1991 جىلى جەلتوقساننىڭ 28 جۇلدىزىندا جاپونيا قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىگىن تانىپ، 1992 جىلدىڭ باسىنان ديپلوماتيالىق قاتىناستار ورناعاننان باستاپ ەكى مەملەكەت اراسىنداعى ەكونوميكالىق، گۋمانيتارلىق بايلانىس وركەندەپ كەلەدى. جالپى جاپونيا تۇرعىندارى قازاقستان تۋرالى نە بىلەدى؟ ەندى جاپون ازاماتتارىنىڭ پىكىرلەرىنە نازار اۋدارىڭىزدار:

كوماسۋ حيساو، توكيو ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قۇرمەتتى پروفەسسورى (توكيو): 

— مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىك العالى بەرى  بۇل ەلگە بىرنەشە رەت ىس-ساپارمەن باردىم. قىسقا ۋاقىتقا بولسا دا الماتى، استانا، شىمكەنت، قوستاناي، ورال سياقتى ءىرى شاھارلاردى كورۋگە مۇمكىندىگىم بولدى. نەگىزگى ماماندىعىم ورتا ازيا تاريحى بولعاندىقتان ەجەلگى قازاقستان تۋرالى جاقسى بىلەمىن.  قازاقستاننىڭ باستى ەرەكشەلىگى — بايتاق جەرگە يەلىك ەتىپ، رەسەي مەن جۇڭگو سياقتى قوس الپاۋىتتىڭ ورتاسىندا ورنالاسسا دا تۇعىرلى ەل رەتىندە تاۋەلسىزدىگىن بەكىتە بىلگەن، تابيعي رەسۋرستارعا باي مەملەكەت ەكەندىگىندە. سوندىقتان قازاقستان ەۋرازيا ايماعىندا ماڭىزدى رولگە يە بولىپ، قارقىندى دامۋ جولىنا ءتۇستى.

قاجەتتىلىكتەر مەن مۇمكىندىكتەرگە يەلىك ەتكەن قازاقستانعا جاپونداردىڭ قىزىعۋشىلىعى ارتىپ كەلەدى. ءبىر مىسال كەلتىرەيىن. بيىل ناۋرىزدا جاپونيادا «قازاقستاندى تانۋعا ارنالعان 60 تاراۋ» دەپ اتالاتىن  كىتاپ  «اكاشيشيوتەن» باسپاسىنان باسىلىپ شىقتى. العاشىندا 2000 دانامەن جارىق كورگەن بۇل كىتاپ بىرنەشە ايدىڭ ىشىندە تۇگەل ساتىلىپ كەتتى. بۇل كىتاپ از ۋاقىتتىڭ ىشىندە جىلدام تاراپ كەتەدى دەپ باسپانىڭ ءوزى كۇتپەگەن ەدى. باسپا ەكىنشى رەت 1000 دانامەن باستىرىپ شىعاردى.  قازاقستاننىڭ  تاريحى، مادەنيەتىمەن قوسا قازىرگى ساياسي جۇيەسى، ەكونوميكاسى، قوعامى تۋرالى ماعلۇمات بەرگەن بۇل كىتاپ جاپونيادا شىققان العاشقى ەڭبەك. قازاقستان تۋرالى كىتاپتىڭ جىلدام تارالۋى جاپون عالىمدارى عانا ەمەس، كومپانيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ دە قازاقستانعا قىزىعۋشىلىعى زور ەكەندىگىن بىلدىرەدى.  جاپونيا قازاقستانمەن تابيعي رەسۋرستاردى يگەرۋدە عانا ەمەس، ادام رەسۋرستارىن دامىتۋ تۇرعىسىنان دا قولداۋ كورسەتۋگە دايىن. 

يماي حارۋو،  كيوتو ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قۇرمەتتى پروفەسسورى (كيوتو): 

— كيوتو ۋنيۆەرسيتەتىندە سۋكاتاني سۋنەو دەگەن ەكونوميست عالىم جۇمىس ىستەگەن. ورتا ازيانى زەرتتەپ، قازاقستاندا دا عىلىمي جۇمىستار جۇرگىزدى. سەمەي پوليگونى، ارال تەڭىزى جايىندا ەڭبەكتەر جازىپ، رەسپۋبليكاداعى ەكولوگيالىق احۋالدى جان-جاقتى زەرتتەگەن. ءوزىم قازاقستاندى ءبىر رەت كوردىم. 2014 جىلى الماتىداعى حالىقارالىق كونفەرەنسياعا قاتىسقان ەدىم. ءبىراق قازاقستاندى كورمەگەن جاپونداردىڭ ءوزى بۇل ەل تۋرالى اقپاراتتارعا قانىق.

قازاقستان — ءومىر سۇرۋگە وتە قولايلى مەملەكەت دەپ ويلايمىن. بۇندا ادامداردىڭ تىرشىلىگىنە قاجەتتىنىڭ ءبارى بار. قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان ەل ەكەنىن اقپارات قۇرالدارىنان ءبىلىپ وتىرامىز. قازاقستان ينۆەستيسيا تارتۋدان كورنەكتى ەل رەتىندە تانىلا ءبىلدى. ينۆەستيسيا تارتۋمەن قاتار تەحنولوگيالاردى ءتيىمدى يگەرۋدى دە جەدەلدەتۋ قاجەت سياقتى. ەنەرگيانى ۇنەمدەۋ، جاڭا تەحنولوگيالار ەنگىزۋ ماسەلەلەرىنە نازار اۋدارعان ءجون. بۇل سالاعا سىرتتان ماماندار تارتۋدان گورى ءوز كادرلارىن دايارلاۋ ماڭىزدى دەپ ەسەپتەيمىن. رەسپۋبليكاداعى ەنەرگيا ءوندىرىسى، وندىرىستىك قالدىقتاردى ازايتۋ، مۇناي ەكسپورتتاۋ، ت.ب. قاتىستى ءالى دە جەتىلدىرۋدى قاجەت ەتەتىن سالالار بار.  جالپى قازاقستاننىڭ كوپ ۆەكتورلى دامۋ قارقىنىن جوعارى باعالايمىن.

تاكايۋكي كواسانو، اقپاراتتىق تەحنولوگيا ينجەنەرى (حيروسيما): 

— قازاقستان دەگەندە ەجەلگى كوشپەندىلەر تاريحىن تانىتارلىق بايتاق  دالا كوزگە ەلەستەيدى.  استانا مەن الماتى سياقتى كۇننەن كۇنگە كوركەيىپ كەلە جاتقان كورنەكتى شاھارلارى بار، ەكونوميكاسى جەدەل ءوسۋ ۇستىندەگى  مەملەكەت. سونىمەن بىرگە كەڭەس وداعى تۇسىندا  يادرولىق سىناقتاردى باستان وتكەرگەن ەل ويعا ورالادى. سونىڭ سالدارىنان جەرىنىڭ ءبىر بولىگى زارداپ شەككەندىگىن ويلاساق، جۇرەك سىزدايدى. جاپونيا قاشاندا جاھاندىق ىقپالداستىق الاڭىندا قازاقستانمەن  بەرىك ىنتىماقتاستىقتا بولدى. بۇدان ارى دا بۇل بايلانىستىڭ تامىرى تەرەڭدەي تۇسەدى دەپ ەسەپتەيمىن.  ەكى ەلدىڭ ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىعىن نىعايتاتىن مۇمكىندىكتەر جەتكىلىكتى. مىسالى، قازبا بايلىعى مول سانالاتىن قازاقستان تابيعي رەسۋرستارى از جاپونيا ءۇشىن ونەركاسىپتى دامىتۋدا مىقتى ارىپتەس.

شارافات جىلقىبايەۆا