ولجاس سۇلەيمەنوۆ 80 جاستا
ولجاس سۇلەيمەنوۆتىڭ ارعى اتاسى ەسىمى «ورتا جۇزگە ۇران بولعان ەر ولجاباي» ازاتتىق ءۇشىن شايقاستاردا، بەرگى اتاسى «ءۇش جۇزگە اتى ءمالىم جاياۋ مۇسا» اتامەكەن، تۋعان جەر ءۇشىن كۇرەستەردە تالاي شىرعالاڭدى باستان وتكەرسە، ءومىرىن اسكەري قىزمەتكە، ەل قورعاۋ ىسىنە ارناعان اكەسى ومار جاپپاي جازالاۋ كەزەڭىنىڭ قۇربانىنا اينالدى. ولجاس اتا-باباسىنىڭ كىندىك قانى تامعان اتاجۇرتى باياناۋىلدان جىراقتا، الاتاۋ بوكتەرىندەگى الماتى شاھارىندا قازاقتىڭ نەبىر جاقسىلارى مەن جايساڭدارىنىڭ تاعدىرىنا «ۇشتىكتىڭ» ۇكىمى وقىلا باستاعان 1936 جىلى دۇنيەگە كەلدى. ءبىر جاسقا جەتپەي اكەدەن ايرىلسا دا، بۇيىعى تىرلىك كەشكەن جوق، تامىرىندا لۇپىلدەپ تۇرعان تەكتى تۇلعالاردىڭ قانى ونى سوقتىقپالى سوقپاقسىز جەرگە باستاپ، سىنعا سالدى!
كلاسسيك اقىندار، الدىمەن، اسقاق دارىنىن الەمگە پاش ەتىپ، وركەنيەتتى ەلدەردىڭ زيالى قاۋىمىنا وزدەرىن مويىنداتاتادى، ولجاس تا ءسويتتى. 1961 جىلى قازاق جەرى: بايقوڭىردان العاشقى عارىشكەر يۋريي گاگارين «ۆوستوك» عارىش كەمەسىمەن عالامشاردىڭ تارتىلىس كۇشىن كەيىن سەرپىپ جۇلدىزدى اسپانعا سامعاعان 12 ءساۋىر كۇنى اقىن ولجاستىڭ ءبىر دەمدە جازعان «ادامعا تابىن، جەر، ەندى!» پوەماسى قوعامدىق سانانى ءدۇر سىلكىندىردى! قازاقستاننىڭ سول كەزدەگى استاناسى الماتىنىڭ تۇرعىندارى جالپى ادەبيەت تاريحىندا بۇرىن-سوڭدى مۇلدە ۇشىراسپاعان توسىن جايت: پوەما باسىلعان پاراقشالار ۇشاقتان قالا ۇستىنە تاستالعانىندا اسپاننان ولەڭ جاۋعانداي اسقان تاڭىرقاۋلى اسەرگە بولەندى!
ودان سوڭ ۇلى دالانىڭ جىراۋلارى جۇرتىنداعى ءورىستىلدى قازاق اقىنى «ارعىماعىمەن» رەسەي قالالارىنىڭ قاقپاسىنان: «ۋا، ارۋاق!» دەپ، ۇرانداتا شاۋىپ كىردى!.. سول شاقتا ورىس زيالىلارى بايىرعى جاۋگەرشىلىك زامانىنداعى قازتۋعان مەن ماحامبەتتىڭ ايبىندى رۋحتارى اتويلاپ تۇرعان ولەڭدەرگە تاڭ-تاماشا قالىپ، اقىندى ەرىكسىز تىڭدادى. سوسىن، فرانسۋزدار، ودان سوڭ وزگە حالىقتاردىڭ شىعارماشىل كۇشتەرى ولجاستىڭ دالا پوەزياسىنان تامىر تارتقان ولەڭدەرىن ءوز تىلدەرىندە وقىعاندا بۇرقىراعان جۋسان ءيسىن جۇتىندى جانە ول ءيىستىڭ شىعىس شايىرلارى جىرلاعان يراني باقتارداعى راۋشان گۇلدەردىڭ جۇپارىنان مۇلدە بولەك ءيىس ەكەنىن سەزىندى.
ولجاس ۇلتجاندى ويلى ازامات رەتىندە زامانالار قويناۋىنا ۇڭىلە زەر سالىپ، تۋعان ەلىنىڭ تاريحي جادىندا كومەسكى تارتقان بابالار بەينەسىن كوردى، ءۇنىن دە ەستىدى. بابا تاريحتان جەتكەن داۋىس جۇرەگىن جۇلقىلاپ، نامىسىن وياتتى. قىزمەتتەن قولى بوساعان كۇندەرى تاريح وقۋلىقتارىنا ەنگىزىلمەي، قاساقانا تاسادا قالدىرىلعان اقيقاتتاردى ىزدەپ، مۇراعاتتاردى اقتاردى، كىتاپتاردى پاراقتادى. «ماسكەۋگە بارعان بەتتە لەنين كىتاپحاناسىنان 1926 جىلعى ساناقتىڭ قورىتىندىلارى جاريالانعان جيناقتى تاۋىپ وقىعانمىن. «كازاحي – سامايا كرۋپنايا ناسيونالنوست سوۆەتسكوگو سويۋزا – 6 ملن. 200 تىسياچ چەلوۆەك» دەگەن تۇسىن كوشىرىپ تە العانمىن. ال 1939 جىلى سول 6 ميلليوننان استام قازاقتان 2 ميلليون عانا قالعان... مۇنداي قورلىققا تەك قوي مىنەزدى حالىق قانا شىداي الادى. ال ءبىز جىلقى مىنەز حالىق ەمەس پە ەدىك؟!» – دەپ جازدى.
ءبىر توپ جازۋشىمەن بىرگە 1967 جىلى پاۆلودار وبلىسىنا كەلىپ، ءوندىرىس ورىندارىن ارالادى. وبكوم مەن ەرماك (ءقازىر اقسۋ) قالالىق پارتيا كوميتەتىنىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرلەرى جازۋشىلاردى تاريحي-يدەولوگيالىق ءمان-ماڭىزى جوعارى ەسكەرتكىش ەسەبىندەگى اتامان ەرماك ءمۇسىنىنىڭ جانىنا اپارىپ، «ءسىبىردى يگەرۋشى» كازاك جاساقتارى جايىندا ماداق ءسوز ايتا باستاعاندا وتىزدان ەندى اسقان قىزۋ قاندى اقىن جەرگە ءبىر تۇكىرىپ، تەرىس اينالىپ كەتتى!.. كوپ ۇزاماي «ۆىستۋپلەنيە ۋ پامياتنيكا ەرماكۋ» ولەڭى دۇنيەگە كەلدى. بۇدان سوڭ 1985 جىلى اتاجۇرتى باياناۋىلعا، باباسى جاياۋ مۇسانىڭ 150 جىلدىق مەرەيتويىنا قۇرمەتتى قوناق رەتىندە كەلدى. مادەنيەت ءۇيىنىڭ ساحناسىنا كوتەرىلگەنىندە تويشىل قاۋىم تىك تۇرىپ دۋ قول شاپالاقتاپ قۇرمەت كورسەتتى! عيماراتقا سىيماي سىرتتا قالىپ «ولجاس!»، «ولجاس!» دەپ ايقايلاعان جاستاردىڭ داۋسى اقبەت تاۋعا قاراي ورلەپ بارا جاتتى!
ۇزاق جىلدار بويعى ىزدەنىستىڭ ناتيجەسىندە ۇلى دالانىڭ مادەنيەتى، تۇرمىس-سالتى، اسكەري الەۋەتى، ورىس كىنازدىكتەرىمەن ءھام وزگە ەلدەرمەن سان قىرلى قارىم-قاتىناسىنا ارنالعان «از ي يا» كىتابىنىڭ جارىق كورۋى كەڭەستىك قوعامعا ءتان ەمەس ايرىقشا قۇبىلىس بولدى! ورىس تاريحىن اقىندىق كوزبەن ءادىل بايىپتاۋى يمپەريالىق يدەولوگياعا نەگىزدەلگەن رەسمي تۇجىرىمدارعا كەرەعار كەلدى. سوندىقتان، سۇلەيمەنوۆتى ساياسات ساحناسىندا وڭدىرماي ءسۇرىندىرۋدى كوزدەگەن سۇر كاردينال سۋسلوۆ ۇيىمداستىرعان كەڭەستىك عىلىمي ورتاداعى پىكىرسايىستا ولجاس ءوزىنىڭ سۇڭعىلا ءبىلىمىنىڭ ارقاسىندا قاپتاعان قارسىلاستارىنان مەرەيى ۇستەم ءتۇستى! ءسويتىپ، ءوز بەدەلىن مەن اتاق-داڭقىن قورعاپ قانا قويماي، ەلىنىڭ ابىرويىن اسپانداتىپ الاتاۋ بوكتەرىنە ورالدى! بۇل جەڭىس 300 جىلدىق بوداندىق زاردابىنان ەڭسەسى ەزىلگەن قازاق ەلى مەن تۇركى حالىقتارىنىڭ ۇلتتىق ساناسىندا ماقتانىش سەزىمىن تۋدىرعان تۇركى الەمىندەگى العاشقى جەڭىس ەدى...
قازاقستان جازۋشىلار وداعى باسقارماسىندا ءتوراعالىق ەتكەن كەزىندە (1983-1991) و.و. سۇلەيمەنوۆتىڭ ءاربىر ىس-ارەكەتى ادەبي قاۋىمنىڭ عانا ەمەس، قاراشا حالىقتىڭ دا نازارىندا تۇردى. كومپارتيا مەن قاۋىپسىزدىك ورگاندارى باسشىلىعى بولسا ونى ءجىتى باقىلاۋدا ۇستادى. سونداي جاعدايعا قاراماستان، 1986 جىلى قازاقستان كومپارتياسى وك V پلەنۋمىندا د.ا. قونايەۆ قىزمەتىنەن بوساتىلىپ، ءوز كادرلارى ونىڭ وزىنەن كۇرت تەرىس اينالعان قيىن كەزدە تەك ءبىر ادام – و.و. سۇلەيمەنوۆ قانا ءبىرىنشى باسشىعا دەگەن قۇرمەتى مەن ازاماتتىق ۇستانىمىنان تانعان جوق! سول سىندارلى ساعاتتاردا الاڭعا بەتتەگەن جەلتوقسانشى جاستاردىڭ ءبىر توبى: «ولجاس!»، «ولجاس!» دەپ ايقايلاپ، ونداعان مىڭ ادامعا جالاۋگەر بولار جاۋجۇرەك تۇلعانى ىزدەدى! ءبىراق، «البىرت مىنەزدى جاستاردى الداپ-ارباپ V پلەنۋمىنىڭ شەشىمىنە قارسى شىعۋعا ۇگىتتەگەن سۇلەيمەنوۆ» دەپ كۇدىكتەنگەن ارناۋلى قىزمەت ادامدارى ونىڭ ءجۇرىس-تۇرىسىن شەكتەپ تاستاعان بولاتىن.
كەزىندە بوزبالا اباي احمەت ريزا مەدرەسەسىندە ءبىلىم العان، كوپشىلىك كىتاپحاناسىنان ورىس دەموكراتتارىنىڭ شىعارمالارىمەن سۋسىنداعان، كەيىن الاش قايراتكەرلەرى استانا قىلعان سەمەي شاھارىندا، امال نە، جەلتوقسانشى ستۋدەنت قايرات رىسقۇلبەكوۆتىڭ اقتىق دەمى ءۇزىلدى! كەڭەستىك دەموكراتيا مەن جاريالىققا ءۇمىت ارتقان ورىمدەي جاستىڭ تۇرمەدەگى قازاسىنا قابىرعاسى قايىسىپ، ونىڭ بەيكۇنا قۇربان ەكەنىن دەر كەزىندە جاريا ەتكەن تۇلعالاردىڭ ءبىرى ولجاس ەدى. بۇدان سوڭ قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان بىرنەشە جەلتوقسانشىنىڭ اقتالۋىنا ىقپال ەتتى، ەندى بىرەۋلەرىنە ءوز قارجىسىنا پاتەر ساتىپ اپەردى!
ەگەمەندىكتىڭ العاشقى ەكونوميكالىق قيىن كەزەڭىندە ايلار بويى زەينەتاقىلارى بەرىلمەي تارىعىپ جۇرگەن ەگدە انالار ولجاستى ءۇيىنىڭ الدىنان توسىپ الىپ، نان مەن سۇتكە دەپ اقشا سۇراعانىندا قالتاسىندا بارىن سولاردىڭ قولىنا ۇستاتا سالدى. ءاميانىندا كوك تيىن قالماعان كۇنى وزىنەن كومەك وتىنگەندەرگە «ساتىپ پۇل قىلىڭدار» دەپ، ۇستىندەگى بىلعارى پلاششىن شەشىپ بەرىپ كەتتى. بۇل تۋرالى بىرەۋلەر بىلەتىن شىعار، ءبىراق كوپشىلىك بىلمەيدى.
ۇلى ابايدىڭ 150 جىلدىق مەرەيتويىن يۋنەسكو كولەمىندە اتاپ ءوتۋ جونىندە ماسەلە كوتەرىپ، ۇسىنىس جاساعان دا وسى ولجاس سۇلەيمەنوۆ ەدى! ابايدىڭ كىندىك قانى تامىپ، ءمايىتى ماڭگىلىك تىنشۋ تاپقان ءوڭىر تۋرالى جازعان ەكى شۋماق ولەڭىندە:
«قايعى-شەردەن باستالماعان جوق ءسارى،
قۋارعان ءشوپ، تامباي كوكتىڭ كاۋسارى.
ءزار سەكىلدى، ۋ سەكىلدى كادىمگى
گۇل اتاۋلى ساپ-سارى...
شىڭعىستاۋدا جاتىر مازار سازارىپ» –
دەگەن جولداردا ۋ سەكىلدى ساپ-سارى گۇلدەردىڭ كورىنىسى ارقىلى ولجاستىڭ اتوم سىناقتارىنىڭ زاردابىن سۋرەتتەگەنىن سەنزۋرانىڭ ءجىتى كوزى بايقامادى، تەك زەرەك ويلى وقىرماندار اڭعاردى. نەمەسە «جاپان دالا جابايى» ولەڭىندە قازاق جەرىنىڭ تاراس شيەۆچەنكو مەن فەدور دوستايەۆسكييگە، شەشەندەر مەن ينگۋشتارعا كاتورگا بولعانى ءۇشىن كەشىرىم سۇراپ، «بىزدەر سوندا، كاتورگادا تۋعانبىز» دەپ جىرلاعان اقىننىڭ قازاقستانعا قاراتا ايتقان:
«ءبارىن دە سەن سىناپ كوردىڭ،
ال ەندى
سىناۋلارعا تيىم سالۋ جاساسىن!» – دەگەن
جولداردىڭ استارلى ماعىناسىنان اقىننىڭ يدەياسىن ءتۇسىنىپ، ۇرەيلەنگەندەر بولدى. ويتكەنى، كەڭەستىك زاماندا، كوممۋنيستىك قوعامدا وسىنداي قاتپار سىرلى، ءيىرىمدى ويلى ولەڭ جازباق تۇگىل، «ۇلى اقىن دۇنيەگە كەلگەن قاسيەتتى وڭىردەگى يادرولىق سىناۋلارعا تىيىم سالۋ كەرەك» دەگەن ويدىڭ ۇشىعىن ساناعا ۇيالاتۋدىڭ ءوزى ۇرەيلى ەدى! (ولەڭدەردى اۋدارعان قادىر مىرزا ءالى).
مىنە، سويتكەن ولجاس سۇلەيمەنوۆ كسرو جوعارى كەڭەسىنىڭ دەپۋتاتتىعىنا كانديدات كەزىندە، 1989 جىلدىڭ 25 اقپانىندا قازاقستان ورتالىق تەليەۆيزياسى ارقىلى سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونىندا يادرولىق قارۋلاردى سىناۋدى دەرەۋ توقتاتۋدى تالاپ ەتكەن اشىق مالىمدە جاسادى! مۇنداي وقىس ىس-ارەكەتكە بايلانىستى نە ىستەرىن بىلمەگەن جۇرتشىلىقتىڭ العاشقىدا ابدىراپ قالعانى راس. ايتسە دە، كوپ كەشىكپەي حالىقتىق قوزعالىس كۇش الىپ، اتومسىز بەيبىت ءومىر ءۇشىن كۇرەس باستالدى! ول ءوزى جەتەكشىلىك ەتكەن «نيەۆادا-سەمەي» انتيادرولىق قوزعالىسىنىڭ قورىنا ءوز قارجىسىنان 10 مىڭ اقش دوللارىن (!) اۋداردى. اقىرى، ادىلدىك سالتانات قۇردى: 1991 جىلدىڭ 29 تامىزىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ «سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونىن جابۋ تۋرالى» №409 جارلىققا قول قويدى، ءسويتىپ اينالاسىنا اجال ساۋلەسىن تاراتقان اتوم ورداسى جابىلدى!
تاۋەلسىزدىك كەزەڭىنىڭ العاشقى جىلدارىندا شىعارماشىلىقپەن جانە قوعامدىق ىستەرمەن اينالىسقان ولجاس سۇلەيمەنوۆ 1995 جىلى اسا جاۋاپتى مەملەكەتتىك قىزمەتكە بەكىتىلىپ، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ يتالياداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى رەتىندە الىس ساپارعا اتتاندى. ەل-جۇرتى اقىنعا اق جول تىلەپ الماتىدان ريمگە شىعارىپ سالدى. جاۋگەرشىلىك زامانىندا ولجاباي باتىر قورعاعان، بوداندىق كەزەڭىندە جاياۋ مۇسا انمەن الديلەگەن ەرتىستىڭ باياناۋىل ءوڭىرىنىڭ اقىندارى دا ءۇنسىز قالمادى، ولجاسقا ولەڭمەن حات جولدادى.
ارينە، «تاۋلاردى الاسارتپاي، دالانى اسقاقتاتقان» ءبىرتۋار پەرزەنتتىڭ تۇلعالىق ءبولمىس-بىتىمىن جان-جاقتى اشاتىن تولىققاندى تۋىندى ءالى دۇنيەگە كەلگەن جوق. ۋاقىت ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن كىرىسۋدى تىلەيتىن تولاعاي ءىستى بولاشاق ۇرپاقتىڭ ەنشىسىنە قالدىرادى...
ولجاسقا حات
سويلە، ولجاس!
ءسوز كۇتەر قۇداي سەنەن!!!
تۇنجىرايسىڭ ءۇن-تۇنسىز،
مۇڭايسا الەم.
ۇلى دالا اتىنان ۇلى ۇرىمگە
ءۇش قايتارا ايت ەندى دۇعاي سالەم!
ەلىڭ امان ءتاس-تۇيىن قامالدايىن!
اتا جۇرتىڭ اتومسىز ارالدايىن…
سويلە ەندى،
قازاقتىڭ ۇلى ەلشىسى،
قاز داۋىستى قازىبەك بابامدايىن!
الاتاۋدىڭ المالى الاپتارى
ءبۇر جاردى انە سەن جاققا قاراپ تاعى.
ۋشىققان جوق جاراسى دەگەلەڭنىڭ
ۇشىقتاعان بوزتورعاي قاناتتارى…
«ارعىماقتار» تاپپايدى تىنىس-تىنىم،
سەرپىلگەنىڭ سەنىڭ دە دۇرىس بۇگىن!
ۇلى دالا – ۇلى رۋس ۇقتى، مىنە،
«مىڭ ءبىر سوزدەن» مىڭجىلدىق تۋىستىعىن!
مىڭ ەكىنشى ءسوزىڭدى باستاپ ەندى،
ءبىر باستىقتىر كەۋدەسى اسقاق ەلدى!
جەر انا دا، ادام دا جالقى ەكەنىن
بۇل ادامزات تۇسىنەر جاسقا كەلدى!
* * *
تىرنا ۇنىمەن تۇرسا دا جىرلاپ دالام،
وزگە ولكەنىڭ مىنەزى جۇمباق ماعان…
ءدىر ەتتى عوي عالامشار
كەي ساتتەرى
ءتاڭىر كوكتە، سەن جەردە ءتىل قاتپاعان!..
جۇلدىزدى ويلار جاتقاندا جامىراپ-اۋ،
بەيقام تۇرعان سەن مىناۋ،
ءتاڭىر اناۋ…
پەرزەنتتەرى قادىرىن ۇققان كۇنى
جەر انا دا ادامعا تابىنار-اۋ!..
كەشىر، اعا!
ءدىلمارسىپ بارامىن با؟..
ون عاسىردىڭ ءزىلى تۇر قاباعىڭدا!
اتىلعان نۇر جارىلعان جۇلدىزداردان
جارق ەتتى دە ءسوندى عوي جانارىڭدا!
ىزدەگەندەي بولدىم-اۋ وزىڭنەن ءمىن.
جەردى اينالا جەلگەندە بوز ىنگەن كۇن،
عارىشتاعى بوزعىلتىم تۇماندىقتاي
جاۋدىرايدى جاپ-جارىق كوزىڭنەن مۇڭ.
اسقاقتاتپاس دالانى كۇنشىل جۇرتقا
الاسارماس تاۋ بولىپ
تۇرسىڭ سىرتتا!..
ءبىراق ەلشى بولۋ دا وڭاي ەمەس،
پايعامبارسىز وتكەن بۇل مىڭجىلدىقتا…
* * *
سويلە، ولجاس!
ساڭقىلداپ، سايراپ بۇگىن،
قايتا ەستىلسىن عارىشتان ايباتتى ءۇنىڭ!
قايتا ويانسىن تاريحتى دۇبىرلەتكەن
قىل شاشاعى جەلكىلدەپ بايراقتى عۇن!
ەسكى جۇرتقا ەدىلدى ۇمىتپاعان
ەمىرەنسە ماڭدايىن بۇرىپ دالام،
قىرىق قاقپاسى ءۇرىمنىڭ سىڭعىر قاقتى،
مىڭ جارىم جىل ۇنسىزدىك قۇلىپتاعان…
سۋعا سالىپ اقىنىن، ورتكە سالىپ
سىناسا ەل، ەڭبەگى ەش كەتپەسى انىق!
سەن كۇرسىنسەڭ ۇليدى-اۋ ۇلى تۇندە،
كوك ءبورى انا ەمشەگىن كوككە ساۋىپ!
جەر استىنان ەستىلسە ءدۇبىر تاعى…
تىرنا داۋسىن قۇس جولى شۇبىرتادى!
كوك بايراعى جەلكىلدەپ وتانىنا!..
ورالار، – دەپ ويلاپ ەم، – عۇن ۇرپاعى.
بوز دالانىڭ يسىنەن تالاي دانا
ەلتىگەندە…
شىدايسىڭ قالاي عانا؟!
بوز جۋساننىڭ ءبىر تالىن الىپ ەرتەڭ،
مەن سوڭىڭنان بارايىن جاراي ما، اعا!
كولەڭكەڭە ىڭكار بوپ قانشاما ب ا ق،
ءىزىڭدى دە بۇل شاقتا اڭسار الاپ.
پەرزەنتى ەدىڭ ايتسە دە عالامشاردىڭ،
قايدا جۇرسەڭ بولعايسىڭ ساۋ-سالامات!
ء-ىى-
ساعان ارناپ توگىلتىپ تولعاۋ دالا،
ءۇشبۇرىش حات تىرنادان جولداۋدا، اعا.
سەنىڭ ءىسىڭ – ادامدى تابىستىرۋ،
مەنىڭ ءىسىم – ولەڭدى قورعاۋ عانا…
ءوزىم جۇرتتا، وي-سانام ءجۇر قاڭعىرىپ،
شوجە تورعاي توردە وتىر، سۇڭقار تۇرىپ…
مەنىڭ ۇلتان بولعانىم ازداي،
بۇل ەل
جىرىمدى دا قويماقشى ۇلتان قىلىپ!
ارىم كونبەي جات جۇرتقا جاۋتاڭداۋعا،
اساۋ جىردى بۇل ءىنىڭ ارقانداۋدا!
جانارىندا زەردەمنىڭ بۇلدىراعان
ىڭكارمىن مەن بۇلاناي، بالقان تاۋعا!..
شاقتا ءبىراق شايقالعان تەڭىز كەۋدە،
شاعالا ءۇمىت شالعايدان كوز ۇزبەۋدە!
ەر تارعىننىڭ ىزىمەن ەرتەڭ ءىنىڭ،
(ەرلىك ەمەس)،
كەتەدى-اۋ ەل ىزدەۋگە!..
شاراسىزدان جات جۇرتقا باستى بۇرساق،
بۇرقىلدايدى-اۋ جاناردان اششى بۇرشاق!..
مەن قىرىمعا قاراتسام ماڭدايىمدى،
تۋ جەلكەمنەن ءتىل قاتپاس ءداشتى قىپشاق!
تۋ سىرتىمنان كۇرسىنبەس ۇلى دالا!
مەن كوزىمدى يىلتكەن قىرىمدا انا
ماڭدايىما تيگىزەر ىستىق ەرنىن
كىم بار دەيسىڭ؟!
تۇسىنەم مۇنى دا، اعا!
سونداي ءبىر ەر شىقسا ەگەر،
وي، دۇنيە-اي!..
مۇزداپ تۇرعان جون ارقام جىلىنا ما؟!
سىزداپ تۇرعان جۇرەگىم،
يت كويلەكتى
كيگەن جەردەن سوندا دا سۋىنا ما؟!!!
شىققىر كوزدى سوڭىما ءبىر قاراتسام،
جۇرت كوڭىلى ماعان دا بۇرىلا ما؟!
كەشە اكەڭ وماردىڭ كىندىك قانى
تامعان بايان جايىمدى ۇعىنا ما؟!
سونى ويلاعان ەرتىستىڭ جاعاسىندا
مەندەي ءىنى وزىڭە تۋىلا ما؟!
وسى ءسوزدى ايتقانشا، اعاتاي-اۋ،
بۇرسام ەتتى ماڭدايدى قۇبىلاعا!!!
قايدا بارام بۇل جەردە تۋسام جىلاپ؟!
كوڭىلدى ءجۇر… دەگەنى كىل ساندىراق.
توستاعانىن تاۋىسقان قولىنداعى
تاس بالبالعا تۇرمىن عوي ۇقساڭقىراپ…
ول دا بالكىم بۇل ەلگە كەرەك شىعار،
قوي كوزىندە قوزداعان مىڭ شامشىراق!
مەندە ارمان بولار ما،
ەل-جۇرتىمنىڭ
قالاۋىمەن ماڭدايدى بۇرسام جىراق.
ايھاي، شىركىن!..
جات جەردە سەن ءتارىزدى
كوك بايراقتىڭ تۇبىندە تۇرسام ءبىراق!!!
ارمان قاني،
قازاقستان جازۋشىلار وداعى
پاۆلودار وبلىستىق فيليالىنىڭ ديرەكتورى،
«نيەۆادا-سەمەي» قوزعالىسىنىڭ ارداگەرى.
