Keshe Túrkistan qalasy mańynda ornalasqan Eski Iqan aýylynda jergilikti aqsaqaldar keńesiniń uıǵarymymen Iosıf Stalınniń eskertkishi qaıta ornatyldy, dep habarlaıdy "Qamshy" portaly.
Burynǵy Keńester odaǵynyń qandy qol kóseminiń 3 metrlik tas músini Eski Iqan aýylynda 1954 jyldan beri turǵan. 2014 jyly maýsym aıynda qatty daýyldan keıin, eskertkish qırap qalǵan bolatyn. Araǵa bir jyl salyp, Eski Iqandyqtar qıraǵan kósemniń músiniń qaıta qalpyna keltirip qana qoımaı, aýyldyń ortalyǵynan, eń kórikti jerge ornatqan. Eski kósemniń jańa músininiń bıiktigi 5 metrge deıin jetken.
Osylaısha Jeńistiń 70 jyldyǵy qarsańynda Eski Iqandyqtar ózderine syı jasaǵan mys.
Jergilikti aýyl aqsaqaldary, soǵys ardagerleriniń aıtýynsha, otty jyldary osy ólkeden 300-ge tarta azamat maıdan dalasyna attanǵan. Olardyń 58-i ǵana jeńispen elge oralǵan.
Iá, ekinshi dúnıejúzilik soǵys jyldary búkil keńes armıasy "Otan úshin! Stalın úshin!" dep urandap, jaýǵa qarsy umtylǵandaryn búgingi urpaq jaqsy biledi.
Dese de, el táýelsizdik alǵan jyldardan beri, qylyshynan qan tamǵan Stalınniń barlyq eskertkish músinderin qıratý nemese joıý júrgizilip keledi.
Qazirdiń ózinde, Qazaqstandaǵy jalǵyz Stalınniń tolyq boıly eskertkishi osy Eski Iqan aýylynda ǵana qalǵan. Sondaı-aq BQO Búgin aýylynda Iosıf Stalınniń jarty belinen keletin kishkene ǵana músini saqtalǵan.
Tabıǵat ózi qıratqan Stalınniń eskertkishin áli kúnge deıin áspettep, tóbelerine kótergen Eski ıqandyqtar qırandyny qaıta qalpyna keltirý úshin aýyl bolyp qarjy jınaǵan.
Eski Iqandyqtardyń Stalınge degen sheksiz mahabbatynan habardar bolǵan Grýzıanyń Gorı qalasynda ornalasqan Stalınniń murajaı-úıiniń ákimshiligi Túrkistan qalasynynń ákimshiligine eskertkishti saqtap qalýlaryn surap, hat daıyndaǵan.
Sonshama, álekke túsetindeı Iosıf Stalın kim edi? Tarıhı derekter ol týraly ne deıdi?
1920-30 j.j. qazaq dalasyndaǵy asharshylyqtyń ekonomıkalyq jáne demografıalyq zardaptarynyń óte aýyrlyǵy dáleldeýdi qajet etpeıdi búginde. Bul qazaq tarıhynda «uly jut» ataýymen qalǵan. Sol kezdegi qazaq zıalylarynyń málimetteri boıynsha, asharshylyq apaty Altaıdan Mańǵystaýǵa deıingi qazaq dalasyn túgel qamtyǵan. Keıbir derekterde qoldan jasalǵan asharshylyqtan qyrylǵan qazaqtyń sany 4 mıllıon 200 myńnan astam adam dep kórsetiledi. Sol kezdegi qazaq ultynyń sany 6 mıllıon bolsa, sonyń 4 mıllıonynan astamyn ádeıi qyryp salǵan. Bul saıasatty júrgizýshi árıne - Iosıf Stalın. Ekinshi dúnıejúzilik soǵys jyldarynda 40 mıllıonnna astam adam Stalın zulymdyǵynyń qurbanyna aınalǵan. Bulardyń ishinde árıne qazaq ultynyń uldar bar edi. Alaıda kúni búginge deıin, qazaqtyń taǵdyryndaǵy eń qorqynyshty qasireti, halyqtyń 70% ajalǵa dýshar etken asharshylyqqa kýá bolarlyq eshteńe joq ta, sol qyrǵyndy jasaǵan "jalmaýyzǵa" eskertkish qoıady ekenbiz...
Al, Túrkistandyqtar ata-babamyzdy qan josadaı qyryp salǵan Iosıf Stalınniń bir eskertkishin ornynan ala almaǵany baba rýhyna qurmetsizdik emes pe? Eski Iqandyqtardyń aýyl bolyp, bir aýyzdan qandy qol Stalınniń eskertkishin saqtap qalý úshin kúresine qarap, bul aýyldaǵylar áli de bolsa keńestik oılaý sanadan arylmaǵan, táýelsizdikti tolyq moıyndamaıtyndyǵynyń belgisi dep topshylaýymyzǵa ábden bolatyn sekildi.
Nurgeldi Ábdiǵanıuly
