سىزبەن مۇحامەدجان تازابەك اراسىنداعى اقپاراتتىق داۋ نەدەن باستالدى؟

ءبىرىنشى قاتەلىك م. تازابەك ءوز فەيسبۋك پاراقشاسىندا ايگىلى ءسالافيت ابدۋلحاليم ابدۋلكاريموۆتىڭ ۆيدەوسىن جاريالاعانى بولدى.

سەركە.org ماقالاسىنان ءۇزىندى!

«اسىل ارنا» تەلەارناسى ديرەكتورىنىڭ بۇل قىلىعى الەۋمەتتىك جەلىدە وتىرعانداردىڭ قاتتى نارازىلىعىنا دۋشار بولدى. ونىڭ سەبەبى جوق ەمەس. ۋكراينادا وتىرىپ الىپ جۇرتقا ىلعي ۋاحابي-سالافيلىك كوزقاراستى تىقپالاپ جۇرەتىن ابدۋلحاليم ابدۋلكاريموۆ – ابدەن بەتى اشىلعان راديكال داعۋاتشى. ول يسلامنىڭ ەكى تارماعى سانالاتىن شيىتتەر مەن سۋنيتتەردىڭ اراسىنداعى ءدىني يدەولوگيالىق قايشىلىقتى ۇنەمى ۋشىقتىرىپ، جاۋلىقتىڭ جالاۋىن كوتەرىپ جۇرەدى. ونىڭ ويىنشا، ۋاحابي-سالافيلىك كوزقاراسپەن ۇيلەسپەيتىن مۇسىلمانداردىڭ ءبارىن تۇگەل قىرىپ جويۋ كەرەك. ول الەمنىڭ ءنومىرى ءبىرىنشى تەررورشىسى اتانعان ۋساما بين لادەندى، سەييد كۋتبتى جانە باسقا دا سولار سياقتى راديكالداردى ءپىر تۇتادى، ولاردى يسلام الەمىنىڭ ۇلى تۇلعاسى سانايدى. ءتىپتى، ابدۋلحاليم ابدۋلكاريموۆتىڭ الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراقشاسىندا بەلىنە بومبا بايلاپ ءوزىن ءوزى جارىپ جىبەرىپ، تالاي ادامنىڭ ءومىرىن جالماپ كەتكەن اۋعانستاندىق الدەبىر تەررورشىنىڭ قىلمىستىق ارەكەتىن «ناعىز جيھاد وسى» دەپ تامسانعان جازباسى بار.

داۋدىڭ باسى وسى تازابەكتىڭ بولىسكەن پوستىنان باستالدى. م.تازابەك ەلىمىزگە تانىمال ازامات رەتىندە مۇنداي راديكالدى ءبولىسۋى ۇلكەن قاتەلىك جانە كۇماندى ىس-ارەكەت. مۇنداي ىس-ارەكەتتەر قىلمىستىق كودەكستىڭ 174-بابىندا كورسەتىلگەندەي (بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىن نەمەسە تەلەكوممۋنيكاسيالار جەلىلەرىن پايدالانا وتىرىپ، سول سياقتى الەۋمەتتiك، ۇلتتىق، رۋلىق، ءناسiلدiك، تەكتىك-توپتىق نەمەسە دiني الاۋىزدىقتى ناسيحاتتايتىن ادەبيەتتى نەمەسە وزگە دە اقپارات جەتكiزگiشتەردi دايىنداۋ نەمەسە تاراتۋ جولىمەن جاسالسا، –   ەكi جىلدان جەتى جىلعا دەيiنگi مەرزiمگە باس بوستاندىعىن شەكتەۋگە نە سول مەرزiمگە باس بوستاندىعىنان ايىرۋعا جازالانادى) جاۋاپكەرشىلىككە ءبىراز جاستاردى سوقتىردى. «اۋىلدىڭ قاراپايىم جاستارىنا جۇرگەن زاڭ، م.تازابەككە نەگە جۇرمەيدى؟» - دەگەن جانايقايىم ءۇشىن ماعان قاراي وزىمەن قوسا، شاشباۋىن كوتەرۋشىلەرى قوقان-لوقى جاساعانىن الەۋمەتتىك جەلىلەردە جازىلعان پىكىرلەردەن بايقاۋعا بولادى. قۇقىقتىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلسىن دەگەنىم ءۇشىن مەنى ايىپتاۋدىڭ ەش قاجەتى جوق. زاڭ بارىمىزگە ورتاق.

ءسىزدىڭ ويىڭىزشا، سالافيتتەردەن قانداي ءقاۋىپ كەلدى جانە كەلىپ جاتىر؟ زاڭ تۇرعىسىنان مۇنى قالاي شەشۋگە بولادى؟

نەوسالافيزم ءداستۇرلى ءدىن ەمەس. جالپى مەملەكەتىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىگىنە نۇقسان كەلتىرەتىن، ەلدىڭ ەل بولىپ قالىپتاسۋىنا كەدەرگى كەلتىرەتىن، ءداستۇرىمىزدىڭ جويىلىپ كەتۋىنە ىقپال جاسايتىن، ۇلتتىعىمىزدى جويۋعا ات سالىساتىن، ءدىنارازدىق شيەلەنىستى داۋ-دامايعا الىپ باراتىن  استارلى ساياسي جۇيە.

بۇلاردى قالاي انىقتاۋعا بولادى: سالەم سالۋعا قارسى، بەتاشارعا، جەتى شەلپەككە، دۇعادا قول جايىپ بەت سيپاعانعا قارسى، ال ەگەر توقتالىپ ايتار بولساق، سالەم سالۋدىڭ شاريعاتقا قارسى كەلمەيتىنىنىنە دالەل كوپ، كەلىننىڭ سالەم سالۋ نيەتىندە  قۇلشىلىق كوزقاراستار جوق. سالەم سالۋ ءۇردىسىن شاريعاتقا قارسى كەلەدى دەۋ ناداندىقتىڭ بەلگىسى. سالەم سالماعان كەلىن سوندا قايىن اتاسىنىڭ بەتىن ءسۇيۋ كەرەك پە؟.. الدە قولىنا جابىسىپ، «پريۆەت»، - دەۋ كەرەك پە؟

ءبىزدىڭ سالت-داستۇرىمىزگە قارسى كەلگەن قىسقا بالاق، ساقالدىلاردىڭ بارلىعى ءبىزدىڭ ەلدەن كوشىپ كەتسە ەكەن. (ءامين). ەشكىم قۇرانمەن جانە سۇننەتپەن 100%  جۇرە المايدى. بۇل ەلىمىزگە تونگەن دەرت، جالپاق تىلدە ايتساق تەز تارايتىن «ۆيرۋس».

اسىرەسە قازاق قىزدارىن «شۇلىق» اۋىستىرعانداي اۋىستىراتىن تالاق قۇرباندارى جايىندا دا ايتا كەتكىم كەلىپ وتىر. شاريعاتتى ءوز ناپسىسىنە ىڭعايلاپ  «سمس»  ارقىلى تالاق ايتۋشىلار كوبەيىپ، جاس قىزدارىمىزدىڭ ساناسىن ۋلاۋ ارقىلى تەكسىز بالالاردىڭ ومىرگە كەلۋى كەيىنگى ۇرپاقتىڭ تاعدىرىن الاڭداتپاي ما؟

ءدىن ىستەرى اگەنتتىگىنىڭ مالىمەتىنە وراي 25 جىلدا 600-گە جۋىق ادامداردىڭ تەرروريزممەن سوتتالۋى، 400-گە جۋىق وتانداستارىمىزدىڭ سيرياعا كەتكەندىگى نەوسالافيتتەرگە قارسى بىزدەگى زاڭنىڭ السىزدىگىن ايقىنداپ وتىر. بىزگە ءدال قازىرگى تاڭدا مەملەكەتىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىگىن ساقتاپ قالۋ ءۇشىن، نەوسالافيتتەردى ءبولىپ جارماي، ناقتى زاڭدى شەشىم قابىلداۋىمىز ءتيىس.

ءسىز مۇحامەدجان تازابەكتىڭ وزىمەن جاقىنىراق تانىسۋعا، وزىمەن سويلەسىپ، سۇراقتارىڭىزدى وزىنە جەكە قويۋعا بەكىنىپ ءقوردىڭىز بە؟ حالىق اراسىندا ايتىلىپ جاتقان مىنانداي ءبىر پىكىرلەردى كوزىمىز شالدى: «م. تازابەككە قارسى شىققان دەپ ايگۇل ورىنبەكتى دە ساتىپ العاندار بار شىعار..» ول جاعىن وزىڭىزدەن سۇراۋعا بەكىندىك؟

«ءار كاللادا ءبىر قيال» دەمەكشى وزدەرى ساتىلىپ ۇيرەنىپ قالعان سوڭ، وزىندەي كورىپ جۇرگەن عوي ەلدىڭ ءبارىن. ءدىني تاقىرىپتار 2013 جىلدان بەرى كوتەرىپ كەلە جاتقان تاقىرىپتارىمنىڭ ءبىرى. م.تازابەكتى جازعانىمدا مەنى بىرەۋلەر ساتىپ الىپتى مىس. (كۇلدى.) مەن ول كىسىنىڭ ە اقىن، ە ءدىندار، ە ۋاعىزشى، ە جۋرناليست ەكەنىن ءتۇسىنىپ بولمايمىن. ول كىسى كىم ەدى؟...

مۇحامەدجان تازابەك جايىندا الىپ-قاشپا اڭگىمەلەر بۇرىننان دا ايتىلىپ كەلەدى، بۇل تەك بۇگىن عانا كوتەرىلىپ كەلە جاتقان ماسەلە ەمەس. قوعام مەنى زاڭگەر رەتىندە تانىسا، مۇحامەدجان اعا ءوزىن قوعامعا «سولاي» تانىتىپ وتىر. قازىرگى تاڭدا ءوزىن قانشا اقتاسا دا، وتكەندى ءوشىرۋ مۇمكىن ەمەس. تىرتىق تىرتىق بولىپ قالا بەرمەك.

مۇحامەدجان اعا مەنىمەن كەزدەسۋ جايىنا كەلەتىن بولساق، ول كىسى مەنىمەن كەزدەسۋگە ءتۇرلى ارەكەتتەر جاساپ، ورتاعا بەدەلدى ازاماتتاردى سالدى. ونىڭ ىشىندە مينيسترلىكتە ىستەيتىن دوسىم ارقىلى كەشەگى الەۋمەتتىك داۋدان كەيىن مەنىمەن بەتپە-بەت جۇزدەسۋگە جانە ات-شاپان جاپقىسى كەلگەندىگىن جەتكىزدى. ارينە مەن قارسىلىق ءبىلدىردىم، سەبەبى ارابتىڭ ميللياردتاعان قارجىسىن اكەلىپ قۇيسا دا، ءوزىمنىڭ اتا-بابامىزدان قالىپتاسقان ءسالت-داستۇر، ادەت-عۇرىپ، مادەني-رۋحاني قۇندىلىعىن ات-شاپانعا ايىرباستامايمىن.

م. تازابەك ءوزىنىڭ شىنايى ءداستۇرلى ماتۋريدي ەكەنىن قانداي جولدارمەن دالەلدەۋ كەرەك ءسىزدىڭ ويىڭىزشا؟                                                                                                                                                  

وتكەن دەرەكتەرگە سۇيەنسەك، يمام قانات جۇماعۇلوۆ اعامىزدىڭ قويعان سۇراقتارى ءالى كۇنگە دەيىن جاۋاپسىز قالىپ وتىر. سىزدەرگە بەرگەن سۇحباتىندا دا م.تازابەكوۆ ناقتى جاۋاپ بەرۋدىڭ ورنىنا تۇلكى-بۇلاڭعا سالىنىپ، جاۋاپ بەرۋدەن جالتارىپ وتىرعان سياقتى. قانات اعانىڭ سۇراعى مىناداي بولعان:

1.اباي قۇنانباي ۇلى مەن ءماشھۇر ءجۇسىپتىڭ اللانى مەكەنسىز دەپ سيپاتتاۋلارى - دۇرىس سەنىم دەپ مويىنداسا، ءارى اللانى ءوز بولمىسىمەن (زاتىمەن) اسپاندا دەپ سەنۋدىڭ اداسۋشىلىق ەكەنىن قابىلداسا؛

2.يمام تاحاۋي اللا تاعالانىڭ بولمىسى شەكتەلۋدەن جانە اعزالاردان پاك دەپ ايتقان سەنىمىن دۇرىس ءارى اقيقات دەپ مويىنداسا؛

3.مۋحامماد يبن ابديلۋاھھابتى اداسقان دەپ قابىلداسا؛

4.قمدب-نىڭ تۇعىرناماسىندا كورسەتىلگەندەي يمام ءابۋ حانيفانىڭ ءمازھابىنا نەگىزدەلگەن "ماتۋريدي" سەنىم مەكتەبىن ءاھلۋ سۋننا جولى دەپ مويىنداپ، ونى ءوز ءدىني باعىتىنا اينالدىرسا؛

5.ءارى وسى ايتىلعانداردى ءوز سوزىمەن ب ا ق جانە الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى جاريالاسا.

ەندى بۇل سۇراقتارعا نۇكتە قويۋ ءۇشىن مەن قمدب بىرلەستىگىنە جانە م.تازابەكتىڭ وزىنە اشىق قويامىن.

قازاقتىڭ ەر-ازاماتى ءوزىنىڭ ءسوزى بويىنشا مۇسىلمان ادام وتىرىك جانە ەكىجۇزدىلىك تانىتپايدى. م.تازابەككە دەگەن ءداستۇرلى كوزقاراس قالىپتاسۋ ءۇشىن وسى سۇراقتاردىڭ بارلىعىنا ناقتى جاۋاپ بەرسىن. قمدب - رەسپۋبليكالىق ءدىني بىرلەستىك، ءدىن ماسەلەسىندە ەكى دۇنيەدە دە جاۋاپتى. م.تازابەكتى قمدب-نىڭ جارعىسى بويىنشا ماتۋريدي دەپ جاريالاسا، داۋدى وسىمەن توقتاتامىن دەپ ۇنەمى ايتىپ كەلەمىن.

اڭگىمەڭىزگە راقمەت!

ايگۇل ورىنبەكتەن بولەك مۇحامەدجان تازابەكتىڭ تىلشىمىزگە بەرگەن جاۋابىنا قاتىستى جۋرناليست داۋرەن داريابەك پەن ارمان اۋباكىر جانە يمام قانات جۇماعۇلدارمەن دە حابارلاسىپ، سۇراق جولداعان ەدىك. قايرات جۇماعۇل مەن داۋرەن داريابەكتەن ازىرگە ەشقانداي جاۋاپ جوق. ال جۋرناليست، ەتنوگراف ارمان اۋباكىردىڭ پىكىرىمەن جاقىن ارادا بولىسەتىن بولامىز...

سۇحباتتاسقان: گۇلىم جاقان