وزبەك باسشىسى كارىموۆتىڭ بيلىگى شەكتەلدى

/uploads/thumbnail/20170708151636427_small.jpg

الاتاقيالى وزبەك ەلى اياقاستى ءابى­گەرگە ءتۇستى. بيلىكتى 24 جىل ۋىسىندا ۇستاپ كەلە جاتقان پرەزيدەنت يسلام كاريموۆ ءوز وكىلەتتىگىن قىسقارتپاق. ياع­ني پرەزيدەنتكە تيەسىلى بيلىك تىزگىنىنىڭ ءبىر ۇشىن الداعى ۋاقىتتا پرەمەر-مينيستر مەن پارلامەنت ۇستاماق.

وسى­عان بايلانىستى ەلدىڭ اتا زاڭى كون­ستي­تۋسياعا ءبىراز وزگەرتۋ ەنگىزبەك. ءبارى يسلام اكا كاريموۆ ويلاعانداي بولسا، كەلەر جىلى پرەزيدەنتتىك دودادان اتى وزعان ادام ءدال قازىرگىدەي ۇلكەن وكى­لەت­تىككە يە بولا الماق ەمەس.

ەسكە سالا كەتەر جايت، الداعى جەل­توقسان ايىندا پارلامەنت، كەلەر جىل­دىڭ باسىندا پرەزيدەنت سايلاۋى ءوت­پەكشى. بۇل سوعان دايىندىق بولسا كە­­رەك-تى. جاسى 74-كە كەلگەن كاريموۆ سايلاۋعا تۇسە مە، تۇسپەي مە، بەلگىسىز. ول جونىندە پرەزيدەنت اكىمشىلىگى دە، كا­ري­موۆتىڭ ءوزى دە ءۇنسىز. بالكىم، ەلدەگى بي­لىكتەن دامەلى توپتاردىڭ اڭدىسىن اڭدۋدا بولار. جالپى، كاريموۆ 2010 جىلى دا ەلدەگى نەگىزگى زاڭعا ءبىراز وزگەرتۋ ەنگىزدىرگەن ەدى. وندا «پرەزيدەنت اياقاستى اۋىرىپ، ءوز مىندەتىن اتقارا المايتىن بولسا نە ىستەۋ كەرەك؟» دەگەن سياقتى ءبىراز ماسەلەلەر قارالعان. سول وزگەرىستەردىڭ ىشىندە پرەزيدەنتتىك مەر­ءزىمدى 7 جىلدان 5 جىلعا تۇسىرگەن. ەكى مەرزىم وتىرعان ادام ودان ءارى سايلاۋعا تۇسۋگە قاقىلى ەمەس دەگەن باپ تا قو­سىلعان. ەندى اراعا ءبىراز جىل سالىپ، كا­ريموۆ تاعى كونستيتۋسياعا وزگەرتۋ جاساۋعا تالپىنىس جاسادى. ەندىگىسى ەل باسقارۋدى ۇجىم بولىپ قولعا الۋ، ياعني پرەزيدەنت، پرەمەر-مينيستر جانە پارلامەنت. بيلىك بىلاي ءبولىنىپ وتىر، پرەزيدەنت ىشكى-سىرتقى قورعانىس سايا­ساتىن قولعا الادى جانە كۇشتىك قۇرى­لىمداردى باسقارادى، پرەمەر-مي­-نيستر ەكونوميكا مەن الەۋمەتتىك سالاعا جاۋاپ بەرەدى، پارلامەنت مينيسترلەر كابينەتىنىڭ قىزمەتىنە، اتقارۋشى بي­لىككە جانە ستراتەگيالىق ماسەلەلەر ءجو­نىندە شەشىم قابىلداۋ قۇقىنا يە بولماق. وسىلايشا بيلىك ءۇش تارماققا بولىنبەك.

ءقازىردىڭ وزىندە ەلدە سايلاۋ ءدۇبىرى ەستىلە باستادى. پرەزي­دەنتتىكتەن دامەلى توپتار اراجىكتەرىن اشىپ، سالماقتارىن تا­رازىلاي باستاعانعا ۇقسايدى. تارتىس سامارقاند-بۇقارالىق، تاشكەنتتىك، فەر­­گانالىق، قاراقالپاقتىق، حورەزمدىك جانە سۋر­كاشتىقتار (سۋرحانداريا جانە قاشقانداريا وبلىستارى) ارا­سىندا وتپەك. دەگەنمەن سامارقاندتىق توپتاردىڭ بيلىك تىزگىنىن ۇستاۋعا ءمۇم­كىندىگى مول سياقتى. سەبەبى ول توپقا 2003 جىلدان بەرى پرەمەر-مينيستر بولىپ كەلە جاتقان شاۆكات ميرزيايەۆ جەتەك­شىلىك ەتەدى.

كىم قالاي ايتسا دا، ىشكى ويىن سىرتقا كوپ شىعارا بەرمەيتىن، كوبىنە جۇمباق قالپىن ساقتايتىن يسلام كاريموۆ ءوز ەلىندە تاعى ءبىر ساياسي ءجۇرىس جاساۋدى قولعا الدى. مۇنداعى ويى نە؟ ول ازىرگە جۇمباق.

سەيسەن امىربەك ۇلى

قاتىستى ماقالالار