ەلىمىز كوككە كوتەرىپ، ماقتان تۇتاتىن بوكسشىلار دەگەندە ءسىز كىمدى ويلايسىز؟ ءيا، ارينە، الەمدىك رينگتەردە كۇشىن سالىپ، ەلگە جەڭىسپەن ورالاتىن گەنناديي گولوۆكين ءبىرىنشى كەزەكتە ويىڭىزعا كەلەرى ءسوزسىز، ونىڭ ورنى ءبىر توبە. الايدا ناعىز قازاقتىڭ ازاماتى، ەلدىڭ تۋىن كوككە جەلبىرەتىپ جۇرگەن پالۋان قانات يسلام دا ەسكەرۋسىز قالماسى انىق. كاسىپقوي بوكستا ەلىمىزدىڭ نامىسىن قورعاپ جۇرگەن قازاق بوكسشىسى بار دەپ ماقتانىشپەن ايتۋعا تۇرارلىق بۇل جىگىتتىڭ ەسىمى بار قازاققا تانىمال. ايتسە دە، بوكسشىنىڭ تانىمالدىلىعىن كورە الماعان، جانكۇيەرلەرىنىڭ كوپتىگىن سىناعان ارامىزدا ءبىر قازاق شىقتى. اسقار تاۋداي دەگەن بۇركەنشىك ەسىممەن «قانات يسلامدى قاي ناتيجەسى ءۇشىن ەلگە ۇلگى ەتىپ ءجۇرمىز؟» دەگەن ماقالاسىن جاريالاعان ازامات قانات يسلامنىڭ بوكس الەمىندەگى جەتىستىكتەرىن ازسىنىپ، مويىندامايتىنىن ايتىپ قالدى. اتالمىش ماقالا Szh.kz پورتالىندا جاريالاندى.

«جۋىردا عانا الەم چەمپيونى اتانعان جانات جاقيانوۆتى، جالپاق تىلمەن ايتقاندا، الەمنىڭ ۆيسە-چەمپيونى بەيبىت شۇمەنوۆتى قازاق جانكۇيەرلەرى تاني بەرمەيدى. ويتكەنى، ولار ەلىم-جەرىم دەپ تۋرا ماعىناسىندا جىلاعان جوق، شەتتەن شەكارا اسىپ كەلگەن جوق. الەمگە قازاقتى بوكسى ارقىلى تانىتىپ جۇرگەن جانات پەن بەيبىتتى ەمەس، قاناتتى جاس ۇرپاققا باتىر تۇلعا ەتىپ تە كورسەتىپ ءجۇرمىز. ءيا، جاستارعا ۇلگى بوپ جۇرگەنىنە قۋانىشتىمىز. ءبىراق، وسكەلەڭ ۇرپاققا قانات يسلامدى قاي جەتىستىگى ءۇشىن، قانداي ەرلىگى ءۇشىن ۇلگى (باتىر) قىلىپ ءجۇرمىز. وسىنى ويلادىق پا؟» دەپ باستالعان ماقالا قاناتتىڭ جەتىستىكتەرىن سىناۋمەن جالعاسىن تاپتى. بار قازاق ۇلگى تۇتىپ جۇرگەن بوكسشىنىڭ بوكس الەمىندەگى ءوزى كورگەن نەگىزگى قاتەلىكتەرىن رەت-رەتىمەن بايانداپ بەرۋدى ءجون كورىپتى.

بىرىنشىدەن، جۋرناليست قانات يسلامنىڭ بوكسقا كەش كەلگەنىن سىناپ، جاتتىقتىرۋشىسى مەن پروموۋتەرىنىڭ دۇرىس تاڭدالماعانىن ايتتى. «قانات نەلسون كوكەسىمەن جاساعان كەلىسىمشارتىندا نە جازىلعانى، قانداي كەلىسىم بولعانىن بىلمەيمىز، ءبىراق بەس جىلدان بەرى ءالى چەمپيوندىق اتاق ءۇشىن جەكپە-جەك وتكىزبەگەنى ءبىزدى قىنجىلتادى» دەيدى. مۇنداعى ءبىز دەگەنى ماقالاعا ءبىر عانا ادامنىڭ قاتىسى بولماعانىن دالەلدەيدى، بىرنەشە ادامنىڭ تاپسىرىسىمەن جازىلعان دۇنيە ەكەنى ايدان انىق. 5 جىل بويى اۋىز تولتىرىپ ايتارلىق تەك ەكى بەلبەۋى بار ەكەنىن ايتا كەلىپ، ەندىگى چەمپيوندىق بەلبەۋگە شىعاتىن ۋاقىتى ءوتىپ كەتتى دەيدى.

ماقالاسىنا گولوۆكيننىڭ ەسىمىن قوسىپ، گەنناديي مەن قاناتتى سالىستىرۋ مۇمكىن ەمەس دەپ تە ايتتى. ەكەۋىن سالىستىرىپ جۇرگەندەرگە بىلاي دەپ جاۋاپ بەرەدى: «گەنناديي الەمدىك دەڭگەيدەگى «big drama show» وتكىزىپ جۇرسە، قانات حالىقتىق دەڭگەيدەگى بوكس كەشىن وتكىزۋمەن اۋرە». سوزىنەن بايقاساق، گولوۆكيننىڭ جانىندا قانات يسلامنىڭ دارەجەسى الدەقايدا تومەن ەكەنىن مەڭزەپ تۇر.

جاۋ جاعادان الىپ جاتقان كەزدە قاناتتى قورعاعان ازاماتتار تابىلدى. افينا وليمپياداسىنىڭ چەمپيونى باحتيار ارتايەۆ ءوز كەزەگىندە ەكى بوكسشىنىڭ بوكس الەمىندەگى ورنى جايىندا مىناداي پىكىر ءبىلدىردى: «مەنىڭ ويىمشا ولاردى سالىستىرىپ سويلەۋ – ارانداتۋشى، ەكەۋىنىڭ اراسىنا وت سالۋشىلاردىڭ ءىسى. قانات – وتە ەرەكشە تۇلعا. قاناتتى گەنامەن سالىستىرۋعا كەلمەيدى. نەگە؟ ويتكەنى، قاناتتىڭ ەلشىلدىگى، وتانعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىگى ءبىر توبە. قاناتتىڭ جان دۇنيەسى تۋعان ەلىم، تۋعان جەرىم دەپ تۇرادى. ءبىزدىڭ ەشقانداي سپورتشى وسى تۇرعىدان اسا المايدى. ال گەنامەن نەسىن سالىستىرادى؟ ونەرىن سالىستىرا ما؟ گەنا ۇرعان بوكسشىنى قانات تا ۇرىپ قۇلاتا الادى. قانات جاڭادان اياق الىپ كەلە جاتقاندىقتان سونداي تانىمال ەمەس شىعار. ءبىراق ءبارى ۋاقىتتىڭ ەنشىسىندە».

بۇدان بولەك اسقار تاۋداي مىرزا قاناتتى توبەلەرىنە كوتەرىپ، سىي-سياپاتىن اياماعان قازاق جۇرتشىلىعىنا بوكسشىىنىڭ «ناعىز شىنايى كەلبەتىن» كورسەتىپ، تىرىسپاق بولعان. «سوڭعى روبسون اسسيسكە قارسى وتكەن جەكپە-جەگىندەگى ءسوزىن ەسكە تۇسىرەيىكشى. كەزدەسۋ سوڭىندا دا، ەلگە كەپ جۋرناليستەرگە بەرگەن سۇحباتىندا دا «قاباعىم جارىلعاندا ءبىر سەكۋند ىشىندە ەلىمدى ويلادىم» دەيدى. شىندىعىنا كەلگەندە ول ەلىن ەمەس، ءوزىن ويلادى. ءوزىنىڭ سول كەزدە جەڭىلىپ قالماۋىن، جانكۇيەرلەرگە ماسقارا بولماۋىن عانا ويلادى. باسقا تۇك ويلاعان جوق» دەيدى. «قاناتتى الەم تانۋى ءۇشىن الەمگە تانىلعان بوكسشىمەن جۇدىرىقتاسۋ كەرەك. قالعانى بوس اڭگىمە».

ءيا، سىن ايتۋعا اركىمنىڭ قۇقىعى بار. بالكىم، ءوزى كورگەن دۇنيەنى جازىپ، حالىققا شىندىقتى جەتكىزگىسى كەلگەن بولار، دەي تۇرعانمەن ءىستىڭ ءمان-جايىنا كوز جەتكىزبەي، جۇمساق ورىندىقتا وتىرىپ الىپ، ەلى ءۇشىن تەر توگىپ جۇرگەن ازاماتقا ءتىل تيگىزە سويلەۋ بارشا جۇرتقا ۇناماسى حاق. اسقار تاۋداي مىرزانىڭ ماقالاسىنا قاتىستى جازىلعان پىكىرلەر وسىعان دالەل. قاراپايىم حالىقتان بولەك تىلشىلەر، قوعام بەلسەندىلەرى بۇل ايىپتاۋلارعا كوز جۇمىپ قاراپ وتىرا المادى. قامشى اقپاراتتىق اگەنتتىگىنىڭ ءتىلشىسى قانات يسلامدى داتتاعان ماقالاعا قارسى پىكىرلەردى جيناقتاپ، وقىرمان نازارىنا ۇسىنادى.

قانات تۋرالى ايتىلعان سىنعا بوكسشىنىڭ PR-مەنەدجەرى بەرىك سۇلتان مىناداي تويتارىس بەردى. ءتىلشى بىرىنشىدەن، ەسىمىن جاسىرعان ادامدى وز-وزىنە سەنىمسىز دەپ باعالادى. «ەلدىڭ قامىن ويلايتىن ءبىر ۇل تۋسا، ونى قاباتىن ەكى يت قوسا تۋىلادى» دەپ بابالار سوزىمەن ماقالاسىن باستاعان بەرىك سۇلتان سىنشىنىڭ ءوزىن قامىشىنىڭ استىنا الدى.

ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە، سىنشىنى كورە الماۋشى ادامعا بالاپ، بوكس الەمىنەن مۇلدەم حابارى جوق ادامنىڭ جازعان سوزدەرىنە مىسقىلداپ كۇلەدى. قاناتتىڭ جەتىستىكتەرىنە كۇمان كەلتىرگەن اسقار تاۋدايعا ءبۇي دەدى. «قاناتتىڭ سالماعىندا الەم چەمپيونى بويىنشا 1793 بوكسشى بار. سول بوكسشىلاردىڭ ىشىندە قانات يسلام 4 ورىندا تۇر.  قانات 1739 بوكسشىنى ارتقا قالدىرىپ تۇر. بۇل ولارشا جەتىستىك ەمەس پە؟ بۇكىلالەمدىك WBA تۇجىرىمى بويىنشا قانات يسلام 4 ورىندا تۇر. WBO تۇجىرىمى بويىنشا 6 ورىندا، IBF بويىنشا 13 ورىندا تۇر. الەمدىك رەيتينگ بۇل. الەم بوكسشىلارىنىڭ اراسىنان 4 ورىندا تۇرۋدى جەتىستىك دەپ ەسەپتەمەسە، وندا بىلمەيمىن» دەپ كۇيىنگەن بەرىك سۇلتان سىنشىسىماقتىڭ ساۋاتسىزدىعىن بەتكە باستى.

سونىمەن قوسا، «الەم چەمپيونى اتانۋعا كەش قالدى» دەگەن سوزىنە كۇيىنە وتىرىپ، 45 جاستان اسقاندا الەم چەمپيونى بولعان حوپكينستى ەسىنە سالدى. 51 جاستاعى بوكسشىلار جەكپە-جەك وتكىزىپ جۇرگەندە قانات يسلام ولاردىڭ جانىندا الدەقايدا جاس ەكەنىن ايتتى. «قانات – حالىقتىق بوكسشى» دەگەن ءسوزىن دە ەلەۋسىز قالدىرمادى. سەبەبى، ەكىنىڭ ءبىرى حالىق سۇيىكتىسىنە اينالا المايدى. حالىق تا ەكىنىڭ ءبىرىن قۇرمەتتەپ، سۇيە بەرمەيدى. ال، «قاباعىم جارىلعاندا بر سەكۋند ىشىندە ەلىمدى ويلادىم» دەگەن سوزىنە قاراپ، ول ەلىن ەمەس ءوزىن ويلادى» دەگەن ءسوزىن اقىلعا سىيمايتىن ايىپتاۋعا بالادى. «قاباق جارىلىپ، جەكپە-جەكتى توقتاتسا، جەڭىلىس بولادى. ال ول رينگكە تەك قانات ەمەس، كوك تۋ شىقتى، نامىس شىقتى. قانات جەڭىلسە، كوك تۋ جەلبىرەمەيدى. قانات سول ءۇشىن ەلدى ويلادىم دەگەنىن ءبارى ءتۇسىندى. تەك ءبىر توپ قانا ۇقپاي قالعان سياقتى» دەپ ءسوزىن بىلاي جالعادى: «نەگە قاناتتىڭ لاقاپ اتى – قازاق؟! قانات «قازاق ۇلتىن الەمگە تانىتۋ ءۇشىن ءجۇرمىن» - دەدى. سول ءۇشىن قازاق. مۇنى تۇسىنبەيتىندەر ءبارىبىر تۇسىنبەيدى. سەبەبى ۇلتتىق دەڭگەيدە ويلانا المايدى» دەپ شورت كەسىپ، ءسوزىن تۇيىندەدى.

بۇل سىنعا جۋرناليست مۇرات ەسجان دا ءۇنسىز قالمادى. ورىندىقتا وتىرىپ، ەشتەڭەنىڭ مانىسىنە بارماي جاتىپ «ورىندى سىن» ايتقان دومالاق ماقالا اۆتورى قاناتتى جانات، بەيبىتتەرمەن سالىستىرعاندا، ەسكەرمەي كەتكەن جايتتاردى ءوزى ەسكەرتتى:

1.قانات – ەكى ميلليارد قىتايدىڭ اراسىندا ءجۇرىپ، وليمپيادا جولداماسىن جەڭىپ العان جالعىز قازاق.

2.قانات – جازعى وليمپيادا ويىندارىنىڭ قولا جۇلدەگەرى. باسقانى قايدام، قازاق وليمپيادا جۇلدەگەرلەرىن ايىرىقشا باعالايدى جانە سپورتشىنىڭ ول جەتىستىگىن وڭايشىلىقپەن ۇمىتپايدى.

3.قانات – سول الپاۋىت قىتايدىڭ قولپاشىن، لوندون وليمپياداسىنا بارۋ مۇمكىندىگىن «قازاق ەلىنىڭ ازاماتى بولۋ» دەگەن ءبىز ءۇشىن اسا ءقادىرى جوق، ءبىراق ءوزى ءۇشىن باعا جەتپەس مارتەبەگە ايىرباستاپ كەلگەن ەر.

4.قانات – كاسىپقوي بوكستان كەتپەي تۇرىپ-اق، «قازاعىم، ەلىم» دەپ ۇران سالىپ، سۇحبات بەرىپ، اراسىندا قىتايداعى قازاقتى ويلاپ، كوزىنىڭ جاسىن سىعىپ الىپ، جاستاردى ۇلتشىلدىققا ۇندەپ جۇرگەن جىگىت.

«قاناتتىڭ جەكپە-جەككە دەگەن دايىندىعى دا، كوڭىل-كۇيى دە جاقسى. قانات وتە نامىسقوي جىگىت. ءارقاشان قانات «قازاعىم، ەلىم» دەپ جۇرەدى. نامىسقوي جىگىتتەر ءار ۋاقىتتا جەڭىسكە جەتەدى . ول ازاماتتىڭ رۋحى مىقتى»، — دەيدى ول قانات تۋرالى.

قانات يسلامدى قارالاعان ماقالاعا قاتىستى الەۋمەتتىك جەلىدە وليمپيادا ويىندارىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى، الەم چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى مۇحتارحان دىلدابەكوۆ تە ءۇن قوستى، ءوز پىكىرىمەن ءبولىستى.

«قاناتتى سىناۋ ءۇشىن الدىمەن يسلامداي بولىپ السىن جۇرت» دەيدى سپورتشى. «قاناتتىڭ ءار ىستەگەن ءىسى ەلى، جەرى ءۇشىن ىستەلىپ جاتقانىن ايتا كەلىپ، «ەگەر اتاق پەن بەلبەۋ جانە اقشا كەرەك بولسا، ول باياعىدا-اق قول جەتكىزەر ەدى. «قانات» دەگەندى ەستىگەندە كۇللى الەم قازاق حالقى بار ەكەنىن، مىقتى ەكەنىن دالەلدەۋ ءۇشىن وسى قيىن جولدى ءوتىپ جاتىر» دەيدى دىلدابەكوۆ.

ءيا، قازاقتى كوتەرەتىن دە قازاق، ابىرويىن تۇسىرەتىن دە قازاق. ءار ۇلتتىڭ ازاماتى ءبىرىن-بىرى داتتاپ، سىناپ-مىنەپ جاتقاندا ەلىمىز قالاي وركەندەمەك؟ ول ازامات ۇلتتىق قۇندىلىققا نۇقسان كەلتىرەرلىك دۇنيەگە بارىپ تۇرسا، مەيلى دەرسىڭ. ءبىراق، «ەلىم، جەرىم» دەپ تۇرعان ەل ازاماتىن وزەكتەن تەپپەي، ودان سايىن رۋحىن اسقاقتاتىپ، قولتىعىنان دەمەۋ ءبىزدىڭ مىندەتىمىز ەمەس پە؟ «بولار ەلدىڭ بالاسى ءبىرىن ءبىرى باتىر دەيدى» دەگەن ماقالدى قايتالاۋدان جالىقپايمىز. ال ءوزىن اسقار تاۋداي دەپ اتاعان ازامات وزىنە قويعان اتقا لايىقتى بولىپ، شىن مانىندە "تاۋ تۇلعالى" ەكەن دەپ ايتۋعا بولاتىن سالماقتى دۇنيە تۋدىرسا دەگىمىز كەلەدى.

دايىنداعان: گۇلىم جاقان