqıqat adamzatty tań qaldyratyndaı ózgerip ketedi.”
T.ǵ.d., profesor Úrekliden keıin Mımar Sınan kórkem óner ýnıversıteti prorektory profesor Zákı Alpan men Qazaqstan Ystambul Konsýly Serjan Sársenbaev sóz sóılep sımpozıýǵa tabys tiledi.
Ashý sózderinen keıin Qazaqstan telearnasynyń Bekmahanovtyń 100 jyldyǵyna. daıyndaǵan “Jarqyn beıne” atty derekti fılmi tamashalandy. Jarty saǵattyq derekti fılmde Bekmahanovtyń tarıhshylyǵy men jeke tulǵasy jáne otbasy tanystyryldy.
Osydan soń eki kún men bes otyrysqa jalǵasatyn sımpozıým óz jumysyn bastady. Alǵashqy otyrysta jalpy Bekmahanovtyń ómiri men ǵylymı jumystary atap kórsetildi. Bekmahanovtyń betbe bet kelgen barlyq qysymdar men qıyndyqtarǵa tótep bergen tarıhshy ǵalymdar úlgi tutarlyq kásibı mahabbaty pen tabandylyǵy egjeı-tegjeıli aıtyldy.
Ekinshi otyrysta Bekmahanov zerttegen taqyryptar men qazaq tarıhynyń Keńestik dáýirge qatysty máseleleri sóz boldy. Úshinshi otyrysta Keńestik tarıhnamada ulttyq zıalylar jane Keńestik tarıh túsiniginen ulttyq tarıh túsinigine kóshý úrdisi talqylandy. Tórtinshi otyrysta Qazaq tarıhy týraly zertteýlerdegi ıdeologıalyq qysym men shekteýler men Keńestik tarıhnamada ulttyq tarıhtarǵa qaraý tásili týraly baıandamalar oqyldy.
Besinshi jáne jabý otyrysynda bolsa, sımpozıým jumysy týraly baǵalaýlar, qorytyndylar jáne usynystar aıtyldy. Osy otyrysta sımpozıýmnyń alty tarmaqtan turatyn qorytyndysy qabyldandy. Olar:
1. Sımpozıým barlyq jaǵynan óte tabysty ótti. Uıymdastyrý joǵary dengeıde boldy. Sımpozıýmǵa baıandama oqýǵa shaqyrylǵandardyń sanynyn shekteýli bolýy otyrystarda ýaqyt tarlyǵyna jol bermedi jáne pikir almasýlar yńǵaıly atmosferada ótti.
2. Jyl saıyn mundaı ǵylymı kezdesýler Túrkıa men Qazaqstan tarıhshylary arasynda aýyspaly túrde jalǵastyrý qajet. Bul Túrkıada ótetin bolsa, onda Qazaqstan tarıhyna, al Qazaqstanda ótetin bolsa, onda Túrkıa tarıhyna baılanysty taqyryptarǵa negizdelgeni jón. Mısal úshin kelesi jylǵy tarıhshylardyń kezdesýi Qazaqstanda uıymdastyrylǵanda qazirgi tańda qazaq jurtshylyǵy qyzyǵýshylyq tanytyp otyrǵan Osman tarıhy jáne Sultan Súleımenniń kezeńi sımpozıýmnyń taqyryby bola biledi.
3. Mımar Sınan kórkem óner ýnıversıteti jáne L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazıa memlekettik ýnıversıteti tarıhshylary kóbirek bas qosyp tájrıbelerin birbirimen bólisýi úshin oraılar týǵyzyp ortaq zertteý jobalary iske asyrylǵany durys.
4. Eki ýnıversıtet magıstratýra jáne doktorantýra stýdentteri úshin ásirese eki eldiń tarıhyn úıretý, zertteý jáne jazý týraly jumystardyń atqarylǵany utymdy.
5. Túrkıa men Qazaqstannan sımpozıýmǵa qatysqan tarıhshylardyń muryndyq bolýymen túrikshe jáne qazaqsha eki tilde ortaq bir ǵylymı tarıh jýrnaly (bastapqyda jylyna eki ret) shyǵarý paıdaly bolmaq.
6. Sımpozıýmǵa kele almaǵan AQSH jáne Japonıadaǵy ǵalymdardyń jibergen baıandamalary da ishinde bolatyn sımpozıým materıaldary kitabyn túrikshe, qazaqsha jáne aǵylshynsha úsh tilde osy jyly kúzde jaryq kórýi tıimdi.
Mımar Sınan kórkem óner ýnıversıteti jáne Túrki álemi mýnısıpalıtetteri odaǵynyń 2015 jyly, 15-16 sáýir kúnderi Ystambulda uıymdastyrǵan qazaqtyń tuńǵysh kásibı tarıhshysy Ermuhan Bekmahanov týǵanyna 100 jyl tolýyna oraı «Keńestik tarıhnama jáne Qazaqstan tarıhynyń máseleleri» atty halyqaralyq sımpozıým osy qorytyndy sheshimdermen aıaqtaldy. Sımpozıým materıaldary oryn alǵan kitaptyń tusaýkeseri Qazaqstan Ankara Elshisi jáne fılologıa ǵylymynyń doktory, profesor Janseıit Túımebaevtyn qamqorshylyǵynda kúzde Ystambýlda ótetin bolady.
Ábdiýaqap Qara Tarıh ǵylymynyń doktory, Mımar Sınan kórkem óner ýnıversıtetiniń profesory
