قازاقستاندا باق-نىڭ كوپشىلىگى بەلگىلى ءبىر ۇيىمعا نەمەسە باسشىلىققا قارايدى، كەز-كەلگەن جاعدايدا سولاردىڭ قولداۋىنا جۇگىنەدى. الايدا، قۇپيانى 3 ادام بىلسە، ءدۇيىم جۇرتقا ءمالىم بولاتىنى دا وتىرىك ەمەس. فەرعانا اقپاراتتىق اگەنتتىگىنىڭ ساراپشىلارى قازاقستانداعى بۇقارالىق اقپارات قۇرالداردىڭ باعىنىشتى يەلەرىن انىقتاپ، ءتىزىمىن جاسادى.

قازاقستاندا رەسمي تۇردە 2000-نان اسا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى تىركەلگەن، الايدا ولاردىڭ كوبى دەرلىك قاراپايىم ستاتيست ەمەس.

قاراجاتتىڭ ازدىعى مەن ماتەريالدىق بازانىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنىڭ كەسىرىنەن كەيبىر باسىلىمداردىڭ جەكە كونتەنتتەرى مەن جاڭالىقتار تاسپاسى مەملەكەتتەگى قوعامدىق پىكىردىڭ تۋىنداۋىنا اسەرىن تيگىزبەيدى. قازاقستانداعى اقپاراتتىق-اناليتيكالىق الاڭدى كوبىنە استانالىق جانە سيرەك تۇردە الماتىلىق ب ا ق باسقارىپ تۇر. ولار بەلىگىلى ءبىر توپتىڭ، ۇيىمنىڭ تىكەلەي باقىلاۋىنا الىنعان.

ەلىمىزدە مۇنداي باسىلىمداردىڭ 100 شاقتىسى جۇمىس جاسايدى، قارجى ماسەلەسىندە قيىندىقتار تۋمايدى، تەحنيكالىق جاعىنان دا جوعارى دەڭگەيدە قامتاماسىز ەتىلگەن، سونداي-اق ەلدىڭ ءار وڭىرىندە بۇل باسىلىمداردىڭ تىلشىلەرى جۇمىس جاسايدى. سونىمەن قوسا، مۇنداي باسىلىمدار ماڭىزدى ەرەجەنى ەستە ساقتاۋلارى ءتيىس. قازاقستاندا ب ا ق باقىلاناتىندىقتان، بۇل باسىلىمدار وزدەرىنىڭ اقپاراتتىق ساياساتى ولاردى باسقارىپ وتىرعان توپتىڭ مۇددەسىمەن ساناسۋى ءتيىس. قازاقستاندىق اقپاراتتىق قۇرالدىردىڭ كىمگە تاۋەلدى ەكەنىن بىلە تۇرا، تەلەارنالارداعى، ينتەرنەت-باسىلىمدارداعى شۋلى اقپارتتارعا تاپسىرىس بەرگەن اۆتوردىڭ دا كىم ەكەنىن انىقتاۋ قيىن ەمەس.

ەندىگى نازارلارىڭىزعا تانىمال ينتەرنەت باسلىمىداردىڭ شىن مانىسىندە كىمگە، قاي ۇيىمعا تاۋەلدى ەكەنى انىقتالعان ءتىزىمدى ۇسىنباقپىز.

داريعا نازاربايەۆانىڭ مەديا-يمپەرياسى

«فەرعانا» ساراپشىلارىنىڭ مالىمەتىنشە، ءوز قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن ەسىمىن جاسىرعان، سوڭعى 20 جىل ىشىندە قازاقستانداعى ەڭ الىپ مەديا-ماگنات –  پرەزيدەنتتىڭ ۇلكەن قىزى، حالىقارالىق قاتىناستار، قورعانىس جانە پارلامەنت سەناتىنىڭ قاۋىپسىزدىك جونىندەگى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى – داريعا نازاربايەۆا. ەسكە سالا كەتەيىك، نازاربايەۆا 2008 جىلى «حابار» اگەنتتىنە كىرەتىن «حابار»، «24.kz»، «ەل ارنا» جانە Kazakh-TV تەلەارنالارىنىڭ اكسيالارىن «سامعاۋ» اقپاراتتىق تەحنولوگيانىڭ مەملەكەتتىك حولدينگىنە 100 ميلليون دوللارعا ساتقان ەدى. الايدا، نازاربايەۆا ول باسىلىمداردىڭ ءار قادامىن اڭدىپ وتىرعانى ايدان انىق.

ساراپشىلاردىڭ دەرەگىنشە، «حابار» اگەنتتىگىنىڭ تەلەارنالارىنان بولەك، داريعا نازاربايەۆانىڭ مەديا-يمپەرياسىنا مىنا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى كىرەدى:

-«كتك» ارناسى (تولىق باقىلاۋ)؛

-«نتك» ارناسى (تولىق باقىلاۋ)؛

-«ەۆرازيا – ءبىرىنشى ارناسى» (مەملەكەتتىك «قازاقستان» تەلە-راديو كورپوراسياسىمەن ءىشىنارا بىرلەسكەن)؛

-«ON-تۆ» (تولىق باقىلاۋ)؛

-MuzzON (ارمانجان بايتاسوۆتىڭ ۇيىمىمەن بىرلەسكەن تولىق باقىلاۋ)؛

-HIT-TV ارناسى (تولىق باقىلاۋ – د. نازاربايەۆانىڭ ۇلكەن ۇلى ءنۇرالى الييەۆتىڭ «شاحار» ۇيىمىنا كىرەدى)؛

-«الما-تۆ» كابەلدىك تەليەۆيدەنيە (باقىلاۋ)؛

-ICON كابەلدىك تەليەۆيدەنيەسى (2017 جىلدىڭ ناۋرىزىندا ا. بايتاسوۆتىڭ توبىنا قوسىلعانىنا بايلانىستى تولىق باقىلاۋ)؛    

-«ەۆروپا پليۋس قازاقستان» راديوستانسياسى (تولىق باقىلاۋ)؛

-«حيت-FM – قازاقستان» راديوستانسياسى (تولىق باقىلاۋ)؛

-«رۋسسكوە راديو ازيا» راديوستانسيا (تولىق باقىلاۋ)؛

-«Classic FM» راديوستانسياسى (تولىق باقىلاۋ)؛

-«رەترو FM» راديوستانسياسى (تولىق باقىلاۋ)؛

-Energy FM راديوستانسياسى (ءنۇرالى الييەۆتىڭ «شاحار» توبىنا كىرگەندىكتەن تولىق باقىلاۋ)؛

-«كاراۆان» گازەتى (تولىق باقىلاۋ)؛

-«نوۆوە پوكولنيە» گازەتى (ميلليونەر راشيد سارسەنوۆپەن بىرىككەن ءىشىنارا باقىلاۋ)؛

-«Forbes-كازاحستان» جۋرنالى (تولىق باقىلاۋ)؛

-«موسكوۆسكيي كومسومولەس ۆ كازاحستانە» گازەتى (ءىشىنارا باقىلاۋ)؛

-forbes.kz ينتەرنەت-باسىلىمى؛

-365info.kz (تولىق باقىلاۋ)؛

-caravan.kz  مەديا-پورتالى (تولىق باقىلاۋ)؛

-zakon.kz ينەرنەت-پورتالى؛

-nur.kz ينەرنەت-اگرەگاتور (ءىشىنارا باقىلاۋ).  

تيمۋر قۇلىبايەۆتىڭ ىقپالىنداعى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى

داريعا نازاربايەۆانىڭ مەديا-يمپەرياسىنىڭ جانىندا ونىڭ تۋعان ءسىڭلىسى دينارانىڭ كۇيەۋى – «اتامەكەن» قازاقستان پالاتاسى كاسىپكەرلەر پرەزيديۋمىنىڭ باسشىسى تيمۋر قۇلىبايەۆتىڭ ب ا ق اكتيۆتەرى تىم قاراپايىم كورىنۋى مۇمكىن. الايدا، فەرعانا ساراپشىلارى بۇل باسىلىمداردىڭ قوعامدىق پىكىرلەردىڭ قالىپتاسۋىنا ىقپالى از ەمەس، سونداي-اق مەملەكەتتىڭ ساياسي جانە ەكونوميكالىق شەشىمدەرىن قابىلداۋدا دا ىقپالى زور ەكەنىن ايتادى. نازاربايەۆا سەكىلدى تيمۋر كۇلىبايەۆ تا ينتەرنەت-باسىلىمدارعا قاتىسى بار ەكەنىن حالىقتان جاسىرىن ۇستايدى، الايدا قازاقستاندىق مىنا مەديا-رەسۋرستار ونىڭ باقىلاۋىندا:

-Atameken Business Chanel تەلەارناسى؛

-Central Asia Monitor گازەتى؛

-«كاپيتال» گازەتى؛

-«كۋرسيۆ» گازەتى؛

-«جاس الاش» گازەتى؛

-«كومسومولسكايا پراۆدا كازاحستان» گازەتى؛

-dialog.kz ينتەرنەت-باسىلىمى؛

-sports.kz ينتەرنەت-باسىلىمى؛

-contur.kz ينتەرنەت-باسىلىمى؛

-abai.kz ينتەرنەت-باسىلىمى؛

-better.kz ينتەرنەت-باسىلىمى؛

-spik.kz ينتەرنەت-باسىلىمى؛

-bnews.kz اقپاراتتىق-اناليتيكالىق پورتالى؛

-today.kz اقپاراتتىق اگەنتتىگى؛

-kaztag.kz اقپاراتتىق اگەنتتىگى.

بۇرىنعى پرەمەرء-مينيستردىڭ باسىلىمى

«فەرعانا» ساراپشىلارى قازاقستانداعى اقپاراتتىق الاڭنىڭ ەڭ «بەدەلدى ويىنشىسى» دەپ بۇرىنعى پرەمەر-مينيستر، قازاقستان ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگى كوميتەتىنىڭ باسشىسى – كارىم ءماسىموۆتى اتادى. ساراپشىلاردىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك، ءماسىموۆ ءوزىنىڭ جەكە مەديا-قۇرىلىمىن قالىپتاستىرۋعا نەبارى 7 جىل بۇرىن كىرىسكەن. ول رەسەيلىك نەمەسە ۋكرايندىق ۇيىمداردىڭ قىزمەتتەرىن پايدالانباي، ءوز بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن باتىس ەۋروپادان، دالىرەك ايتساق، گەرمانيادان ارنايى ماماندار شاقىرتقان. بۇرىنعى پرەمەر-مينيستردىڭ بۇل قادامى بۇگىنگى قازاقستان ءۇشىن ءوز جەمىسىن كورسەتتى. كارىم ءماسىموۆتىڭ باقىلاۋىنداعى مەديا-رەسۋرستار ءبىر جىلدان كەيىن-اق قازاقستاندىق ميللياردەر الەكساندر كلەبانوۆتىڭ كومەگىمەن مەملەكەتتەگى ەڭ تانىمال بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنا اينالدى. قۇدىرەتتى دەپ تانىلعان ارنايى قىزمەتكەردىڭ باسشىلىعىنداعى مەديا-رەسۋرتارعا مىنالار جاتادى؛

-ستۆ تەلەارناسى؛

-«7 ارنا»؛

-«Tengri-FM» راديوستانسياسى؛

-«جۋلدىز-FM» راديوستانسياسى؛

-«Tengri-TV» ينتەرنەت-تەلەارناسى؛

-«الاش ايناسى» گازەتى؛

-vesti.kz سپورتتىق ينتەرنەت-باسىلىم؛

- tengrinews.kz. اقپاراتتىق اناليتيكالىق پورتال.

ميللياردەر ءباسپاسوزى

سونداي-اق، قازاقستاندا ءوزىنىڭ جەكە اقپارات قۇرالدارىن جاسىرماعان رەسمي ميللياردەر بار.  ەندىگى اڭگىمە ق ر پرەزيدەنتىنىڭ ىستەرىن باسقارعان بولات وتەمۇراتوۆ جايىندا بولماق. ول نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ اينالاسىنداعى ليبەرالدى تۇلعا. «فەرعانا» ساراپشىلارىنىڭ ەسەپتەۋىنشە، وتەمۇراتوۆ وزىنە باعىنىشتى رەداكسيالاردىڭ جۇمىسىنا ارالاسپايدى. ول باسىلىمدار قازاقستانداعى ەڭ شۋلى اقپاراتتاردى جاريالايدى. الايدا، ق ر ەڭ باي ادامدارىنىڭ ءبىرى ولارعا وپپوزيسيالىق تاقىرىپتاردى قوزعاۋعا رۇقسات بەرگەنىمەن، ول ءوز باسشىلىعىنداعى باق-تارعا ءوزىن جانە پرەزيدەنت نازاربايەۆتى سىنعا الماۋعا بۇيىردى. بولات وتەمۇراتوۆقا ءتان بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى:

-«31 ارنا» تەلەكومپانياسى؛

- «Love radio - كازاحستان» راديوستانسياسى؛

-«ينفورميۋرو-مەگاپوليس» گازەتى؛

-«DAT – قوعامدىق پوزيسيا» گازەتى؛

-informburo.kz اقپاراتتىق-اناليتيكالىق پورتالى؛

-voxpopuli.kz ينتەرنەت باسىلىمى.

تىكەلەي جانە جاناما

قازاقستاندا ءتۇرلى باسىلىمداردى باسقارىپ وتىرعان تىكەلەي جانە جاناما قارجىلىق-ونەركاسىپتىك توپتار دا جەتەرلىك. تىزىمدەرى تومەندەگىدەي:

-تانىمال باسىلىم «ەكسپرەسس-ك» گازەتىن اشىقتى تۇردە باقىلاپ وتىرعان ميللياردەرلەر الەكساندر ماشكيەۆيچ، پاتوح شودييەۆ، اليجان يبراگيموۆاردىڭ كورپوراسياسى – Eurasian Resources Group (ERG).

-پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ ەكس-باسشىسى، بۇگىنگى كۇنى قازاقستان پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ باسشىسى نۇرلان ءنىعماتۋلليننىڭ توبىنا كىرەتىن باسىلىمدار: «نوۆوە تەليەۆيدەنيە» قاراعاندىلىق تەلەارناسى، ratel.kz،  vlast.kz جانە «جاس الاش» گازەتتەرى.

-«فەرعانا» ساراپشىلارىنىڭ دەرەگىنشە، پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ بۇگىنگى تاڭداعى باسشىسى ادىلبەك جاقسىبەكوۆتىڭ ىقپالىنداعى توپتارعا كىرەتىن باسىلىمدار: «استانا» ارناسى، «استانا FM» جانە «وردا FM» راديوستانسيالارى ت.ب. باسىلىمدار.

مەملەكەت قاراماعىندا  

«فەرعانا» ساراپشىلارى قازاقستان پرەزيدەنتى اكىمشىلىگىنىڭ باقىلاۋىنداعى جانە جارتىلاي مەملەكەتتىك بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىن دا نازاردان تىس قالدىرمادى. ولاردىڭ قاتارىنا كىرەتىن باسلىمدار مىنالار:

- «كازاحستان» تەلەكومپانياسى، مەملەكەتتىڭ ءار وبلىسىنداعى فيليالدارىنىڭ بارىنە قاتىستى؛

- «وتاۋ-تۆ» سپۋتنيكتىك تەليەۆيدەنيەسى؛

-«شالقار» راديوستانسياسى؛

-«قازاق راديوسى»؛

- «NS» راديوستانسياسى؛

-«ۆرەميا» گازەتى؛

-«ايقىن» گازەتى؛

-«ليتەر» گازەتى؛

-«تۇركىستان» گازەتى؛

-«بايتەرەك» جۋرنالى؛

-«قازاقپارات» اقپاراتتىق اگەنتتىگى.

بۇل جاريالانعاندار بەلگىلى ءبىر توپقا، ۇيىمعا باعىنشتى باسىلىمدار. ال تاۋەلسىز باسىلىمداردىڭ كوبى قوعامدىق پىكىردىڭ قالىپتاسۋىنا تيگىزەر ىقپالى ازدى-كەم. بۇلاي بولۋ سەبەبى، بىرىنشىدەن، ب ا ق سالاسىنداعى قاتاڭ زاڭدىق تۇرعىدان شەكتەۋ، ەكىنشىدەن، قازاقستاننىڭ بۇكىل ايماعىن قامتيتىنداي قاجەتتى قۇرالداردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى.

اۋدارعان: گۇلىم جاقان