«مەن جوعارعى وقۋ ورنىندا وقيمىن. اكە-شەشەم بار، تۇرمىس جاعدايىم جامان ەمەس. الايدا مەندە ومىرگە دەگەن قۇلشىنىس جوق. نە ءۇشىن ءومىر ءسۇرىپ جۇرگەنىمدى بىلمەيمىن. ءوز سۇيگەن ىسىممەن اينالىسا وتىرىپ، ونى نە ءۇشىن جاساپ جۇرگەنىمدى تۇسىنبەيمىن. مەن ناقتى ءبىر ءومىردىڭ ماعىناسىن ىزدەۋدەمىن، ومىردەگى ماقساتىمدى ىزدەيمىن. ماقساتىما جەتكەن سايىن قاتتى قۋانامىن، الايدا ول قۋانىشىم وزىمە مۇنىڭ ءبارىن نە ءۇشىن ىستەپ ءجۇرمىن دەگەن سۇراق قويعاندا، سۋ سەپكەندەي باسىلادى. سەبەبى مەن بۇل سۇراقتىڭ جاۋابىن تاپپايمىن...».

«ءومىردىڭ ءمانى نەدە؟ ومىرگە دەگەن قۇلشىنىسىم جوق» دەگەن سىندى پسيحولوگيالىق جاعدايدى نەمەسە دەپرەسسيانى كەز كەلگەن ادام ءومىرىنىڭ ءارتۇرلى شاعىنا باسىنان وتكەرۋى مۇمكىن.

جوعارىداعى ماتىننەن ۇعاتىنىمىز ادام موتيۆاسياسىن جوعالتقان.

اقىل-ەسى دۇرىس ادامنىڭ تولىققاندى ءومىرىن بەلگىلى ءبىر ماقساتسىز، قۇلشىنىسسىز، تالپىنىسسىز ەلەستەتۋ قيىن. كەيدە الدىعا جىلجۋدىڭ جوقتىعىن، ءوز-وزىمىزدىڭ دامۋىمىزداعى توقىراۋدى سەزىنەمىز. سونداي ۋاقىتتا سيقىرلى كۇش ءبىزدى دەمەپ جىبەرسە ەكەن دەيمىز. الايدا ءبىزدىڭ سيقىرىمىز – موتيۆاسيا ەكەنىن كوپشىلىگى بىلە بەرمەيدى. Qamshy.kz اقپاراتتىڭ اگەنتتىگى وسى تاقىرىپتا تانىمدىق ماقالانى وقىرمان نازارىنا ۇسىنادى.

ومىرگە دەگەن قۇلشىنىسىڭىزدى جوعالتتىڭىز با؟ ەندەشە ونىڭ پايدا بولۋىنا اسەر ەتىڭىز. ءومىردىڭ ءمانى دە سول: اركىم ءوزىنىڭ موتيۆاسياسىن ءوزى قۇرايدى، ءوزى جاسايدى.

بىزگە، ادامدارعا ءارقاشان بىرنارسە جەتىسپەي تۇرادى. ءبىزدىڭ ويىمىزشا، ۋاقىتتىڭ جەتىسپەۋشىلىگى،  ءدال قاجەتتى ءساتتىڭ بولماۋى نەمەسە دايىندىقتىڭ بولماۋى – ءاردايىم كەدەرگى بولادى. شىن مانىندە، ءبىزدىڭ ارەكەتسىزدىگىمىزدىڭ باستى سەبەبى – جەتكىلىكتى دارەجەدەگى موتيۆاسيانىڭ بولماۋى.

ءسىز ءۇشىن ومىردەگى ماڭىزدى نارسە نە؟

تەلەحيكايا كورىپ وتىرىپ كوپ قارجى تاباتىنىڭا سەنىپ وتىرۋعا، تاماق جەپ وتىرىپ مىندەتتى تۇردە ارىقتايتىنىڭا، ۇيىقتايىن دەپ جاتىپ جۇمىس ىستەپ ۇلگەرەتىنىڭ تۋرالى كوپ ويلانۋعا بولادى.  توسەكتە جاتىپ اۋىزبەن ايتۋ اسا جەڭىل، ال ورنىڭنان تۇرىپ ارەكەت ەتۋ – قيىنىراق. سەبەبى ول كۇش-جىگەردى، تالپىنىستى تالاپ ەتەدى.

موتيۆاسيانى تابۋ قيىن ەمەس. ول ءۇشىن تەك قانداي ناتيجە قالايتىنىڭدى ءبىلۋىڭ كەرەك. ەگەر ەلەستەتكەن ناتيجە كوڭىلىڭدى اسپانداتسا، ماقساتىڭ ايقىن. ال ەگەر، ناتيجە كوڭىلىڭدى كونشىتپەسە، بۇل ماقسات ايقىن ەمەس، ساعان مۇنىڭ قاجەتى دە جوق.

موتيۆاسيا كەز كەلگەن جەردە قاجەت. ارىقتاۋ ءۇشىن، ەڭ ادەمى بولىپ ءجۇرۋ، جەتىستىككە جەتۋ، وقۋعا ءتۇسۋ ءۇشىن دە موتيۆاسيا كەرەك. ونى تەك تاۋىپ قويۋ عانا جەتكىلىكسىز. موتيۆاسيانى  دەمەۋ كەرەك، ونىمەن جۇمىس ىستەۋ كەرەك. بىلايشا ايتقاندا، موتيۆاسياڭىز ءوز اسەرىن، پايداسىن جوعالتىپ الماۋ ءۇشىن ونى «قورەكتەندىرۋ» كەرەك.

موتيۆاسيا جوق بولسا –  ناتيجە دە جوق

ءساتتى موتيۆاسيانىڭ 5 ەرەجەسى:

– قانداي ناتيجەگە يە بولاتىنىڭدى جارقىن تۇردە ەلەستەت. ءوز ەڭبەگىڭنىڭ جەمىسىن كوز الدىڭا كەلتىر. موتيۆاسياڭ تاۋسىلعان سايىن نەمەسە شارشاعان ساتتەردە جەمىسىڭدى، جەتەتىن ناتيجەڭدى ويلا.

– ماقساتىڭ فيزيكالىق تۇرعىدا وزىڭمەن بىرگە بولۋى كەرەك. قۇلشىنىسىڭدى ارتتىراتىن بەلگىلى-بىر زات وعان قاراعان سايىن ماقساتىڭدى ەسىڭە ءتۇسىرۋى كەرەك.

– جوسپارلارىڭ مەن ماقساتتارىڭدى قاعاز بەتىنە ءتۇسىر. ورىندالعان جوسپارلارىڭدى ءتۇرتىپ وتىر.

– وز-وزىڭە ءسوز بەر. اياعىنا دەيىن باراتىنىڭا، تايسالماستان ناتيجەگە جەتەتىنىڭە ۋادە ەت نەمەسە جاقىندارىڭا ءسوز بەر.

– ەلىكتەيىتىن تۇلعا بولسا، سوعان قاراپ بوي تۇزەپ، «ول جاساسا مەن دە جاسايمىن» دەگەن ۇرانمەن ءومىر ءسۇر.

– يدەيالاستىرىڭدى تاپ. جاقىندارىڭ نەمەسە دوستارىڭنىڭ اراسىنان سەنىڭ باستاماڭا قولداۋ بىلدىرەتىن نەمەسە وزىڭمەن بىرگە ىسكە كىرىسەتىن ادامدار بولسا، ناعىز موتيۆاسيا سول بولماق.

ادامدار موتيۆاسيانى قايدان الادى؟

موتيۆاسيا – بەلگىلى ءبىر ماقسات ءۇشىن ءوزىڭدى وياتۋ پروسەسسى.  كوپ جاعدايدا ادامدار قۇلشىنىستى قوعامنان الادى. ال قوعام ءوز كەزەگىندە جۇمىسشى كومپانيالار مەن ۇيىمدارعا تولى. كەز كەلگەن كومپانيانىڭ ءوزىنىڭ ماقساتتارى بار. سول سياقتى ادامنىڭ دا ءوز ماقساتتارى مەن جوسپارلارى بار. وسى ماقسات اياسىندا ول جۇمىسقا تۇرادى. ەگەر كومپانيا نەمەسە ۇيىم باسشىلىعى: «جۇمىسشىنىڭ نە قالايتىنى مەنى قىزىقتىرمايدى. جۇمىس ىستە، ۇناماي ما – ساۋ بول!» دەگەن قاعيدا ۇستانسا، ول جاقسى ناتيجە بەرمەيتىنى انىق. سەبەبى، ەڭ سوڭىندا مۇنداي كومپانيا تەك جۇمىسشى-ورىنداۋشىلارمەن عانا قالادى.

ال ەگەر الگى كومپانيا كەرىسىنشە: «مەنىڭ قىزمەتكەرلەرىم سونداي مىقتى. ءبىز بارلىعىمىز ءبىر وتباسىمىز، ولاردىڭ كوڭىلىن قالدىرمايمىن، ناتيجە دە بولار» دەگەن قاعيدامەن جۇمىس ىستەسە ، ناتيجە مىندەتتى تۇردە بولادى.

اسىلىندا، ەففەكتيۆتى باسشىنىڭ ءتاسىلى كەلەسىدەي بولماق. «ءسىز ماعان ناتيجە بەرەسىز. مەن ءسىزدىڭ جەكە ماقساتتارىڭىزدىڭ ورىندالۋىن جۇزەگە اسىرامىن» بولۋى ءتيىس.

ال قىزمەتكەرلەر ساپالى ءارى جاقسى جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەك دەگەن زاڭدى سۇراق تۋىندايدى. ول ءۇشىن جۇمىس بەرۋشى باسشى قىزمەتكەرلەردەن تىكەلەي تولىق مۇمكىندىكپەن جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن ادامدارعا نە قاجەت ەكەنىن سۇراۋ كەرەك. وسى ارقىلى قىزمەتكەرگە قانداي جاعداي قاجەت ەكەنىن بىلۋگە بولادى.

قازىرگى كەزدە كومپانيالار جۇمىسشىلارى مەن قىزمەتكەرلەرىنە موتيۆاسيا بەرىپ، ەڭبەك ناتيجەلەرىن ءوسىرىپ جاتىر دەگەندى ەستۋ ەكىتالاي نارسە. سەبەبى ءبىزدىڭ ەلىمىزدە جۇمىسقا موتيۆاسيا بەرۋ تۇسىنىگى مۇلدە قالىپتاسپاعان. ماسەلەن، قاراپايىم اۆتوبۋس جۇرگىزۋشىلەرىن الايىق. ستاندارتتى جالاقىلارى 150 مىڭ تەڭگە بولاتىن اۆتوبۋس جۇرگىزۋشىلەرى ءبىر ايدىڭ ىشىندە جۇمىسىن قالاي ىستەسە دە، سول جالاقىنى الادى. ياعني، تىرىسىپ ىستەسە دە، سالعىرتتىق تانىتىپ ىستەسە دە، ونىڭ ەڭبەگىنىڭ اقىسى وزگەرمەيدى.

ايتالىق، مارات پەن قانات ەسىمدى ەكى كولىك جۇرگىزۋشىسى جۇمىس ىستەيدى دەلىك. مارات كۇندە تاڭەرتەڭ جۇمىسىنا ءدال ۋاقىتىندا كەلەدى. كولىگىن ءوزى تازالاپ، تاپ-تۇيناقتاي بولىپ جۇرەدى. جۇمىسىنا ءبىر دە-بىر رەت كەشىككەن ەمەس.

ال قاناتتىڭ جاعدايىندا ولاي ەمەس. قانات كۇندە كەشىكپەسە دە، كەيدە 15 مينۋتقا، كەيدە 20 مينۋتقا كەشىگىپ، ۇنەمى جۇمىسىنا سالعىرتتىق تانىتىپ جۇرەدى.

ەندى ايدىڭ سوڭىندا ەكى كولىك جۇرگىزۋشىسى دە سول 100 000 تەڭگەسىن ارقالاپ كەتەدى. الايدا ماراتتىڭ كوكەيىندە جۇمىسىنا دەگەن كوڭىلى تولماۋشىلىق، ومىرگە دەگەن قۇلشىنىستىڭ جوقتىعى پايدا بولادى، ءتىپتى،  باستىعىم «جارايسىڭ» دەگەن ءبىر ءسوز دە ايتۋعا جارامادى عوي دەگەن مۇڭ بولاتىنى انىق.

مەنىڭشە، جوعارىدا اتالعان اۆتوكولىك جۇرگىزۋشىلەرىنە دە، اۆتوبۋس جۇرگىزۋشىلەرىنە دە جۇمىستارىنا موتيۆاسيا بەرسە، جۇمىستىڭ ەففەكتيۆتىلىگى دە، ناتيجەسى دە ءسوزسىز جوعارىلايتىن ەدى.

موتيۆاسيانى قالاي بەرۋگە بولادى؟ اۆتوپاركتەر نەمەسە جۇمىسشىلار ىستەيتىن ۇيىمدار ارنايى جارىس نەمەسە بايقاۋ ۇيىمداستىرۋعا بولادى. 3 ايدا ەشقانداي ەرەجەلەردى بۇزباعان، جولاۋشىلار تاراپىنان ەرەكشە نازارعا يە بولعان جۇرگىزۋشىلەردى ماراپاتتاپ، سىي-سىياپات تابىستاسىن. دۋبايعا ەكى بيلەتتى بايگە سىيى ەتىپ بەلگىلەسىن.

بۇل تەك اۆتوبۋس جۇرگىزۋشىلەرىنە عانا قاتىستى ەمەس. كەز كەلگەن كومپانيا ءوز قىزمەتكەرلەرىنىڭ جۇمىسقا دەگەن ىنتاسىن وسىنداي موتيۆاسيا بەرۋ ارقىلى كوتەرۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيمىن.

ماسەلەن، جاپونيا  مەنەدجمەنتىندە جۇمىسشىلار موتيۆاسياسى –  كەز كەلگەن كومپانيا ءۇشىن ەڭ ءبىرىنشى ورىندا تۇرادى. ءبىر ەرەكشەلىگى، جاپونيا كومپانيالارى جۇمىسقا تەك ۋنيۆەرسيتەتتى تۇلەپ ۇشقان بەلسەندى ستۋدەنتتەردى قابىلدايدى. سونىمەن بىرگە جۇمىسقا قابىلدانۋ بارىسىندا قىزمەتكەرلەر كومپانيانىڭ وزىنە قانداي مۇمكىندىكتەر، قانداي جاعداي جاسايتىنىن ءبىلىپ وتىرادى. جۇمىسقا الىنباس بۇرىن بارلىعى ءتۇسىندىرىلىپ ايتىلادى. ءاربىر جۇمىسشى ءوزىنىڭ ۇستەلىنىڭ قاسىندا قۇلشىنىستى ارتتىراتىن، موتيۆاسيانى كوتەرەتىن جازبالارى تۇرادى. بارلىق جاعداي قىزمەتكەرلەر ءۇشىن جاسالدى. سەبەبى جاپون حالقى ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋدىڭ تاسىلدەرىن بىلەدى.

وسىدان ءبىراز جىل بۇرىن اقش ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ بىرىندە ستۋدەنتتەردىڭ ءبىتىرۋ كەشىنە بەلگىلى بيزنەسمەندى ءسوز سويلەۋ ءۇشىن شاقىرعان. سوندا كەزدەسۋگە ەكى ساعات كەشىگىپ كەلگەن بيزنەسمەن مىنبەرگە شىعىپ ءسوز سويلەۋدىڭ ورنىنا 3 مينۋتتىق ءسوز ايتىپ شىعىپ كەتىپ قالادى. ۇيىمداستىرۋشىلار مۇنداي جاعدايدىڭ نە سەبەپتى ورىن العانىن تۇسىنبەي قالادى. بىرنەشە ساعات بويى ءبىتىرۋشى تۇلەكتەرگە ءوزىنىڭ كەڭەستەرىن، اقىلىن ايتادى دەپ ويلاعان ولار ابدىراپ قالعان.

سونداعى بيزنەسمەننىڭ ايتقان سوزدەرى مىناداي بولعان: «سەندەر بۇگىن ۋنيۆەرسيتەت ءبىتىرىپ قولدارىڭا ديپلوم الىپ جاتىرسىڭدار. سەندەر ءۇشىن بارلىعى تاماشا. ءارقايسىسىڭنىڭ اكە-شەشەلەرىڭ الىپ بەرگەن كولىكتەرىڭ بار. دايىن تۇرعان جۇمىستارىڭ بار. الايدا بۇل جۇمىس ارقىلى سەندەر بار بولعانى جىلىنا 100 000 مىڭ دوللار تابۋلارىڭ مۇمكىن. ال مەن ءۇشىن بۇل اقشا تۇك ەمەس. مەن بيزنەسمەنمىن. بۇگىن سەندەرگە قاراپ، ەشبىرىڭنىڭ كوزدەرىڭنەن جانىپ تۇرعان وتتى كورىپ تۇرعان جوقپىن. ال جانارداعى وتسىز سەندەر ەشكىم ەمەسسىڭدەر!» – دەپ ايتىپ كەتىپ قالعان ەكەن.

بىرنەشە جىل ءوتىپ، بۇل جاعداي ۇمىتىلعان سوڭ، الگى ۋنيۆەرسيتەت باسشىلىعى زەرتتەۋ جۇرگىزىپ كورمەك بولادى. ۋنيۆەرسيتەتتى بىتىرگەن ستۋدەنتتەردىڭ قاي لەگىنىڭ الەۋمەتتىق جاعدايى جوعارى ەكەنىن سالىستىرماقشى بولعان. ناتيجەسىندە ەرەكشە ءوسىم كورسەتكەن ستۋدەنتتەر لەگى بەلگىلى بولعاندا مۇنداي كورسەتكىشتىڭ سەبەبىن انىقتاۋ قيىنعا تۇسەدى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا ەشقانداي مۇعالىمدەر مەن ۇستازدار اۋىسپاعانىن ەسكەرە وتىرىپ، سول جىلى ءسوز سويلەگەن الگى بيزنەسمەندى ەسكە الادى. سوندا ۋنيۆەرسيتەت باسشىلىعى شاقىرىلعان بيزنەسمەننىڭ 3 مينۋتتىڭ ءسوزى اتالعان ستۋدەنتتەرگە وسىلاي اسەر ەتكەنىن تۇسىنگەن.

سوندا الگى بيزنەسمەن سونشالىقتى نە ايتتى دەيسىز عوي؟ ول – ستۋدەنتتەردىڭ جانارىندا وت جاقتى.

جەتىستىككە جەتۋ ءۇشىن كوكىرەك پەن جانارداعى وتتىڭ بولۋىنىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنىن دالەلدەدى.

شىن مانىندە، جەتىستىككە جەتۋ ءۇشىن، موتيۆاسيانى جوعالتپاۋ ءۇشىن جانارداعى وتتى جاعا ءبىلۋ كەرەك، جانە ونى ءسوندىرىپ الماۋ كەرەك.

نازەركە مۇسا