Keshe Alla dep Almatydaǵy alaman aıtystyń aqtyq máresine kýáger boldyq. Shynymen barǵan da- armanda, barmaǵan da -armanda dep osyny aıt! Barmaǵandar nege armadaıdy? Sońǵy kúnniń alǵashqy juby bolyp, Aspanbek pen Maqsat oı túıistirdi. «Áý»,- dep sóz bastaǵan Maqsat áýeletip eldiń qulaǵynyń quryshyn qandyra ádemi shapty. Kókeıdegi Almatyny jaqsy sýretteı kele, Aspanbektiń jalbyraǵan « súıkimsiz» shashyna tıisip, « ylǵı qyzben aıtysýshy em, maǵan seni Júrsin aǵam "shashy uzyn qyz" dep aldap qasyma jaıǵastyrypty»,- dep kópshilikti kúlkige qaryq qyldy. Aspanbek aspandaıtyn ádeti boıynsha emosıaǵa jol berip, "Men-men, men edim" dep arynyn baıqatyp, « qanjarym bar jaramyn»,- degenge bardy aǵasyn. Osylaı arqyrap-barqyrap baryp, órge shyqqan eski kólikteı jer sabalap ázer toqtady. Biraq sózinde mán-maǵyna bar, jaqsy oı aıtyp qarymdy qaıtardy. Tek bir túrli qarsylasyna kektene sóılegeni zal toly kóptiń kóńiline sál basqasha oı saldy. Artynsha sóz alǵan Maqsat: « Qurban aıt jaqyndap qalypty, inim-aý, shalsań, orystyń Jıronvskııin shal»,- dep jurtty taǵy yrjıtty, shapalaq soqtyrdy, ile sóz alǵan Aspanbek Qurbandyqqa shoshqany shalmaıdy dep sóz tapty. « Máke, anaý, Qaraǵandyńnan meniń Álkeı atama kóshe atyn berseńdershi, sol jerdi kóp zerttep edi»,- dep oı jalǵap, Qanysh atam tapqan baılyqty basqalarǵa satpańdarshy degende jurt satyrlata shapalaq shaldy. Olar Almatynyń búgingi keıpine toqtala kelip, kóshe attaryna az shúılikpedi. Qazylar Aspanbekke sál basymdylyq berip shyǵaryp saldy. Artynsha Erkebulan men Jansaıa toptyń kóz aıymyna aınaldy. Qazaqy qyz ben jigittiń tamasha aıtysyn jasap jurtty qaıta-qaıta kúlkiniń kenishine bóledi. El jaıynda qaýzady, Qazaq handyǵyna 550 jyldy da esten shyǵarmaı bárin qamtyp, jurtqa jaǵymdy tamasha aıtystyń úlgisin kórsetti. Olar "ushty-ushty" oınynyń jańasha jyryn jazyp, ǵaryshkerlerimizge toqtalyp, dollar men teńgeni, janarmaıdy tilge tıek etip jurttyń kóńilin tapty. Sózderi júrekten shyǵyp júrekke jetti, sońynda qopaqtap ketkeli turyp Jansaıa "erkek toqty qurbandyq degen" oıdy eske salyp qazylarǵa Erkebulannyń jeńiletinin eskertti, ile jaýap bergen Erkebulan «aryq qoı qurbandyqqa jaramaıdy»,- dep tapqyshbektigin kórsetse, qarsylasy shap etip, birer kún sorpalaýǵa jaraıdy dep toqtaǵanda, Qurbandyqty óziń jemeı elge beresiń, aryq- taramys etti kim jeıdi dep qaljyńdy shyńǵa shyǵaryp jiberdi. El olar ketkende uzaq-uzaq shapalaq shaldy, qazylar ekeýine balyq kóz baǵa bere saldy.
Sol kúnniń úshinshi juby bolyp, qos tarlan aqyn sahanaǵa jaıǵasty, olar -ataqty Aıbek pen Meıirbek. Shyǵa sala syzylta oı dodasyna júgingen Aıbek Almatynyń sý jańa ákiminiń qolyna qalam aldyryp, qaǵaz jazdyrdy. Óz ýájinde kóshelerdi qazaqshalańyz dese, Meıirbek Almatyǵa qaptaǵan qytaıdy aıtyp, ózderi jatqan "Zolotoı drakon" qonaúıinde kýá bolǵan jaıyn jurtqa jaıyp saldy. Sóz ustaǵan Aıbek «ony ne ǵyp munda aıtyp zarlap otyrsyń, sol qytaı qoınyndaǵy qazaq qyzdy kórgenshe, sol jerde jaǵalasyp ólmediń be»,- dep bir omaqastyrdy,aryndaı shapqan Meıirbek shabytty ekenin baıqatyp, alystarǵa shaýyp jalǵyz qara bolyp sol kúngi aıtystyń dara bozyna aınalyp, jurttyń kókeıinde birinshi bolyp qala berdi. Aǵasy Aıbek te jeńilgenin moıyndady,tek qazylar alqasy taǵy teń tústi dep kóz jumdy. Artynsha el aldyna tis qaqqan aqyn Talant pen jas qyz Bıbigúl shyqty. Qozy kórgen qasqyrdaı arsalańdaǵan Talantqa talanbaı aıtysqanyna qosh dedik, dese de, ádemi qaljyńmen jaqsy aıtys jasady.Talant elden ózgeshe tyń bir oıdyń basyn qyltıtyp, İlıas Esenberlınniń 100 jyldyǵyna kóshe atyn Almatydan berýdi usyndy. Qazylar Talanta tolyq bal berdi.
El birdeńeni kútip, eleńdep otyrdy, mine qyzyq zal ańsaǵan qos júırik, shashasyna shań juqpas tulparlar ortaǵa oqyrana shyqty. Olar ataqty aty shýly Rınat pen Bolatbek edi. Shyǵa sala sóz tizginin ustaǵan Rınat arqyrap aýyzdyqpen alysyp, birden-aq, ıpadromnan shyǵyp ketti. Saǵynyp ádeıi ańsap shaqyrtqan halqyn da, aldynda otyrǵan bılikti de, áriptesin de syılamaı aıtys alańyn shańǵa qaptyryp, álem-tapyraq kóz kórmes quıyn turǵyzyp, daýyl soqtyryp jiberdi. Qarsylasy Bolatbekti qaýyp-qaýyp aldy, egesti qoıyńdar degen Júrsindi tyńdamaı, quddy qabaǵan ıttiń ıesin qabatyny sıaqty Júrsindi basyp kete jazdady. Ne aıtqanyn ózderi de ózgeler de bilmeı qaldy, eki Arystan shaınasyp,julysty. Rınat Bolatbekke «sen aqyn emessiń, tek kitap jattaısyń, jalǵan teńeýdi kóbeıtip, tórt jol óleńdi uzaqqa shubyrtasyń»,- dep bıikke shyqpaqshy boldy. «Myqty bolsań, men sıaty sýyryp salyp aıt, aqyn degen men»,- dep keýde soqty, Bolatbek qas júırik ekenin birden baıqatyp shappa-shapqa salyp sýyryp salyp termeletip, tókpeletip alysqa baryp, qaıta aınalyp Rınattyń janyna kelip, «sen sıaqty óleńdi bizdiń jaqtyń 5 jasar balasy aıtady, seniki qur qara sózdiń úıindisi, óleń emes»,- dep Rınattyń tonynyn jyrtty, «men degen Súıimbaımyn, Jambylymyn, Orazaliniń shákiritimin»,- dep zorǵa toqtady, sasqan Rınat qorǵanysqa ótip, « bizge aqyn emes, men sıaqty batyr kerek»,- dep, artynsha bizde "Máńgilik el" degen qur qaǵaz júzinde, "QR sóz óndirisinen basa túk joq" dep «qusyp» jiberdi. Zal toly jurttyń basyna, «sen emes, Orazaliniń shákirti -myna men»,- dep taǵy keýdesin oqqa tosty. «Sen árýaqty paıdalanba»,- dep beti qyz-qyz qaınady Rınattyń sol shaqta. Sóz alǵan Bolatbek « Orazaly dál sendeı daýkes emes»,- deı kele, ǵalamtordaǵy Rınattyń sodyr- sotanaq tulǵasyna toqtalyp, « sotqardan soǵymǵa soıǵan sary sıyr jaqsy, etin jep tezegin otqa jaǵasyń»,- dep, domna peshtiń ústine tirideı shyjǵyryp jiberdi batyrdy. Júkeń taǵy sózge aralasyp el jaıyn aıtýǵa keńes bergende Bolatbek birden ilip alyp 40 qazaq hanyn tizbelep, terme tógip, tópeletip etno- aıtystan jańbyr jaýdyryp jiberdi. Rınatty qoldap otyrǵan elge erksiz shapalaq shaldyrdy. Qos arystannyń ortasynda shybyndaı bolyp Júkeń shyrqyrap tez toqtatyp úlgerdi. Júldeden de jurttyń baǵasynan da maqurym qaldy qos arys. Ózderin-ózderi tirideı jep. Qara qyldy qaq jarǵandar Jansaıa, Bıbigúl, Maqsat, Talantardan tómen baǵa berip, qos júırikti alysqa qýyp,eldiń aıaǵyna, saıǵa laqtyryp jiberdi. Artynsha qazylar sońǵy demdi qoıýýǵa syrtqa shyqty, « Qońyr» toby qońyraýlatyp tup-týra 6 ándi salǵansha sheshim shyqpady, bir kempirler esikke umtylyp tórelik jasaýǵa nıet baıqatyp jatty, el tapjylmaı birdeme kútip otyr. Júr aǵań alamany aıtystyń sońyna shyǵa almadyq taǵy aıtys, Aspanbek pen Erkebulan kólikke talasady dedi, birer aýyz sózden soń-aq, tez til tabysqan ekeýi qytaı kóligin Aspanbeke berdi. Qazylar kelisti. Ákim kiltti usynyp jaqsy sóz aıtty, Aıqynnyń bastyǵy ádemi oı bildirdi. Asyl apa uran shaqyrdy. Jurttar bir túrli kóńilsiz, sharshap zaldan shyǵyp bara jatty. Aqshanyń sanyn kóterip Erkebulan birinshi -1000000, ekinshi Meıirbek- 500000, Jansaıa -300000, Maqsat- 300000,Aıbek- 300000 alsa, qalǵan qatysqan 16 aqyn 100000 teńgeni sanap artta qaldy.
Nurhalyq Abdýraqyn
