2027 jyldan bastap Qazaqstanda ekonomıkanyń negizgi baǵyttary boıynsha jeti flagmandyq ǵylymı baǵdarlamany iske qosý josparlanýda. Sonymen qatar, elde ǵylymı zertteýlerde jasandy ıntellektti qoldaný damýda. Bul týraly bıylǵy jyly 80 jyldyq mereıtoıyn atap ótetin Ulttyq Ǵylym akademıasynda aıtyldy. Otandyq ǵylymdy qandaı ózgerister kútip tur?
Qanysh Sátbaev atyndaǵy Qazaqstan Ulttyq Ǵylym akademıasynyń 80 jyldyǵy otandyq ǵylymnyń bolashaǵyn talqylaýǵa sebep boldy. Kelesi jyldan bastap sý resýrstary, seısmıkalyq qaýipsizdik, strategıalyq mańyzdy mıneraldar jáne bıotehnologıalardy qosa alǵanda, negizgi baǵyttar boıynsha birneshe flagmandyq ǵylymı baǵdarlamalardy iske qosý josparlanýda. Taǵy bir basymdyq — ǵylymı zertteýlerde jasandy ıntellektti qoldaný.
"Jasandy ıntellekt ár ǵalymnyń naǵyz keńesshisi, kómekshisi bolýy kerek. Mine, biz muny istep jatyrmyz. Sondyqtan akademıa qazaqstandyq ǵylymdy damytýda jańa paradıgmany usyndy. Paradıgma Kazakhstan AI for Science dep atalady. Biz ony Qytaı akademıkterimen birge Qytaı modeli, sıfrlyq model negizinde engizetin bolamyz", - deıdi QR Ulttyq Ǵylym akademıasynyń prezıdenti Aqylbek Kúrishbaev.
Medısına ǵylymyn damytý da basymdyqtardyń biri bolyp qala beredi. Otandyq medısına jetistikteriniń ishinde akademık Vácheslav Lokshın júrek pen baýyr transplantasıasyn, neırohırýrgıa men Onkologıadaǵy zamanaýı emdeý ádisterin atap ótti. Onyń aıtýynsha, emdeý ádisterin ǵana emes, aýrýlardyń aldyn alý salasyndaǵy ǵylymı zertteýlerdi de damytý mańyzdy.
"Aldyn alýdyń, maqsatty profılaktıkanyń, maqsatty aldyn alýdyń jańa ádisteri azamattarymyzdyń ómirin uzartýǵa múmkindik beredi jáne kúrdeli aralasýlarǵa júginbeýge múmkindik beredi. Búgingi tańda onkologıada júrgiziletin osy skrınıngter, búgingi kúni júrek-qan tamyrlary aýrýlarynyń, onkologıalyq aýrýlardyń aldyn alý sharalary, olar emdeý ádisterinen kem emes mańyzdy. Munda da eleýli ǵylymı zertteýler qajet", - dep atap ótti QR Ulttyq Ǵylym akademıasynyń akademıgi Vácheslav Lokshın.
Mereıtoılyq is-shara aıasynda jas zertteýshilerdi qoldaýdyń mańyzdylyǵy atap ótildi. Ǵylymı-zertteý ınstıtýttary men joǵary oqý oryndarynyń bes ǵalymy memleket basshysynyń atynan turǵyn úı sertıfıkattaryn aldy.
"Jas ǵalym retinde búgin páterdiń ıegeri boldym. Men úshin bul óte qýanyshty jáne qyzyqty kún. Bul bizdiń elimizdiń ǵylymǵa jáne jas ǵalymdarǵa degen úlken seniminiń arqasynda múmkin boldy dep sanaımyn. Memleket basshysyna, ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligine, týǵan Qazaq ulttyq ýnıversıtetine jáne meniń kafedra ujymyna osy múmkindik úshin alǵysymdy bildiremin", - dep atap ótti jas ǵalym Áıgerim Esenamanova.
Akademıanyń 80 jyldyǵy onyń negizin qalaýshy — kórnekti ǵalym Qanysh Sátbaevty eske alýǵa sebep boldy. İs-sharada Akademıaǵa korespondent-múshesi Serikjan Seıtjanov syıǵa tartqan 3D-gologramma usynyldy. Sonymen qatar, eńbek sińirgen ǵylym qaıratkerleri alǵash ret "Qanysh Sátbaev" vedimistik medalimen marapattaldy, al qonaqtar úshin Prezıdent muraǵatymen birlesip sırek kezdesetin qujattar kórmesin uıymdastyrdy.
