QR-y Parlament senaty «Keıbir zańnamalyq aktilerge halyqtyń kóshi-qony jáne jumyspen qamtylýy máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zań jobasyn maquldady. Endi atalǵan zań jobasyna Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev qol qoısa, shet eldegi qandastarymyzdyń elge kelip qonystanýy jeńildeıdi. Bul degen sóz qazaǵy az aımaqtyń boıyna qan júgirip, tynysy ashylatynyn ańǵartady.
Óıtkeni, elimizde memleket qurýshy ulttyń sany jalpy turǵyndardyń jartysyna jetpeıtin bes birdeı oblys bar. Máselen, Pavlodarda 50,30%, Aqmolada 49,64 %, Qaraǵandyda 49,75%, Qostanaıda 39,21%, Soltústik Qazaqstan oblysynda 34,36% qazaq turady. Bul – árıne az. Onyń ústine Qostanaı men Soltústik Qazaqstan oblysyndaǵy qazaqtardyń úles salmaǵy 40 paıyǵada jetpeıdi. Kerisinshe Qostanaıda 41,89, al Soltústik Qazaqstan oblysynda 49,90 paıyz orystar turady. Sondaı-aq qazaǵy az aımaqtarǵa Shyǵys Qazaqstan oblysyn jatqyzsaq artyq bolmaıdy. Óıtkeni atalǵan oblysta qazaqtardyń úles salmaǵy 58,84 paıyz bolsa, al orystar 37,56 paıyzdy qurap otyr. Demek joǵaryda tilge tıek etken aımaqtardy qazaqylandyrý eń birinshi kezektegi máseleniń biri bolyp otyr.
Obaly ne kerek, Úkimet sońǵy kezderi orystanǵan ólkeni qazaqylandyrýǵa kóp kóńil bóle bastady. Bizdiń bul sózimizge «Serpin» baǵdarlamasynyń júzege asyp jatqany dálel bolady. Naqtyraq aıtsaq, Bilim jáne ǵylym mınıstrligi atalǵan baǵdarlama boıynsha 2014 jyly 2050 grant bólse, bıyl onyń sanyn eki esege arttyryp, 5 myńǵa jetkizdi. Osynyń arqasynda Almaty, Jambyl, Qyzylorda, Mańǵystaý Ońtústik Qazaqstan oblystarynyń jastary elimizdiń 8 oblysynda tegin oqyp jatyr. Atap aıtsaq olardyń arasyna Pavlodar, Qostanaı, Aqmola, Qaraǵandy, Aqtóbe, Soltústik, Shyǵys jáne Batys Qazaqstan oblystary kiredi.
Alaıda, atalǵan baǵdarlamaǵa senim artyp, joǵaryda aty atalǵan oblystarǵa baryp jatqan jastar az. Buǵan baǵdarlamanyń mańyzdylyǵyn túsindirmegen basshylar kináli me, joq álde qarapaıym halyq kináli me? Mysaly, Berdibek Saparbev vıse-premer bolyp turǵanda oblys ákimderine qarata: «Bul saıası joba. Munda oblys ákimderiniń orynbasarlary otyr. Ásirese, Qostanaı, Pavlodar, Soltústik Qazaqstan oblystary bul jobanyń oryndalýyna ózderiń múddeli bolýlaryń kerek» - degen bolatyn. Bul bir.
Ekinshiden, atalǵan baǵdarlamanyń júzege asýyna qarapaıym haly qta qoldaý kórsetip jatqan joq sıaqty. Óıtkeni, kóptegen ata-ana balasynyń ózge oblysqa baryp bilim alǵanynan góri túk bitirmesede kóz aldynda júrgenin qalaıdy. Ókinishke oraı, bizdiń halyq Túrkıa túrikteri sıaqty otanshyl emes. Máselen, taıaýda atalǵan elde terakt bolyp birneshe áskerı azamat qaza tapqany kópshilikke belgili. Sonda qaza tapqan áskerılerdiń biriniń anasy «Eger meniń budan basqa balam bolsa, ony da áskerge jiberer edim» degen eken. Al, bizdiń kóptegen ata-analarymyz beıbit kúnde balasyn ózge oblysqa oqýǵa jibergisi kelmeıdi. Bul degen sóz qarapaıym halyqtyń boıynda álide bolsa otanshyldyq az ekendigin kórsetedi.
Sondaı-aq, soltústikti qazaqylandyrýdyń birden bir joly syrttaǵy 5 mıllıon qazaqty otanǵa ákelý bolyp otyr. Óıtkeni «Keıbir zańnamalyq aktilerge halyqtyń kóshi-qony jáne jumyspen qamtylýy máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zań jobasy qandastarymyzǵa dańǵyl jol ashty. Eger olar osy zańnyń utymdy tustaryn tıimdi paıdalanyp elge keletin bolsa, biz shynymen «Máńgilik el» bolamyz. Alaıda ol úshin eń birinshi qazaqtardyń úles salmaǵy 50 paıyz bolmaıtyn oblystardyń qazaǵyn 70 paıyzǵa jetkizý kerek. Al atalǵan mejege jetý úshin «Serpin» baǵdarlamasyna senemiz be, joq álde shettegi 5 mılıon qandasqa senemiz be?
Serik JOLDASBAI
Astana
