ول تۋرالى ەل اراسىندا اڭىز كوپ. بىرەۋلەر ونىڭ ەمشىلىگىنە كۇدىكپەن قاراسا، ەندى بىرەۋلەر ءالى كۇنگە دەيىن سەنەدى. ول 80ء-شى جىلداردىڭ اياعىندا سارى اۋليە اتاندى. سوسىن ستاديوندا كوپ حالىقتى جيناپ الىپ، ەم جۇرگىزە باستادى، دەپ حابارلايدى قامشى اقپاراتتىق اگەنتتىگى Caravan.kz مەديا-پورتالىنا سىلتەمە جاساپ.
بۇگىندە ەلگە سارى اۋليە اتىمەن تانىمال، 54 جاستاعى مارات ەسەنبايەۆ سۇحبات بەرگەن ەدى.
- وتكەندە تەلەفون ارقىلى سويلەسكەندە، «ميسسيامدى اتقارىپ ءجۇرمىن» دەدىڭىز. ول قانداي ميسسيا؟
- مەن ادامدارعا كوبىنەسە رۋحاني كومەكتەسەمىن. يسلامي داعۋات بەرەمىن. ەكىنشىدەن، ادامنىڭ كۇندەلىكتى تۇرمىس-تىرشىلىگىندە بولاتىن شەشىلمەگەن ماسەلەلەرى بولادى، ۇلكەن جان ازابى بولادى. دارىگەر، پسيحولوگ رەتىندە دە جان ازابىنا قارسى ەم جاسايمىن. ءتان ازابىمەن اۋىراتىن دا ادامدار بولادى. ادامنىڭ تابيعاتى ءۇش دەنەدەن تۇرادى عوي. ءبىرىنشى دەنە كوزگە كورىنەدى. ونى ءتان دەيدى. ەكىنشى دەنە كوزگە كورىنبەيتىن نۇردان تۇرادى. ونىڭ اتى جان. ول ادامنىڭ كەۋدەسىندە بولادى. ال ءۇشىنشى دەنەنىڭ اتى – رۋح. ادام بالاسى قايتىس بولعاندا، ءبىرىنشى دەنە – ءتاندى جەر-انانىڭ قۇشاعىنا تاپسىرىپ، ءقابىرستاندا جەرلەيمىز. ال قالعان ەكى دەنەسى – جانى مەن رۋحى. ولار قوسىلعاندا، ءارۋاق دەپ اتالادى. رۋح عالامعا بارادى. ونى شارتتى تۇردە حاقي دۇنيە دەيمىز. ادامنىڭ وسى ءۇش تابيعاتىنا دا ەم جاسايمىن. تانىنە دارىگەرلىك ەم، جانىنا پسيحولوگ-عالىم رەتىندە جاسايتىن ەم، رۋحىنا قۇرانمەن ۇشتاساتىن ەم.
- ميسسياڭىز سول عوي؟
- ءيا، مەنىڭ ميسسيام – ادامنىڭ تانىنە دە، جانىنا دا، رۋحىنا دا ەم جاساۋ.
- دارىگەرمىن دەدىڭىز. سوندا ءسىز مەديسينا ماماندىعىن وقىعانسىز با؟
- ءيا، ارينە، دارىگەرلىكتى ماسكەۋدە وقىدىم. مەندە ەكى بىردەي حالىقارالىق دارەجەدەگى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ديپلومدارى بار. سوندىقتان بۇل ماماندىقتى كاسىبي دەڭگەيدە مەڭگەرگەنمىن. گەرمانيانىڭ گاننوۆەر قالاسىنداعى مەديسينا اكادەمياسىندا ەۋروپانىڭ ەڭ ۇزدىك دارىگەرلەرىنە دە لەكسيا وقىپ، ءدارىس بەرەمىن.
- حالىق ەمشىلەرى ورتالىعىنا تىركەلگەنسىز بە؟ الدە دەربەس جۇمىس ىستەيسىز بە؟
- حالىق ەمشىلەرى ورتالىعىنا تىركەلگەنمىن. سوندا ۇستازدىق ەتەمىن. ول جەردە ەسىمى الەمگە تانىمال اكادەميك زيادان قوجالىموۆ دەگەن كىسى بار. سول كىسىنىڭ قاۋىمداستىعىندا ەمشىلەرگە ساباق بەرگەنمىن.
- قانداي اۋرۋلاردى ەمدەيسىز؟ قانداي جولمەن ەمدەيسىز؟
- ءبىزدىڭ دىنىمىزدە بۇل سۋننا جولىمەن دەپ اتالادى. ارنايى قۇران دۇعالارى ارقىلى ەمدەيمىن. كۇردەلى اۋرۋلاردى، ونكولوگيالىق اۋرۋلار، ماسكۇنەمدەردى، ادامنىڭ وتباسىندا بولاتىن ۇرىس-كەرىس، توبەلەس، اجىراسۋ، وسى سياقتىلاردان ەمدەيمىن. ءقازىر ادامدار رۋحاني شارشاعان. اقشانىڭ جوقتىعىنا، نەسيەسىنىڭ كوپتىگىنە بايلانىستى كۇيزەلىسكە تۇسەدى. سوندايلارعا قارسى وتە ۇلكەن ەم كەرەك. ماعان اللا-تاعالادان بەرىلگەن دارىن جان-جاقتى، سان قيلى.
- جارايدى، جان جاراسىن رۋحاني جولمەن ەمدەۋگە بولادى دەلىك. ال ەندى جاڭا ءوزىڭىز ايتقان قاتەرلى ىسىك سياقتى كۇردەلى اۋرۋلاردى، تاندەگى اۋرۋلاردى دۇعامەن جازۋعا بولا ما؟
- ارينە، بولادى. پايحامبار مۇحاممەد ساللاللاحۋ الەيحي ءۋاسسالامنىڭ ءوزى دە تالاي ادامداردى ەمدەگەن. سول تۋرالى «ساحي حال بۋحاري»، «ساحي حال مۋسليم» كىتاپتارىندا پايعامباردىڭ كوز تيگەنگە، دۋاعا قارسى، جىندارعا قارسى، ادامنىڭ تانىندەگى اۋرۋلارعا قارسى، باس اۋرۋلارىنا، ىشەك اۋرۋلارىنا قارسى ءبىزدىڭ دىنىمىزدە وتە كوپ دۇعالار دا بار. سونداي-اق، قولداناتىن شوپتەر دە بار. ءوز باسىم قۇرانمەن بىرگە ءشوپتى دە قولدانامىن. ارنايى تاسىلدەرى بار. ونىڭ ەندى سىرىن اشۋعا بولمايدى. ءبىراق مەن جاساعان ەمنىڭ ناتيجەسى حالىق اراسىندا اڭىز بولىپ ءجۇر عوي. وتە كۇردەلى اۋرۋلار ەمدەلىپ جاتىر.
- ءبىر توك-شوۋدا جەكە ەمدەۋ سەانسى ءۇشىن كەمى 4 مىڭ دوللار الامىن دەدىڭىز. ءالى دە سولاي ما؟
- سولاي. ءبىراق ادامداردىڭ جاعدايىنا دا قارايمىن. مەن ءوزىم وتە كۇردەلى اۋرۋلاردى، مىسالى شەت ەلدەردە ەمى جارتى ميلليون دوللارعا دەيىن باراتىن دەرتتى جازىپ شىعارامىن.
- الدىڭىزعا كەلگەن ادامنىڭ ءبارىن 100 پايىز ەمدەپ جىبەرە الاسىز با؟
- ارينە، مىندەتتى تۇردە. تەك قانا اللا ەمدەۋگە رۇحسات ەتكەن اۋرۋلار بولادى. ەگەر اللانىڭ قالاۋى بولماسا، ەمدەلمەيدى. بۇل دۇنيەدە ەكى مەديسينا بار. ءبىرىنشىسى – عىلىمي مەديسينا، ەكىنشىسى – حالىق ەمى. ەكىنشىسى وقشاۋ، تىلسىم دۇنيەنىڭ ىقپالى. ونىڭ ناتيجەسى – اللانىڭ قالاۋى. جەر بەتىندەگى ەڭ كۇشتى دەگەن دارىگەر، پروفەسسورلاردىڭ ءبارى جينالىپ ءبىر ادامنىڭ جازىلىپ كەتۋىنە كەپىلدىك بەرەتىن بولسا، ءبىراق اللا ونى قالاماسا، ەم ىسكە اسپايدى. ال ەندى ەكىنشى ەمگە كەلسەك، ەگەر دە جەر بەتىندەگى ەمشىلەر، مەن قوسىلايىن، ۆانگا، كاشپيروۆسكيي، ەكستراسەنسوريكا سالاسىنىڭ بارلىق جۇلدىزدارى كەپىلدىك بەرسە دە، اللا ونى قالاماسا، بۇل ەم دە ىسكە اسپايدى. سوندىقتان ەڭ تازاسى – اللاعا دۇعا قىلىپ ەمدەۋ. بۇنى يسلام دىنىندە سۋننا دەپ اتايدى.
- ال مۇلدەم جاعدايى جوق ادام الدىڭىزعا اۋىرىپ كەپ تۇرسا، ەمدەيسىز بە؟
- ءيا، سونداي قايىرىمدىلىق جاساپ تۇرامىن. اندا-ساندا، قولىم بوساعان ۋاقىتتا.
- ءالى دە بۇرىنعىداي كوپ ادامدى بىردەن ەمدەي بەرەسىز بە؟ بۇرىن دا ستاديونعا جيناپ ەمدەۋشى ەدىڭىز عوي.
- ولاي دە، جەكە دە ەمدەيمىن.
- ولاي ادامعا ەم داري ما؟
- ارينە. سول كەزدە ادامنىڭ تانىنە دە، جانىنا دا، رۋحىنا دا ەم داريدى. بۇل عالاماتقا زەرتتەگەن ادامدار تاڭ قالعان. ال وعان كۇدىكپەن قاراۋ ساۋاتسىزدىقتان بولادى.ادامنىڭ كوبى بۇنى بىلمەيدى. ميىنىڭ جالقاۋلىعىنىڭ ناتيجەسىندە «مۇنىڭ ءبارى دە وتىرىك» دەپ، قولىن ءبىر سىلتەي سالادى.
- ءسىزدىڭ ءتورت ايەلەڭىز بار عوي؟
- ءيا، ءتورت ايەلىم بار.
- ولار بىر-بىرىمەن تاتۋ تۇرا ما؟
- ارينە.
- كىشى ايەلىڭىز – گۇليارمەن بىلتىر ۇيلەنىپ پە ەدىڭىز؟
- ەكى جىل بولدى.
- وسى ايەلىڭىز بوسانعاندا، قىزىڭىزدىڭ اتىن سۋلتانا دەپ ءۇي قىزمەتشىسى قويدى دەدىڭىز. سوندا ءۇي قىزمەتشىسىن ۇستايسىز با؟
- ءيا. مەندە ءۇش ءۇي قىزمەتشىسى بار. سونىڭ ءبىرى – ورالدىق گۇلبايرام. سول كىسى كىندىك شەشە بولدى. ويتكەنى ونىڭ جانۇياما سىڭىرگەن ەڭبەگى ۇلكەن. سوندىقتان تۋىسىمداي بولىپ كەتكەن. ولار ءۇي قىزمەتشىسى دەپ شارتتى تۇردە عانا اتالادى. ءبىراق ولار ءوز جانۇيامنىڭ ادامدارى سياقتى.
- كىشى ايەلىڭىز تىم جاس. سىزدەن 34 جاس كىشى ەكەن. ۇيلەنگەن كەزدە ونىڭ اتا-اناسى قالاي قارادى؟
- اتا-اناسىنىڭ قۋانىشىندا شەك جوق. ويتكەنى ءبىزدىڭ تويىمىزعا دا، بارلىق قۋانىشىمىزعا دا كەلدى.
- ءتورت ايەلدەن قانشا بالاڭىز بار؟
- 23 بالام بار. 11 ۇل، 11 قىز ەدى. ەندى 12ء-شى قىزىم بار. ولار ءار قالادا تۇرادى.
- وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن ۇلكەن قىزىڭىزبەن ارادا جايسىز جاعداي بولىپ ەدى. شىمكەنتتەگى ءۇي ءۇشىن سوتتاسقانىڭىزدى ايتامىن. ءقازىر ونىمەن ارا قاتىناسىڭىز قالاي؟
- ءقازىر ارالاسپايمىز. اللانىڭ الدىندا ودان تەرىس اينالدىم. سوندىقتان ارالاسپايمىز. ەكى ۇلكەن قىزىمدى بالام دەپ سانامايمىن. ولار جاڭا ايتقان 23 بالانىڭ ىشىنە كىرمەيدى. ولارعا ەشقانداي قارعىسىم دا جوق. تەك تانىمايتىن ادام سياقتى جۇرە بەرەمىن. ەشقانداي ۇرىسسىز، بەيبىتشىلىكپەن جان-جاققا كەتتىك.
- ال ءۇي ماسەلەسى نە بولدى؟
- ول ءىس جابىلدى. ولارعا دا قاجەت ەمەس. مەن دە بەرگەن جوقپىن. تىنىشتىقپەن جابىلدى.
- ءسىز تازا يسلام جولىن ۇستاناسىز با؟
- كەي ادامدار بىلمەي، مەنى تاريحاتشىلارعا دا، سوپىلارعا دا جاتقىزادى. ءبىراق مەن رەسمي تۇردە يمام اعزام ءابۋ حانيفا ان نۇعمان يبن ءسابيتتىڭ مازحابىن ۇستانامىن. ءسالافقا دا جاتپايمىن.
- بىردە ءسىز ءسالافتىقتان ادامداردى قايتاردىم دەپ ەدىڭىز...
- ءقازىر يسلامنىڭ تازا ءدىن ەكەنىن تۇسىنىەتىن جاستار بارشىلىق. ءبىراق كەي ادامدار ءسالافتاردىڭ اراسىنا كىرىپ كەتىپ جاتىر. ال مەنىڭ داعۋاتتارىم ارقىلى وتە كوپ ادام رايىنان قايتىپ، تازا يسلام جولىنا، ياعني حانافي مازحابىنا قايتادان ورالىپ جاتىر. قازاقستان بويىنشا شامامەن 300-دەن استام وتباسى رايىنان قايتتى. ولاردىڭ سونداي شايتاننىڭ سەكتاسىنا كىرۋىنە ءسال قالعان ەكەن. ءبىراق مەنىڭ داعۋاتىمدى دەر كەزىندە ەستىپ، رايىنان قايتىپ، اكە-شەشەلەرى مەن بالا-شاعالارى تابىسىپ، دۇرىس جولعا تۇسۋگە بەل بايلادى.
- قازاقستان مۇسىلماندارىنىڭ ءوز كيىم ۇلگىسى بولادى دەپ جاتىر. ايەلدەر قارا جامىلماسىن، ەرلەر ۇزىن ساقال ءوسىرىپ، قىسقا بالاق شالبار كيمەسىن دەيدى. وسىعان ءسىز قالاي قارايسىز؟
- بۇل – ۇكىمەت تاراپىنان جاسالىپ جاتقان دۇرىس قادام. ويتكەنى توسقاۋىل قويماسا، بولمايدى. ال ادام بالاسى جامان نارسەگە ءۇيىر. پايعامبار مۇحاممەد ساللاللاحۋ الەيحي ءۋاسسالام حاديس جەتكىزگەن ۋاقىتتا «اراب بولىپ كەتىڭدەر» دەگەن جوق. قازاقتارعا اراب بولۋ كەرەك ەمەس. مۇسىلمان بولۋىمىز كەرەك. جالپى، ءبىزدىڭ ۇلتتىق كيىمدەرىمىز حالال عوي. مىسالى، بەتى عانا اشىق كيمەشەك بار. ۇلتتىق سيپاتتى جويماي-اق مۇسىلماندىقتى ۇستانۋعا بولادى عوي. ءوز باسىم بۇل شارانى قولدايمىن.
- جالپى، ءسىز قالاي سارى اۋليە اتاندىڭىز.
- اتىراۋدا جەرلەنگەن ناعاشى اتام بولدى. ەسىمى – سارىمولدا. ول كىسى اۋليە بولىپ، وتە كوپ ادامدى مۇسىلمان قىلعان. اللانىڭ كەرەمەتىمەن ادامداردى ەمدەگەن. مەنى سول كىسىنىڭ قۇرمەتىنە سارى اۋليە دەپ اتاعان. ءبۇل – 80ء-شى جىلداردىڭ اياعىندا حالىقتىڭ قويعان اتى.
- اۋليەلىك دەگەن يسلامعا قايشى ەمەس پە؟ ياعني اللاعا سەرىك قوسۋ ەمەس پە؟
- جوق. سەرىك قوسۋ بولەك نارسە. مەن كوپ ادامدى بۇل ارەكەتتەن دە توقتاتتىم. مەنىڭ ۋاعىزدارىم ارقىلى كوپتەگەن مەشىتتەر مۇسىلمانعا تولدى.
- قىمبات كولىكپەن جۇرەسىز. جەكە جۇرگىزۋشىڭىز، جاڭا ايتىلعانداي، ءۇي قىزمەتشىلەرىڭىز بار. ءسىز ءوزىڭىزدى باي ادام سانايسىز با؟
- ءيا، مەن داۋلەتتى ادامعا جاتامىن. وتە كوپ جەتىمدەردى جارىلقايمىن. جاعداي جوق ادامدارعا قايىرىمدىلىق جاسايمىن. وتە كوپ مەشىتتەرگە دەمەۋشىلىك كورسەتەمىن. بۇنىڭ ءبارىن اللانىڭ ريزاشىلىعى ءۇشىن ىستەيمىن.
