«قازاق ۇلتتىق كەڭەسىنىڭ» مالىمدەمەسى

/uploads/thumbnail/20170708152525720_small.jpg

  2014 جىلدىڭ 29 مامىرىندا استانادا قازاقستان، رەسەي جانە بەلارۋس ەلدەرىنىڭ پرەزيدەنتتەرى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ قۇرىلعاندىعىن راستايتىن قۇجاتقا قول قويماق. الايدا كوپشىلىك كوڭىلىن الاڭداتقان كوپتەگەن ماسەلەلەر جاۋاپسىز قالىپ وتىر. قازاق حالقىنىڭ تىكەلەي بولاشاعىنا قاتىستى وسى ءبىر اۋقىمدى كەلىسىم شارت نەگە حالىقتىڭ پىكىرىمەن ساناسپاي ەش تالقىلاۋسىز جۇزەگە اسپاق؟! وسى ءىستىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەن بىرەن-ساران ساراپشىلار بولماسا، بىلايعى جۇرت ەەو-نىڭ نە ەكەنىن دە بىلمەيدى. ماسەلەن كوپشىلىك ءۇشىن بۇل «وداق» تازا ەكونوميكالىق دەپ ءجيى ايتىلىپ ءجۇر. ەگەر شىنىمەن سولاي  بولسا، وندا ءبىز نەگە تەك «كەدەندىك وداقپەن» شەكتەلمەيمىز؟! الدە وداقتىڭ اياسىندا قول قويعان قۇجاتتار ءۇش ەلدىڭ ەكونوميكالىق ارا قاتىناسىنا جەتكىلىكسىز بە؟! وعان دا قول قويعانىمىز كەشە عانا ەمەس پە؟! ول وداق ءوز مۇمكىندىگىن ءالى تولىق اشىپ كورسەتە دە قويعان جوق قوي. ونىڭ اياسىندا اتقارىلاتىن ىستەر نەگە اياقسىز قالدى؟!

شىنتۋايتىنا كەلگەندە «كەدەندىك وداق» قازاقستان ءۇشىن ەشبىر ەكونوميكالىق يگىلىك اكەلگەن جوق. ەگەر 2011 جىلى كەدەندىك وداقتاعى قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق ۇلەسى 20% بولسا، ءقازىر 12 %-عا ءتۇسىپ، كۇن وتكەن سايىن ودان دا ءارى  ازايۋ ۇستىندە ەكەندىگى ايقىندالىپ وتىر. ونىڭ ۇستىنە ءبىزدىڭ تاۋارلارىمىزدىڭ سانى دا كەمىپ بارادى. مامانداردىڭ پايىمداۋىنشا تەك سوڭعى ءبىر جىلدا ءبىزدىڭ رەسەيگە جانە بەلارۋسياعا ەكسپورتىمىز (ياعني تاۋار ساتۋىمىز) 3،7 %-عا كەمىگەن، ال كەرىسىنشە رەسەي مەن بەلارۋس بۇل كورسەتكىشتەرىن 12 %-عا  ارتتىرعان. شىندىعىنا كەلگەندە «كەدەندىك وداق» قازاقستان حالقىنىڭ تۇرمىسىن قىمباتتاتىپ جىبەردى، رەسەيدەگى قىمباتشىلىق بىزگە دە كەلدى. ءتىپتى بەلارۋس پرەزيدەنتى ءبىر سوزىندە ەش تايسالماستان: «رەسەي قازاقستان مەن بەلارۋستى ءوز نارىعىنا جىبەرگىسى جوق، ءتىپتى كەدەرگىلەر جاساۋدا» دەپ ءدوپ باسىپ ايتتى. قىسقاسى «كەدەندىك وداق» قازاقستانعا شىعىننان باسقا ەشتەڭە اكەلگەن جوق. بۇل وداقتان تەك رەسەي عانا پايدا كورۋدە. بۇنداي تەڭسىز جاعدايدا ەەو-عا قول قويۋعا ىنتالى جاقتاردىڭ شامادان تىس اسىعۋى ءبىزدى قاتتى الاڭداتىپ وتىر. اسىرەسە رەسەي باسىلىمدارىنىڭ مەملەكەتتەردىڭ ۇستىنەن قارايتىن قۇرىلىمداردىڭ پايدا بولاتىندىعى جونىندە ءجيى جانە باتىل ايتىپ جۇرگەندەرى كوڭىلگە كىربىڭ ۇيالاتادى.

رەسەي شەنەۋنىكتەرىنىڭ ورتاق ۆاليۋتا، ورتاق پارلامەنت، ورتاق ەكونوميكالىق رەتتەگىش ورگاندار تۋرالى ماسەلە كوتەرە باستاۋى ەۋرازيالىق وداقتىڭ باسقا ماقساتتارى بار ەكەندىگىن ايقىن كورسەتىپ وتىر. باسقا ماقسات دەپ وتىرعاندارىمىز – بۇگىنگى رەسەي بيلىگىنىڭ يمپەريالىق، شوۆينيستتىك  پيعىلى. بۇل پيعىلدىڭ تۇپكى ماقساتى –  كسرو-نى قايتا جاڭعىرتۋ ەكەندىگى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. ءبىز بۇنداي جاعدايمەن ەشقاشان كەلىسپەيمىز.   سەبەبى اسىعىس جاسالعان شەشىمنىڭ ەرتەڭگى سالدارىن بۇگىنگى ۋكراينانىڭ مۇشكىل جاعدايىنان كورۋگە بولادى. قىرىمنىڭ قولدى بولۋى  كرەملدىڭ يمپەريالىق ساياساتىنىڭ ايقىن كورىنىسى. بۇل جاعداي رەسەيدىڭ قول قويعان حالىقارالىق قۇجاتتارى تۇككە تۇرعىسىز ەكەندىگىن كورسەتتى. وتكەن عاسىر سوڭىندا الەم الپاۋىتتارىنىڭ كەپىلدىگىمەن قازاقستان يادرولىق قارۋدان باس تارتتى. ەندىگى جاعدايدا سول كەپىلدىكتەرگە سەنىم ارتا الامىز با؟! بىزدىڭشە، رەسەي ءۇشىن ول  كەپىلدىكتەر مەن حالىقارالىق قۇجاتتاردىڭ قۇنى كوك تيىن.

سول سەبەپتى ءبىز «ەۆرازيالىق ەكونوميكالىق وداق» تەك قازاقستان ەكونوميكاسى ءۇشىن عانا ەمەس، قازاق مەملەكەتتىلىگى ءۇشىن دە ءقاۋىپتى دەگەن پىكىردەمىز!

قالىپتاسقان جاعدايدى ەسكەرە وتىرىپ، ءبىز بيلىككە تومەندەگىدەي تالاپتار قويامىز:

تاراپتاردىڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا قول قويۋى كەيىن شەگەرىلىپ، بۇل ماسەلەنى جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋم ارقىلى شەشۋ قولعا الىنسىن؛

بيلىك قازاقستاننىڭ «كەدەندىك وداق» اياسىندا جەتكەن جەتىستىكتەرى نە بولماسا سالدارى جونىندە تولىققاندى ماعلۇمات بەرسىن.

 ءبىز بارشا قازاقستان حالقىن بىزگە قولداۋ كورسەتىپ، ەل، ۇلت، تاۋەلسىزدىك ءۇشىن، ۇلتتىق مۇددە ءۇشىن باس قوسۋعا شاقىرامىز.

«قازاق ۇلتتىق كەڭەسى» وسى ورايدا قۇرىلعان انتيەۋرازيالىق فورۋمدى قولدايتىنىن جانە بىرلەسىپ قيمىلدايتىنىن حابارلايدى.

 26 مامىر 2014 جىل

قاتىستى ماقالالار