ۇكىمەت جانىنداعى جەر رەفورماسى جونىندەگى كوميسسيا وتىرىسىندا ايدىن ەگەۋبايەۆ دەگەن ازامات شىعىس قازاقستان وبلىسى ءۇرجار اۋدانىندا قىتايلىق كومپانياعا 87 مىڭ گەكتار جەر بەرىلگەنىن، ول كەلىسىم بەردىبەك ساپاربايەۆ شقو-دا اكىم بولىپ تۇرعاندا جۇزەگە اسقانىن مالىمدەگەن بولاتىن. ءقازىر اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى بولىپ وتىرعان ب. ساپاربايەۆ اتالعان مالىمدەمەگە نارازىلىق ءبىلدىرىپ، ءوزىنىڭ شەتەلدىك كومپانياعا جەر بەرۋگە قاتىسى جوقتىعىن دالەلدەۋ ماقساتىندا ايدىن ەگەۋبايەۆتىڭ ۇستىنەن سوتقا ارىز دا تۇسىرگەن ەدى. وسى داۋلى ماسەلەگە قاتىستى زاڭگەر، «الاش جولى» قوزعالىسىنىڭ بەلسەندىسى ماقسات ءىلياس ۇلى رەداكسيامىزعا ماقالا جولداپتى. قوس تاراپتىڭ دا ۇستانىمىنا بەيتاراپتىلىق تانىتىپ، سايت بەتىندە پىكىر بىلدىرۋگە مۇمكىندىك بەرەتىنىمىزدى ەسكەرتە وتىرىپ، وقىرمان نازارىنا ماقسات ءىلياس ۇلىنىڭ ماقالاسىن ۇسىنامىز.
اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى بەردىبەك ساپاربايەۆ تۋرالى بۇرىندارى سىرتىنان مەملەكەتشىل، ءىرى لاۋازىم يەلەرى ىشىندەگى ءبىر ءجىبى ءتۇزۋى دەپ ويلايتىنمىن. ءبىراق، كەيدە وكىنىشكە قاراي «ادال دەگەن قازاننان شوشقانىڭ باسى شىعىپ» جاتادى ەمەس پە؟
ءالى ەسىمىزدە، بەردىبەك ماشبەك ۇلى شىعىس قازاقستان وبلىسىن باسقارىپ تۇرعاندا 2013 جىلى 06 قىركۇيەكتە استانادا بريفينگ وتكىزىپ، وندا «پايدالانىلماي جاتقان جەرلەردى نەگە قىتايلارعا بەرمەسكە؟ وندا ءبىزدىڭ ادامدار جۇمىس ىستەيدى، قوسىمشا قارجى تابامىز»، – دەپ ەلدى شۋ ەتكىزگەنى بار. ول تۋرالى ءبىراز گازەتتەر، (ونىڭ ىشىندە «تۇركىستان» گازەتى دە بار http://archive.turkystan.kz/kz/articles/view/30060) سايتتار جازىپ، رەنىش بىلدىرگەن سوڭ بەردىبەك مىرزا «تۇركىستان» گازەتىنىڭ وقىرماندارىنا ارنايى حات جازىپ، (http://archive.turkystan.kz/kz/articles/view/31199) «مەنىڭ ايتقان ءسوزىمدى بۇرمالاپتى» دەپ اقتالعانى بار ەدى.
سول اقتالۋ حاتىندا بەردىبەك ساپاربايەۆ بىلاي دەيدى: «راس، مەن جۇڭگو ينۆەستيسياسىن پايدالانۋ كەرەك دەدىم. ونىڭ مىسالى شىعىس قازاقستاندا بار. ماسەلەن، ءۇرجار اۋدانىندا «ءباتۋا» دەگەن ج ش س جۇمىس ىستەيدى. پايدالانىپ وتىرعان جەرى 80 شارشى شاقىرىمدى الادى. قۇرىلتايشىسى – 100 پايىز ءوزىمىزدىڭ ازاماتتار. ديحاندارى – 100 پايىز قازاقتار. «ۇدەمەلى يندۋستريالىق يننوۆاسيالىق دامۋ» باعدارلاماسى بويىنشا جۇمىس ىستەپ وتىرعان شارۋاشىلىق. وسى شارۋاشىلىق سۋارمالى جەرمەن بىرگە شولەيت جەردىڭ ءوزىن يگەرىپ جاتىر. 3 مىڭنان استام گەكتار جەرگە ءداندى داقىل ەكتى، ونىڭ 2300 گەكتارىنا بيىل سويا شىعاردى، 700 گەكتار جەردىڭ ءونىمىن تامشىلاپ سۋعارۋ ادىسىمەن ءوندىرىپ وتىر. ال وسى شارۋاشىلىقتىڭ ەگىستىكتەگى تەحنيكاسى (30-دان اسىپ جىعىلادى) تۇگەل قىتايدىكى. نەگە؟ ويتكەنى جۇڭگو تەحنيكاسى وزگەلەردىكىنەن الدەقايدا ارزان. ول – ءبىر. ەكىنشى، وسىنشاما جەردى يگەرۋ ءۇشىن ينۆەستيسيا كەرەك. ونى قايدان الادى؟ بانكىلەردەن. وزىمىزدىكى بولسىن، شەتەلدىكى بولسىن. بۇلار جۇڭگو بانكىلەرىنەن دە العان (ويتكەنى ونىڭ ءوز جەڭىلدىكتەرى بار). ءسويتىپ، 3 000 گا جەردى يگەرىپ، پايدا تاۋىپ وتىر. نەنىڭ ارقاسىندا؟ جۇڭگو ينۆەستيسياسى مەن تەحنيكاسىنىڭ ارقاسىندا. ءقازىر جۇڭگو ەكونوميكاسى داۋىرلەپ تۇر، جىلدان جىلعا كۇشەيىپ كەلەدى، ولاردىڭ بانكىسى از پايىزبەن نەسيە بەرىپ جاتسا، ونىسى ءبىزدىڭ شارۋاشىلىقتاردىڭ دامۋىنا سەپتىگىن تيگىزىپ وتىرسا، ءبىز نەگە ودان قاشۋىمىز كەرەك؟ مەن جۇڭگو ينۆەستيسياسىن ءتيىمدى پايدالانىپ، يگەرىلمەي جاتقان جەرىمىزدى يگەرەيىك دەپ وسى تۇرعىدا ايتقانمىن. ءىستىڭ كوزىن تاۋىپ وتىرعان وسىنداي شارۋاشىلىقتاردى ءبىز قولداۋىمىز كەرەك، ولاردىڭ ينۆەستيسيا الۋىنا جاردەم جاساۋىمىز قاجەت».
مۇنى نەگە ەسكە ءتۇسىرىپ وتىر دەيسىز عوي؟ جەر رەفورماسى جونىندەگى ۇكىمەتتىك كوميسسيانىڭ ءبىرىنشى جينالىسىندا «الاش جولى» قوزعالىسىنىڭ بەلدى مۇشەسى، قوعام بەلسەندىسى ايدىن ەگەۋبايەۆ شقو، ءۇرجار اۋدانىندا 87 مىڭ گەكتار جەرگە يە بولىپ وتىرعان شارۋاشىلىقتاردا قىتايلىقتاردىڭ ۇلەسى بار ەكەنىن جانە ول جەرلەردىڭ ءدال بەردىبەك ساپاربايەۆ وبلىس اكىمى بولىپ تۇرعان كەزدە بەرىلگەنى تۋرالى مالىمدەگەن ەدى.
ودان بەرى بىرنەشە ايدىڭ ءجۇزى بولىپ، ەل ول شۋلى مالىمدەمە تۋرالى ۇمىتا دا باستاعانداي ەدى. الايدا، وتكەن اپتادا بەردىبەك ساپاربايەۆ «الاش جولى» قوزعالىسىنىڭ مۇشەسى ايدىن ەگەۋبايەۆتى سوتقا بەرگەنىن مالىمدەدى جانە وندا جوعارىدا اتالعان 87 مىڭ گەكتار جەردىڭ كىمدەرگە تيەسەلى ەكەنى تۋرالى ءۇرجار اۋدانى اكىمىنەن ارنايى انىقتاما حات العانىن اتاپ ءوتتى. ول انىقتامادا داۋلى 87 مىڭ گەكتار جەردىڭ شامامەن 30 مىڭى «دارەمەت» ج ش س (ديرەكتورى س. حۆان)، 8،7 مىڭى «ىرعىن» ج ش س (ديرەكتورى ا. ىزىمعالييەۆ)، 48،9 مىڭى «مانفاعات» ج ش س (ديرەكتورى ن. تاسمۇراتوۆ) بەرىلگەن ەكەن.
وكىنىشكە قاراي ءۇرجار اۋدانى اكىمىنىڭ حاتىمەن تانىسا المادىق. سوندىقتان ەندى بىزدەگى قۇجاتتارمەن تانىس بولىڭىزدار.
جالپى شقو جەر ماسەلەسىندەگى ءتۇيىندى جاعدايلار بىرنەشە دەتەكتيۆتىك كىتاپقا ارقاۋ بولارلىق. سوندىقتان بۇل جولى تەك جوعارىدا اتالعان «دارەمەت» ج ش س تۋرالى ءسوز قوزعايىق.
شىنىندا دا ءۇرجار اۋداندىق اكىمدىگىنىڭ 27.10.2010ج. №524 قاۋلىسىمەن «دارەمەت» ج ش س (بين 101040002782) 2188 گا. جەردى 49 جىلعا جالعا الادى. ودان كەيىن 02.12.2010 ج. اۋدان اكىمىنىڭ №568 قاۋلىسىمەن 7250 گا، اۋدان اكىمىنىڭ 24.01.2011 جىلعى № 29 قاۋلىسىمەن جالپى كولەمى 20384 گا اۋىلشارۋاشىلىق جەرىن 49 جىلعا جالعا الادى. سوندا بارلىعى 29822گا. جەرگە يە بولادى.
الايدا، «دارەمەت» ج ش س 11.02.2011ج. جەردى ۋاقىتشا پايدالانۋ تۋرالى كەلىسىم شارت نەگىزىندە بارلىق 29822 گا. جەردى «ءباتۋا» ج ش س وتكىزىپ جىبەرەدى. ەندى «ءباتۋا» ج ش س قايدان شىقتى دەيسىز عوي؟
ق ر ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتى بويىنشا «ءباتۋا» ج ش س (بين 101040013351) قۇرىلتايشىلارى «دارەمەت» ج ش س (ۇلەسى 55%) جانە «ۋەيز گرۋپ» ج ش س (بين 100440003009) (ۇلەسى 45%) بولىپ 21.10.2010 ج. قۇرىلعان. ەڭ قىزىعى «دارەمەت» پەن «ءباتۋا» ج ش س ءبىر كۇندە قۇرىلعان.
ال «ۋەيز گرۋپ» ج ش س (ديرەكتورى حوا بين) جالعىز قۇرىلتايشىسى قىتايدىڭ «Kazakhstan Development limited» كومپانياسى. «Kazakhstan Development limited» كومپانياسىنىڭ جالعىز قۇرىلتايشىسى دجانگ ۆەيدونگ (Zhang Weidong) 26.01.1965 ج. ت. گونكونگ ازاماتى. G360199725.
كەيبىر اقپاراتتارعا قاراعاندا قازىرگى كۇنى شقو، ءۇرجار اۋدانىندا «ءباتۋا» ج ش س جۇڭگو ەلىنىڭ 13 ازاماتى جۇمىس ىستەپ جاتىر. ولار:
1. Wu Yuanbin ( ۆۋ يۋانبين)24.10.1981 ج.ت PE 0186722
2. Bai Libo (باي ليبو) 14.03.1979 ج.ت رە 0449276
3. Zhao Fujin (چجاو فۋسزيۋي) 16.12.1972 ج.ت رە 0189688
4. Li Ping ( لي پينگ) 21.09.1964 ج.ت رە 0449259
5. Yi Jia (يۋ دجيا) 20.06.1983 ج.ت رە 0186717
6. Han Lei ( حان لەي) 18.03.1981 ج.ت رە 0712814
7. Zhang Guoming (دجانگ گوۋمينگ) 13.11.1976 ج.ت رە 0712814
8. Wei Wei (ۆەي ۆەي) 07.08.1983 ج.ت رە 0186723
9. Sun Dawei ( سۋنن داۆەي) 13.04.1988 ج.ت رە 0449272
10. Wei Bin (ۆەي بين) 18.08.1969 ج.ت رە 0186719
11. Li Rui (لي رۋي) 17.04.1979 ج.ت رە 0451256
12. Pan Hongling (پان حونگلينگ) 30.09.1974 ج.ت رە 0712826
13. Liu Xinhong (ليۋ ۋسينحونگ) 19.12.1968 ج.ت رە 0186716.
ولاي بولسا بەردىبەك ساپاربايەۆتىڭ «ءۇرجار اۋدانىندا «ءباتۋا» دەگەن ج ش س جۇمىس ىستەيدى. پايدالانىپ وتىرعان جەرى 80 شارشى شاقىرىمدى الادى. قۇرىلتايشىسى – 100 پايىز ءوزىمىزدىڭ ازاماتتار. ديحاندارى – 100 پايىز قازاقتار» دەگەن ءسوزى وتىرىك بولىپ شىعادى.
ەكىنشى جاعىنان مەنىڭ «ق ر «جەر كودەكسى» بويىنشا شەتەلدىكتەر قازاقستاننىڭ اۋىلشارۋاشىلىق جەرلەرىنە يە بولا الادى» دەگەن ءسوزىمنىڭ ءبىر دالەلى وسى. سەبەبى، شقو ءۇرجار اۋدانى اكىمىنىڭ 2013 ج. № 14 قاۋلىسى بويىنشا 5،3 گا. جەر «ءباتۋا» ج ش س جەكە مەنشىگىنە دە بەرىلگەن.
بۇدان كەيىن بەردىبەك ماشبەك ۇلىنىڭ «مەن شقو اكىم بولىپ تۇرعان كەزىمدە 1 گەكتار جەر دە شەتەلدىكتەرگە ساتىلعان ەمەس» دەگەن سوزىنە قالاي سەنەمىز؟
ول از دەسەڭىز شقو قازىرگى كەزدە قىتايدىڭ جەكە نەمەسە زاڭدى تۇلعالارىنىڭ قاتىسى بار ءۇش كومپانيا اۋىلشارۋاشىلىق سالاسىندا جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ ءبىرى بەسقاراعاي اۋدانىنداعى 14،757 مىڭ گا. جەرگە يە بولىپ وتىرعان «لۋن سين» (توو LONG XIN) كومپانياسى بولسا، ۇلان اۋدانىندا 145 گا. جانە زىريانوۆسك اۋداندارىن 6،4 گا. جەرى بار تاعى ەكى كومپانيا جۇمىس ىستەۋدە.
جاقىندا الەۋمەتتىك جەلىدە ەگەر بەردىبەك ساپاربايەۆ ايدىن ەگەۋبايەۆتى سوتقا بەرسە مەن ايدىننىڭ قورعاۋشىسى بولاتىنىمدى ەسكەرتكەن ەدىم. ەندى سوت بارىسىندا بەردىبەك ماشبەك ۇلى اتاعان «دارەمەت» ج ش س، «ىرعىن» ج ش س، «مانفاعات» ج ش س باسقا تاعى بىرنەشە سەرىكتەستىكتەردىڭ بىر-بىرىمەن بايلانىسى، ولاردىڭ جەردى قالاي العانى جانە كىمدەر ارقىلى يە بولعانى تۋرالى ءسوز بولماق.
"ءباتۋا" ج ش س 2011 جىلى جۇمىس ىستەگەن 70 جاستاعى ۆەي مىرزا. ءقازىر سەرىكتەستىكتە ونىڭ بالاسى جۇمىس ىستەۋدە دەيدى اقپارات كوزدەرى
الدىن الا ەسكەرتىپ قويايىن، ءتىرىسى بار، ومىردەن وزعانى بار كوپتەگەن اتىنان ات ۇركەتىن، اتاعى اي بىلەگەن وتە جوعارى لاۋازىمدى ادامداردىڭ اتى اتالۋى ابدەن مۇمكىن. سوندىقتان، قىزىقتىڭ كوكەسى الدا ەكەنىن ايتقىم كەلەدى.
ونىڭ ىشىندە قىتايدان قازاقستان اۋىل شارۋاشىلىعىنا قۇيىلۋى ءتيىس $1،5 ملرد. قايدا كەتكەنى، قانشا ملرد. تەڭگە سۋبسيديا مەن مەملەكەتتىك جول كارتاسى باعدارلاماسى ارقىلى بولىنگەن بىرنەشە ملرد. تەڭگەنىڭ قالاي «يگەرىلگەنى» تۋرالى دا ءسوز بولماق.
اكىم مىرزا ءوز تالاپ-ارىزىن الماتى قالاسىنىڭ سوتىنا جىبەرگەنىن مالىمدەپتى. ال ق ر ازاماتتىق ءىس جۇرگىزۋ كودەكسىنىڭ 29-بابى بويىنشا تالاپ-ارىز جاۋاپكەردىڭ تۇرعىلىقتى جەرىنە بايلانىستى بەرىلەدى. ال ايدىن ەگۋبايەۆ استانادا تۇرادى، استانادا تىركەلگەن. اكىم مىرزا مۇنى بىلمەدى ما ەكەن، الدە الماتىدا تانىس سۋدياسى بار ما، ول جاعىن دا بىلە المادىق...
«الاش جولى» قوزعالىسى جەر ماسەلەسىنە بايلانىستى وسىنداي زاڭسىزدىقتاردى اشكەرەلەۋگە شىنداپ كىرىسىپ جاتىر. بۇدان ءارى دە ءتۇرلى اقپاراتتاردى جاريالاماقپىز. ەگەر سىزدەردە دە ناقتى، دالەلدەرىمەن جەرگە بايلانىستى زاڭسىزدىقتار مەن ادىلەتسىزدىكتەر بولسا حات جازىپ، حابارلاسىڭىزدار.
ماقسات ءىلياس ۇلى
«الاش جولى» قوعامدىق قوزعالىسىنىڭ بەلسەندىسى
