يا، ۇل-قىزدارىمىزدىڭ ۇلتتىق سالت-داستۇرىمىزگە قايشى كەلەتىن ءقاۋىپتى ءدىني اعىمداردىڭ جەتەگىنە ىلەسىپ كەتىپ، تەرىس جولعا تۇسۋىنە قازىرگى كەزدە ءبىلىم بەرۋ سالاسىن جايلاپ العان جاپپاي جەمقورلىق تا ەرەكشە ىقپال جاساپ وتىر! مىسالى، مەكتەپ بىتىرۋشىلەرىنىڭ ۇبت، باسقا دا تۇلەكتەردىڭ كەشەندى تەستىلەۋ تاپسىرۋى كەزىندە ناعىز جەمقورلىق كۇشەيىپ كەتەتىنىن جۇرتتىڭ بارلىعى بىلەدى. مىسالى:
مەكتەپكە ساباققا بارمايتىن، ءبىراق اتا-اناسىنىڭ اقشاسى كوپ بالالار ءۇشىن ۇبت كەزىندە جوعارى بالل جيناتىپ بەرۋ "قىزمەتىنىڭ" اقىسى بيىلعى جىلى - 5-7 مىڭ اقش دوللارىنا دەيىن جەتتى! مەكتەپتى ءوز كۇشىمەن ۇزدىك ءبىتىرىپ، "التىن بەلگى" يەگەرلەرى اتانعان ەرەكشە دارىندى بالالاردىڭ ءوزى مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ گرانتىن الا الماي، كونكۋرستان وتە المايتىن جاعدايعا جەتتىك! كۇنى كەشەگى "ەگەمەن قازاقستان"، "كازاحستانسكايا پراۆدا" گازەتىندە جاريالانعان مەملەكەتتىك ءبىلىم گرانتى يەگەرلەرىنىڭ تىزىمىنە قاراپ وتىرساق، ەلىمىز بويىنشا جۇزدەگەن دەمەسەك تە، ونداعان "التىن بەلگى" يەگەرلەرى گرانت الا الماي، كەرىسىنشە، مەكتەپتى زورعا بىتىرگەن باي-ماناپتاردىڭ ەركە-توتايلارى مەن ۇبت، كت كەزىندە وتە تومەن بالل العان "بىلگىشتەر" گرانت يەگەرى اتانىپ وتىرعانىن كورىپ وتىرمىز. مىنە، جاقىن كۇندەرى جوو-دا ماگيستراتۋرا مەن PhD دوكتورانتۋراسىنا قۇجات تاپسىرعان تالاپكەرلەردەن ماماندىق بويىنشا ەمتيحاندار قابىلدانادى. بەيرەسمي مالىمەتتەر بويىنشا ماگيستراتۋرا مەن PhD دوكتورانتۋراسىنا گرانتقا ءتۇسۋدىڭ "اقىسى" دا 5-7 مىڭ، كەيبىر جەرلەردە 10 مىڭ اقش دوللارىنا جەتىپ وتىر. شەتەل ءتىلى بويىنشا تەستىك ەمتيحانداردىڭ قالاي تاپسىرىلاتىنىن ايتپاي-اق قويالىق. ال ماماندىق بويىنشا جازباشا جانە اۋىزشا ەمتيحان قابىلداناتىن كەزدە جوو رەكتورلارى مەن دەكاندارى، ت.ب. جاۋاپتى ادامدار ارنايى ءتىزىم جاساپ قوياتىنى قۇپيا بولماي قالدى. سۇراعان اقشالارىن بەرمەگەن، ءوز ءبىلىمى مەن قابىلەتىنە عانا سەنىپ كەلىپ وتىرعان تالاپكەرلەر ماماندىق بويىنشا ەمتيحاننان ەشقاشان دا وتە المايدى، ولار سۇراقتارعا مىڭ جەردەن دۇرىس، تولىق جاۋاپ بەرسە دە، ولاردى وتكىزبەيدى! مىنە، وسىنداي جاعدايدا جاستارىمىز بارلىعىنان دا ءتۇڭىلىپ، وزدەرىن تەگىن وقۋعا قابىلدايتىن جوو-رىن ىزدەيدى، ومىردەن كۇدەر ءۇزىپ، مەشىتتەرگە بارادى، شەتەلدەرگە كەتۋگە ءماجبۇر بولادى. ءسويتىپ، "جارىلقاعىش" تەرىس ءدىني اعىمدار وكىلدەرىنىڭ تۇزاعىنا وزدەرى بارىپ تۇسەدى! وسىنداي جاعدايدا ءدىن ىستەرى جونىندەگى اگەنتتىكتى تاراتىپ جىبەرگەنىمىز - وتە ۇلكەن قاتەلىك بولدى! اتا-انا رەتىندە مەنىڭ پىكىرىم وسى! جاپ-جاقسى جۇمىس ىستەپ تۇرعان ءدىن ىستەرى جونىندەگى اگەنتتىكتى تاراتقانشا، ودان دا ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ جانىنان دا ءدىني ەكسترەميزمگە قارسى كۇرەسەتىن ارنايى بولىمشە اشۋ كەرەك دەپ ويلايمىن! ەگەر بارلىعىمىز بىرىگىپ، كەشەندى تۇردە كۇرەسپەسەك، تەرىس ءدىني اعىم وكىلدەرى جاستارىمىزدىڭ ساناسىن ۋلاپ، قازاق قوعامىن قۇرتىپ بارا جاتىر!
مىرزانتاي جاقىپ (الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراقشاسىنان)
