قازىرگى رەسمي اتاۋعا ەنىپ، ارنايى تاڭبالانىپ قالعان «ورالمان» قازاقتىڭ ءبىرى مەن. ايتپەسە جەتى بابامنىڭ باسى قازاقتىڭ دالاسىندا شاشىلىپ جاتىر. ءتۇبى باتىس، اقتوبە جاق دەسەدى. شىعىسقا جەتىپ، شىعىسقا جول الىپ كەتۋگە سەبەپ بولسا ءوز الدىنا بولەك اڭگىمە.

2003 جىلى باستاۋىش سىنىپ وقىپ جۇرگەن كەزىمدە التايدىڭ ار جاعىنان اسىپ، زايسانعا جەتتىم. شەكاراداعى شەرىمدى بولەك جازارمىن.

العاش تاباندى وسكەمەن قالاسىنا تىرەپ، سوندا ءۇش ايداي تۇراقتادىق. اكەم دوستارىنىڭ: «الدىمەن بار، كور» دەگەن سوزىنە قاراماي، «ءوز وتانىم! ولسەم، سۇيەگىم دالادا قالمايدى» دەپ كەلە سالا ەلدىڭ ازاماتتىعىن الىپ، قىرىق جىلدان اسا كوتەرىپ جۇرگەن وزگە ەلدىڭ قۇجاتىن وزىنە قايتارىپ، تۋىنىڭ ءتۇسى دە، قۇجاتىنىڭ ءتۇسى دە كوك ءتولقۇجاتىن الدى. ءبارىمىز الدىق. وتاعاسىنان باستاپ وتاناسى قوستاپ...

2003 جىلدارى وسكەمەن قالاسىندا قازاقشا سويلەيتىن ادام كورسەم6 اكەمدى كورگەندەي قۋاناتىن ەدىم. ءتۇسى قازاق، ءتىلى شالا ادامدارمەن ورىس اعايىندار كۇن كەشىپ جاتقان. اكەم جەتەكتەپ مەكتەپكە الىپ باردى. قازاق دەگەن اتاۋىمىز ورتاق بولماسا بوتەنسىڭ! بوتەن! ءبىر اپتا وتە سالىپ، ورىس ءتىلى اپايىم «رودينا» دەگەن تاقپاقتى جاتتاۋعا بەردى. اينالدىرعان سەگىز جول ولەڭدى جاتتاي الماي ەكى كۇن جىلادىم. كەتكىم كەلدى. كەلگەن جاعىم جات بولسا دا، مەنى تۇسىنەتىن ەدى عوي دەپ ارام ويعا كەلە بەردىم. ءبىراق ءبارىمىزدى، مەنى ۇستاپ قالعان اكەمىز ەدى.

جاتتاۋعا بەرگەن تاقپاقتى كەلەسى اپتا ايتاتىن بولىپ، ىشتەي «ۋف» دەپ قۋانىپ قالدىم. ارى-بەرى ءجۇرىپ ازىپ-توزىپ كەتكەنىمىز كورىنىپ تۇر. اكەم ءوسىپ كەتكەن شاشىمدى الدىرۋعا كوشەگە الىپ شىقتى. ءالى ەسىمدە، ىمىرت تارتقان شاق. كوشە بويىن جاعالاپ كەلەمىز. «شاشتاراز» دەگەن ءسوز كورسەك جۇگىرە باسىپ ىشىنە ەنەمىز. ءبىراق شاش الىپ تۇرعان ورىس اپايدى كورىپ شىعىپ كەتەمىز. اكەم الدىمدا مەن ارتىندا كەلە جاتىرمىن. بالا كوڭىل تۇك جوق. ءبىر كوشەنىڭ بويىندا تۇرعان «پاريكماحەر» دەگەن ۇيگە كىردىك. ىشىندە ءبىر ادام بار ەكەن. كەزەك بىزگە كەلدى. مەن ەسىكتىڭ شەتىندە جەتىم قوزىداي جان-جاعىما قاراپ الەكپىن. اكەم اقىرىن باسىپ ورىس اپايعا: «ۇلىمنىڭ شاشىن الدىرايىن دەپ ەدىم، قىسقارتىپ بەرەسىز بە؟» دەپ قازاقشا توگە سالدى. توگىلگەن ءسوزدىڭ بىرەۋىن ءىلىپ السا عوي، جارىقتىق. ءسال ويلانىپ بارىپ: «يزۆينيتە، يا نە پونيالا؟» دەگەن ءسوز اۋزىنان شىقتى. ءقازىر بۇل ءسوزدىڭ ماعىناسىن انا تىلىمدەي ءبىلىپ تۇرمىن. سول كەزدە مەن ءۇشىن ءبىر وزگەشە الەم ەدى عوي. تىلمەن تۇسىندىرە المايتىنىن بىلگەن اكەم، ماعان ءبىر قاراپ، ورىس اپاما ءبىر قارادى دا، قولىمەن مەنى كورسەتىپ، سوسىن ءوزىنىڭ شاشىن ۇستاپ ءيىلىپ ىمداپ جاتتى. بىلەسىز بە، مەن ءۇشىن اكە – اسقار تاۋ ەدى. بىلەسىز بە، مەن ءۇشىن اكەم – ابىرويى اسقاق اقىن ەدى. بىلەسىز بە، مەن ءۇشىن اكەم – ۇلى ادام ەدى. ءبىراق ءدال ءقازىر ءوز ەلىنە كەلىپ، ءوز جەرىندە تۇرىپ ءوز تىلىندە سويلەي الماي مىلقاۋ بولىپ تۇرعانىن كورۋ – قاسىرەت... بالا بولسام دا نامىستىڭ جاسپەن ولشەنەتىن ولشەمى جوق. ىزادان جىلاپ جىبەردىم! اكەم ماعان جالت قارادى دا، كۇلىپ قانا ىشتەي «ەشتەڭە ەتپەيدى» دەگەندەي ىم جاسادى. ءبىراق ونىڭ دا ىشىندە كۇيىك جاتقانىن سەزىپ تۇرمىن. بالاسى ءۇشىن ءبارىن جاساي الاتىن اكە، بالاسى ءۇشىن ءتىلدىڭ قۇدىرەتىن، قاسيەتىن ءتۇسىندىرىپ كەلە جاتقان اكە ءبىر-اق ساتتە مىلقاۋ بولدى دا قالدى. اقىرى الدىرا المادىق.

ۇيگە كەلە جاتىرمىز. مەن ارتتا، اكەم الدىدا. ءقازىر ويلاسام، الدىدا كەلە جاتقان اكەم جىلاعان ەكەن. السىزدىكتەن ەمەس، وتكىر ءتىلى بار اقىندىعىنىڭ كوك تيىن ەكەنىن سەزىنىپ جىلاعان ەكەن. ۇيگە جەتىپ قالعان كەزدە: «قۇلىن، ورىس ءتىلىن ۇيرەنۋ كەرەك. ولمەۋ ءۇشىن وقى! ۇيرەن! ەندى ساعان التاي جۇرتى جوق. ەلىڭ وسى!» دەپ اقىلىن ىزالانىپ ايتتى.

ەرتەڭ دۇيسەنبى. ساباق باستالادى. مەن ورىس تىلىنەن بەرەتىن قازاق اپايىمنىڭ بەتىنە قاراپ تۇرىپ، ىزالى جۇرەكپەن، تىستەنىپ تۇرىپ «رودينا» تاقپاعىن جاتقا وقىدىم. ومىرىمدە ءبىرىنشى رەت ورىس تىلىنەن «4» دەگەن باعا الدىم. كەلەسى جەكسەنبى كەلگەنشە ورىس ءتىلىن جاتپاي-تۇرماي وقىدىم. سەبەبى شاشىمدى ءالى العان جوقپىن...

مەنى ءولتىرىپ قايتا تىرىلتكەن – نامىس.

مارعۇلان اقان