بىردە باتىس قازاقستان وبلىسى زەلەنوۆ اۋدانىنىڭ ورتالىعى پەرەمەتنىيعا قوناق بوپ كەلگەن دوسىم كوشە ارالاپ شىعىپ، كوپتەگەن ورىسشا اتاۋلاردى كورگەن سوڭ: «مەن راسىمەن دە قازاقستاندا ءجۇرمىن بە؟»،-دەپ ۇيالتقان ەدى.
راسىمەن دە اۋدان ورتالىعىنداعى مەملەكەتىك مەكەمەلەردە عانا بولماسا، قالعان جەرلەردە قازاقشا اتاۋ كورۋ قيىنداۋ ەكەن. گازەت-جورنال بەتتەرىن، عالامتور جەلىسىن قاراپ وتىرىپ، كەي وبلىستار مەن باسقا دا اۋدانداردا، ورال قالاسىنداعى كوشە بويىنا ىلىنگەن جارنامالارداعى قاتەلىكتەردى تۇزەتۋ كەرەكتىگى تۋرالى جازىلعان اقپاراتتار مەن سىني ماقالارعا كوز جۇگىرتىپ وتىرىپ، «شىركىن، ءبىزدىڭ اۋدان ورتالىعىندا ەڭ بولماعاندا وسىنداي قاتە جازىلعان قازاقشا بولسا عوي»،-دەپ قالامىز. ارينە، بۇل جۇرەگىمدى جارالاعان ىزالى قالجىڭ. دەگەنمەن پەرەمەتنىي ءىشىن ارالاپ ءجۇرىپ قازاقشا اتاۋ نە حابارلاندىرۋ دا تابا الماي قالاسىڭ. دۇكەندەر مەن كافەلەردىڭ قالاي اتالىپ جاتىرعانىنا ەشتەڭە دەي المايمىز. ءار كاسىپكەر ءوز دۇكەنىن قالاي اتاسا دا ءوز ەركىندە. الايدا، «مى وتكرىليس»، «زاكرىۆايتە دۆەر»، «ۆ پروداجە يمەەتسيا» دەگەن سياقتى شاعىن حابارلاندىرۋلاردى قازاقشالاپ جازۋعا دا بولار ەدى عوي.
كۇندىز شاممەن ادام ىزدەگەن ديوگەن قۇساپ، اۋدان ورتالىعىندا قازاقشا جازىلعان حابارلاندىرۋلار مەن جارنامالاردى تابا الماي قينالدىق. ءبىز ىزدەگەن قازاقشا تەك اۋدان ورتالىعىنداعى «تالاپ» ءدارىحاناسىنان تابىلدى. ال قالعان ون شاقتى شاعىن دۇكەن مەن بىر-ەكى كافەدەگى بار قازاقشا «دۇكەن» جانە «كافەسى» دەگەن ءسوز عانا بولدى. سىرتىنداعى جارناما مەن ىشتەگى ءىلىنىپ تۇرعان شاعىن حابارلاندىرۋلاردىڭ بارلىعى رەسمي تىلدە. اتالعان ساۋدا ورىندارىنىڭ قوجايىندارىن سوزگە تارتقانىمىزدا ءبىرى تۇسىنىستىكپەن قاراپ، «ولقىلىقتى بولاشاقتا جوياتىن بولامىز» دەپ ۋادەسىن بەرسە، ەندى بىرەۋلەرى «ءبىزدىڭ اۋىل تۇرعىندارىنىڭ نوبايى ورىسشا سويلەيدى، ەلىمىزدە ورىس تىلىنە رەسمي ءتىل ستاتۋسى بەرىلگەن سوندىقتان حابارلاندىرۋلارىم مەن جارنامالارىمدى تەك قانا رەسمي تىلدە جازا بەرەتىن بولامىن» دەپ شىعارىپ سالسا، ەندى بىرەۋلەرى «ءبىزدىڭ دۇكەندە قازاقشا جازا الاتىن ادام جوق قالاسام الىپ تاستايمىن" دەپ رەنىشىن دە ءبىلدىرىپ جاتتى. ءبىزدىڭ ەلدە ەكى تىلگە دە باسىمدىق بەرىلىپ وتىر. ءبىراق ول بىرەۋىن قولدانىپ، ەكىنشىسىن مۇلدە پايدالانۋدان قالدىرۋ دەگەن ءسوز ەمەس. رەسمي ءتىلدى پايدالانساڭ ءوز ەركىڭ. ءبىراق، مەملەكەتتىك ءتىلدى دە قۇرمەتتەۋىمىز كەرەك. ەلباسىمىزدىڭ ءوزى دە قازاقستاننىڭ بولاشاعى قازاق تىلىندە ەكەنىن ءاردايىم ايتىپ جۇرەدى. سول دا ەسكەرىلسە ەكەن دەيمىز. ءتىلدى ءسۇيۋ، ەلدى ءسۇيۋ مەن قۇرمەتتەۋ سياقتى قاسيەتتى ۇعىمدار. ءيا، بىر-ەكى اۋىز ورىسشا جازىلىپ تۇرعاندا ەشنارسە جوق دەپ تە ويلاۋى مۇمكىن بىرەۋلەر. دەگەنمەن، ءتىل ماسەلەسىندە ۇساقتىق بولمايدى. ويتكەنى ءتىلدىڭ تاعدىرى ەلدىڭ تاعدىرى.
اتا زاڭىمىزدا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى — قازاق ءتىلى» ال ورىس ءتىلىن — رەسمي ءتىل جانە مەملەكەتتىك تىلمەن بىردەي قولدانىلادى دەپ ايتىلعان. بۇل دەگەنىمىز ءوزىڭ قالاعان تىلدە جازىپ، ەكىنشىسىن وگەيسىتىپ قويۋ دەگەن ءسوز ەمەس. كادىمگى تايعا تاڭبا باسقانداي بوپ كورىنىپ تۇرعان زاڭ. رەسمي تىلدە جازدىڭ با مەملەكەتتىك ءتىلدى دە وگەيسىتۋگە ەش قۇقىڭ جوق!
تۇگەلباي بيسەن
