اقتوبەدەگى قاندى قىرعىنعا ەرتەڭ 10 كۇن بولادى. قارۋلى قىلمىسكەرلەر قولىنان 7 ادام قازا تاۋىپ، 38 ادام جاراقاتتاندى. ءبىر اپتاعا سوزىلعان انتيتەررورلىق وپەراسيا بارىسىندا پوليسيا مەن ارنايى جاساق سودىرلاردى دا وڭدىرمادى. 18ء-ى اجال قۇشىپ، بىرنەشەۋى جاراقات الىپ، قولعا ءتۇستى.

10 ماۋسىم كۇنى وتكەن قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ وتىرىسىندا پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازاربايەۆ قارۋلى قىلمىسكەرلەردى قاتاڭ ايىپتاپ، مۇنىڭ قانداي ءدىني ۇستانىمداعى اعىم وكىلدەرىنە قاتىسى بارىن اشىق ايتتى.

«مۇنىڭ ءداستۇرلى ەمەس سالافيزم ءدىني اعىمى جولىن ۇستانۋشىلار توبىنىڭ  تەرروريستىك شابۋىلى ەكەنىن ءبىز ءقازىر ءبىلىپ وتىرمىز. رەسپۋبليكادا ءدىن ۇستانۋ بوستاندىعىنا كەپىلدىك بەرە وتىرىپ، ءبىز ءدىننىڭ اتىن جامىلىپ ەلدەگى جاعدايدى ۋشىقتىرۋشىلاردىڭ بارلىعىنا قاتاڭ تويتارىس بەرۋ نيەتىندەمىز»، – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

قازاقستاندا بۇعان دەيىن دە بىرنەشە رەت تەرراكت بولىپ، ادام شىعىنى، ۇلكەندى-كىشىلى جارىلىستار ورىن الدى. ءدىني اعىمداردىڭ جەتەگىندەگى ونداعان ادامنىڭ اقتاۋ تۇرمەسىنەن قاشىپ، قاندى قىرعىن جاساعانى جانە بار. الايدا، سول تەراكتىلەر كەزىندە اداسقانداردىڭ ءىسى دەپ باعالانعانىمەن ناقتى مىنا اعىمعا ەرۋشىلەر دەپ ەشكىمدى قولمەن كورسەتپەگەن بولاتىن ارناۋلى ورگاندار. ال، بۇل جولى جوعارعى بيلىك قاندى قىرعىنعا ءبىراۋىزدان «تەراكت» دەپ باعا بەرىپ قانا قويماي، پرەزيدەنتتىڭ ءوزى بۇل بۇلىكتىڭ ارتىندا قانداي اعىم تۇرعانىن ايتىپ بەردى. تەرىس اعىمداردى تىيۋ، الدا مۇنداي قانتوگىستەردىڭ قايتالانباۋى ءۇشىن قۇقىقتىق-زاڭنامالىق جۇيەنى قايتا قاراۋدى، ەكى اي ىشىندە ءتيىستى وزگەرىستەر ەنگىزۋدى تاپسىردى قۇزىرلى ورگاندارعا.

ەندى اقتوبەدەگى وقيعاعا قايتا ورالساق. 45 ادام (مينيستر ق. قاسىموۆ وسىلاي دەپ وتىر) نە ءۇشىن قولىنا قارۋ الىپ، قىلمىسقا باردى؟ قىلمىس نەگە باسقا كۇنى ەمەس ءدال 5 ماۋسىمدا (ورازانىڭ باستاۋىنان ءبىر كۇن بۇرىن) جاسالدى؟ تەراكتىلەردىڭ نەگىزگى ماقساتى قورقىتۋ، بۇلىك شىعارۋ دەيمىز. بۇلىك، قورقىتۋ كەرەك بولسا ونداي ارەكەتكە بارۋعا جالپىرەسپۋبليكالىق ميتينگ وتەدى دەلىنگەن 21 مامىر تاپتىرماس مۇمكىندىك ەمەس پە ەدى؟ قىلمىس ورنى ءۇشىن نەگە اقتوبە تاڭداپ الىندى؟ لاڭكەستەردىڭ سەركەسى كىم؟ دايىندىققا قانشا ۋاقىت كەتكەن؟ وسى سەكىلدى سانداعان سۇراققا انتيتەرروريستىك وپەراسيا (اتو) قورىتىندىسى شىققاندا جاۋاپ تا تابىلادى دەپ سەنەمىز.

ال، ازىرگە ءدىني ۇيىمدار (قمدب، مەشىت، ءدىني وقۋ ورىندارى) وكىلدەرى، ءدىنتانۋشىلار مەن الەۋمەتتەنۋشىلار، قۇزىرلى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ماماندارى بەرگەن ءتۇرلى باعا مەن ۇسىنىستاردى قاناعات تۇتۋعا ءماجبۇرمىز. قۇقىق قورعاۋ، كۇشتىك قۇرىلىمداردىڭ كەي ارەكەتتەرىنە قاتىستى پىكىر الشاقتىعى بولماسا، قوعام مۇشەلەرىنىڭ بۇل قاندى قىرعىنعا قاتىستى ويى ءبىر جەردەن شىعىپ وتىر. بىردى-ەكىلى ءدىن اينالاسىندا جۇرگەن ازاماتتار اقتوبەدەگى قىرعىننىڭ ەرتەسىنە «بۇنىڭ دىنگە ەش قاتىسى جوق. دىننەن بولەك قاراۋ كەرەك» دەگەن مالىمدەمە جاساعانىمەن، تەراكتىنىڭ اداسقان بولسا دا ءدىني اعىمنىڭ وكىلدەرى جاساعانىن بۇگىندە ەشكىم جوققا شىعارمايدى. ال، پرەزيدەنتتىڭ ءوزى «بۇل – سالافيزم اعىمىنا ەرۋشىلەردىڭ ءىسى» دەگەن باعا بەرگەن سوڭ وقيعانىڭ «دىنگە قاتىسى بارىنا» ەشكىمنىڭ كۇمانى دە قالماعان سياقتى. تەك، ءسالافيزمدى اقتاپ، باتىستاعى بۇلىكشىلەرگە «تاكپىرشى» دەپ ات قويعاندار بولدى.

اشىق ءدىني تالاپ قويماسا دا لاڭكەستەر بۇل ارەكەتكە وزدەرىنىڭ ءدىني كوسەمدەرىنىڭ ايتۋىمەن بارۋى مۇمكىن. ول كوسەم مۇريتتەرىن قازاقستاندا وتىرىپ باسقارا ما، سىرت ەلدەردە وتىرىپايداپ سالدى ما، ول باسقا اڭگىمە.

بۇگىن ءىىم ق. قاسىموۆ لاڭكەستەردىڭ ءبىر يمامنىڭ شىعارعان ءپاتۋاسىنا وراي وسى ارەكەتكە بارعانىن ايتتى.

«بۇل (لاڭكەستىككە شاقىراتىن ۋاعىز ايتقان – رەد.) يمام سيريادان ۇندەۋ جاساعان. ونى تەرگەۋ دالەلدەيدى دەپ ويلايمىن. ولارعا ءۇنتاسپاعا جازىلعان ۇندەۋ جەتكەنى، وندا «قاسيەتتى جيھاد جاساۋ» كەركتىگى جازىلعان. لاڭكەستەر سونى تىڭداپ، وسىنداي ارەكەتكە بارعان»، - دەيدى مينيستر.

قاراقشىلاردىڭ دەم بەرۋشىلەرى مەن قولداۋشىلارىن سىرتتان ەمەس ىشتەن ىزدەيتىنىن جانە ولاردىڭ تەك ءدىني ماقساتتار عانا ەمەس، بەلگىلى ءبىر ساياسي مۇددەلەردى دە كوزدەيتىنىن ايتاتىندار بار.

ءبىر توپ ءدىنتانۋشىلار مەن زاڭگەرلەر جوعارى بيلىككە جازعان ۇندەۋ حاتتا ەلدەگى راديكالدىق ءدىني اعىمداردىڭ بۇگىندە موماقان كۇي كەشىپ، «قالىپتى» توپ اتالىپ جۇرگەندەردەن كەلەتىن ءقاۋىپتى جىپكە تىزگەن.

قايرات جولدىباي ۇلى، دوساي كەنجەتاي، مۇحان يساحان، سايد ابدۋنايىم سىندى بىرنەشە ءدىنتانۋشى، يسلامتانۋشىلار مەن ءبىرقاتار زاڭگەرلەر:

«بۇگىندە بۇل اعىم وكىلدەرىنىڭ تۇمسىق سۇقپاعان جەرى قالمادى. قارا حالىققا، قوعامدىق پىكىرگە ىقپال ەتە الاتىن كوپتەگەن ونەر يەلەرىن، سپورتشىلاردى، جۋرناليستەردى، اقىن-جازۋشىلاردى، ءىرى كاسىپكەرلەردى، ءتىپتى كەيبىر مولدالاردى دا وسى اعىمنىڭ ساپىنان كورۋگە بولادى. ولار كوبىنە قوعامعا ءسوزى وتەتىن، بەلدى-بەدەلدى تۇلعالاردى كوزدەيدى. سونداي وكىلدەردى بىرنەشە مارتە ۇمرا مەن قاجىلىققا اپارىپ، سول جەردە وتىرعان وزدەرىنىڭ ۋاعىزشىلارىنا سانالارىن ۋلاپ كەلەدى. ولارمەن قاجىلىققا بارىپ كەلگەندەردىڭ كوزقاراسى كوز الدىمىزدا وزگەرىپ شىعا كەلگەنىنە تالاي مارتە كۋا بولىپ تا ءجۇرمىز.

مىنە، وسىلايشا ءتۇرلى تاسىلدەرمەن قوعامعا ەنىپ، ءتۇرلى تارماقتارمەن يدەولوگياسىن جايىپ كەلە جاتقان ءسالافيزم اعىمىنىڭ ەندىگى اڭسارى ەلىمىزدىڭ ءدىني باسقارماسى مەن مەملەكەتتىڭ تىزگىنىن قولدارىنا الۋ»، - دەپ وتىر.

«قوعامدىق پىكىرگە ىقپال ەتە الاتىن» ونەر ادامدارى، جۋرناليستەر، كاسىپكەرلەر مەن قىل-اياعى سپورتشىلارعا دەيىن وسىنداي تەرىس اعىمنىڭ جەتەگىندە كەتكەنى راس بولسا ويلانتپاي قويمايدى. ءوزىن سىيلايتىن ونەر ادامى، ەل الدىندا جۇرگەن جۋرناليست «سونداي وكىلدەردى بىرنەشە مارتە ۇمرا مەن قاجىلىققا اپارىپ، سول جەردە وتىرعان وزدەرىنىڭ ۋاعىزشىلارىنا سانالارىن ۋلاپ كەلەدى» دەگەن ايىپقا جاۋاپ قاتۋى، باسىن اراشالاپ الۋى ءتيىس. ال، «ءتۇرلى تارماقتارمەن يدەولوگياسىن جايىپ كەلە جاتقان ءسالافيزم اعىمىنىڭ ەندىگى اڭسارى – ەلىمىزدىڭ ءدىني باسقارماسى مەن مەملەكەتتىڭ تىزگىنىن قولدارىنا الۋ» ەكەنى راس بولسا، ول ازاماتتاردىڭ ءحالى ءبىرشاما مۇشكىل جانە ەندىگى ۋۋاقىتتا حالىق الدىندا ەمەس، «توڭكەرىسشىل تولەشوۆتى» تەرگەپ جاتقان ورگانداردا اقتالاتىن سياقتى.

جومارت ابدوللا ۇلى