Adamzat tarıhy búginge deıin júıelenip te... rettelmegen kúıi, naqtylanbaı otyr. Tirshiliktegi bar eki túrli – RÝHANI jáne TABIǴI – delinetin ǵylym salalary da, jetilýi men damý joldarynda anyqtyq az. Ásirese - rýhanı ǵylymnyń - burmalaýlary asa kóp. Óıtkeni, EVROPASENTRIZM – álemge óz óktemdigin júrgizý úshin, rýhanı ǵylymnyń kóptegen salalaryna qıanat jasady. Máselen, adamzat tarıhy men tárbıe-taǵylymdaryna tıgizgen qastandyqtary álide jalǵasýda... Osyndaı burmalaýdyń - bodandyǵynda qalǵan - kóptegen halyqtar... áli kúnge deıin, ulttyq tarıhy men tálim-tárbıesiniń (pedagogıka men psıhologıa) metodologıa – júıe – negizderin – jasaıalmaı otyr. Búgingi bilim salasyndaǵy paıdalanyp júrgen, pedagogıka men psıhologıanyń – metodolgıasy men júıesi jáne negizderi – joq, nemese jalǵan bolǵandyqtan, urpaq tárbıesindegi qatelikter kóbeıip barady. Elden erek osy qasiretke belshesien batqan Qazaq halqy – tegi (geni) - tarıhy – tili – dástúri – dini – jaıyndaǵy aqıqattaryn anyqtap alalmaı otyr. Áıtsede, táýelsizdikpen kelgen sońǵy jyldardaǵy... naqty ǵylymı izdenister, biraz derekterdiń betin ashyp jatyr...

İ. Keshe ǵana «Aqıqat» (2015,№4) jurnalynda jarıalanǵan maqalasynda, profesor Ýalıhan Ábdibekov :

– « Sońǵy 5-6 jylda álemdegi tarıhty adamnyń genomy... nemese genetıkalyq ádisi boıynsha zertteýge kiristi... Zertteı kele, sol (Afrıkadan-Qazaqstanǵa) qonys aýdarǵandardyń – genotıpi – bizdiń qazaq ata-babalarymyzdyń –genimen – sáıkes keletindigi anyqtalǵan. Ekinshi bir táýelsiz derek boıynsha, S3-M217 geni osydan 48-myń jyl buryn... qazirgi Qazaqstan aýmaǵynda paıda bolǵan. Bul – gen – qazaq halqynyń 40-paıyzdan astamyn quraıtyny belgili. Halqymyzdyń basym bóliginde... ámise uly taıpalarymyzdyń barlyǵynda bar,- dep túıindeıdi.

İİ. Sońǵy «Qazaqıa» (22.04.2015) gazetinde Q. Júsiptiń – Býdda qazaq pa ?! – atty zertteý maqalasynda belgili arheolog Arman Ýmarhodjıev – Nepalǵa ekspedısıa uıymdastyryp – Býddanyń arǵy tegi – saq – ekendigin ǵylymı dileldep, onyń búgingi urpaqtary shakılerge genetıkalyq testileý júrgizgen. Shakılerdiń (sakı) tili men ádet-ǵurpy jáne oıý-órnekteri ejelgi saqtarmen uqsastyǵy aıtylady.

İİİ. Qazirgi qazaq tiliniń... ALLA nyń únine jaqyndyǵy, onyń alǵash jaratqan tirshilik ıesin – Adam – dep ataýynda bolsa, al Adam-ata men Haý-anany jumaqtan shyǵarǵan jemisti – Alma – deýinen de, Qazaq halqynyń jer betindegi asa kóne jurt ekeni baıqalady. Sebebi, mynaý - «Adam» jáne «Alma» - degen eki ataý da, qazaqtan basqa tilderde aıtylmaıdy.

İÝ. Evropadaǵy – anglosakson – pýrssak – norbeg – ırlant – elderinde aıtyla bastaǵan, arǵy tekterin saqtarǵa tireýinde de erekshe máni men maǵanasy bolsa kerek...

Osynaý kúrdeli derekterdi keltirip otyrǵan basty sebebimiz, biraz jyldardan beri tylsymmen tildesýshi – Saılybaı Bekbolatovtyń – «máńgi qazaq kalendaryn» tyńdaý úshin... byltyr 2014 jyly Anglıaǵa arnaıy shaqyryp, 20-eldiń ǵalymdary biraýyzdan moıyndaǵandarynyń belgisi retinde «sertıpıkat» tabystasa, al ózimizdiń respýblıkada № 24785 «patentin» berip moıyndady. Eń ǵajaby keshe 28.04.2015 jyly, Kembrıj ýnıversıtetiniń «Halyqaralyq ómirbaıan ortalyǵy» jibergen - «máńgi kalendar» dep jazylǵan hrýstal belgini ustap qýanyshqa keneldik...

             Jazýshy-akademık Sovet-Han Ǵabbasov, Tylsymger Saılybaı Bekbolatov-

Ǵalym Saılybaı Bekbolatovtyń «Máńgi qazaq kalendary» atalatyn eńbegi kóp adamdarǵa túsinýge qıyn bolǵanymen, akmologıalyq, ıaǵnyı jaratylystaný ǵylymdarynyń toǵysýynan paıda bolǵanyn ańǵarý qyıyn emes. Jalpy, ár memlekettiń kalendary ár túrli bolǵandyqtan, dúnıejúzine ortaq kalendar tabý asa bir keleli másele ekeni ras. Osy máseleni sheshý úshin, tipti 1923 jyly Jenevada kalendar reformasyna oraı «halyqaralyq komıtet» qurylǵany da belgili. Tipti, BUU-nyń qorjynyna 400-den astam... ártúr jobalar da, túskeni tarıhı shyndyq. Biraq kúni búginge deıin eshbir joba qabyldanǵan joq. Al «máńgi qazaq kúntizbesiniń» basty maqsaty – tynyshtyq pen demalýdyń araqashyqtyǵyn anyqtaýmen qosa, tirshiliktiń sońǵy kúnin belgileýge de járdemdesý bolyp tabylady. Saılybaı Bekbolatov bul jańalyǵyn 2009 jyly eń áýeli, Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne Ǵylym mınstirligine usynady. Mınstrlikten kelgen jaýap :

- « Sizdiń usynǵan «Máńgi qazaq kalendary» jobasy... jaratylystaný ilimderinen basqa, dinı mátinderi «Bıblıa», «Quran», «mıfologıalyq sújettermen qosa, sondaı-aq Qazaqstan tarıhy men Halyq falklorynyń derekterine súıenip jasalǵan. Árıne bul jumys qyzyǵýshylyq tanytady, alaıda, qoǵamdaǵy turaqtalǵan júıeni buzatyndyqtan, «kúntizbeni» praktıkada qoldaný múmkin emes. Sondyqtan bul jumysty ǵylymı-tanymdyq kitap retinde, áýesqoı aýdıtorıa úshin usynýyńyzǵa bolady, - degen tóraǵanyń orynbasary D. Myrzaqojanyń jaýaby keledi. Mine, bizdegi ǵylymı tanymnyń kórinisi osyndaı...

   Kmbrıjden kelgen «máńgi kalendar» dep jazylǵan hrýstal kýbogi – 28.04.2015j.

Áıtsede, tirshilik pen ýaqyt toqtamaq emes. Bul «máńgi qazaq kalendaryn» aıtqanda - san-sala ǵylymdardyń sóz bolatyny uzaq áńgime ?! Sýretterimen basylǵan úlken kitap ekenin aıta otyryp, respýblıkada túsinistik bolmaǵanymen, mine búgin Kembrıjden kelgen «hýrýstaldi kýboktiń» betine jazylǵan - «Professor Sailybay Bekvolatov For services to Unified, Constant Calendar» - moıyndaýdyń belgisin, el-jurtymyzǵa jarıa etýdi jón kórdik. Muny Qazaq halqynyń adamzat mádenıetine qosqan, asa zor jańalyǵy retinde qabyldaý azamattyq paryzymyz. Bitken iske aq jol blsyn...