بۇگىن حالىق قاھارمانى، داڭقتى قولباسشى، جازۋشى، كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى، قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى، قازاق حالقىنىڭ ماقتانىشى باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ دۇنيەگە كەلگەن كۇنى دەپ حابارلايدى Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگى. باۋىرجان مومىش ۇلى 1910 جىلدىڭ 24 جەلتوقسانىندا جامبىل وبلىسىنىڭ جۋالى اۋدانىنىڭ مىڭبۇلاق اتتى اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن.

«ءقادىرىن بىلمەپپىز عوي ءتىرى كەزدە»
دەپ جىلار سورلى قازاق مەن ولگەندە.
ۇرپاق اتار سەكسەن مەن جۇزدىگىمدى،
تاريحتىڭ تۇكپىرىنەن ءسوز كەلگەندە،- دەپ باتىر ءوزى جىرلاعانىنداي "ەلدىڭ داڭقىن الىپ ۇشقان باتىر" بابامىز باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ تۋعانىنا بۇگىن 107 جىل تولدى.

باتىرعا دەيىن ءتورت قىز كورگەن اتا-اناسى ول تۋعاندا قاتتى قۋانىپتى. اتاسى يماش جان-جاققا كىسى شاپتىرىپ، ۇلان-اسىر توي جاسايدى. شىلدەحانا تويىندا يماش اقساقال نەمەرەسىن كوتەرىپ شىعىپ، ەل قاريالارىنان باتا سۇراسا، ولار: “ءتول نەمەرەڭ، بەل نەمەرەڭ عوي. باتا ءجونى دە وزىڭدىكى” دەسىپتى. سوندا اتاسى:
الاتاۋدىڭ قىرانى مول ەدى –
قىراعى بولسىن، قۇلىنىم.
قويناۋى سۋعا مول ەدى –
بۇلاعى بولسىن، قۇلىنىم.
ەلىنىڭ تىلەگى زور ەدى –
شىراعى بولسىن، قۇلىنىم.
اتا تىلەگى وڭ ەدى –
قۇمارى بولسىن قۇلىنىم.
بۇل جەر باتىرلار ءتورى ەدى –
سىڭارى بولسىن، قۇلىنىم! – دەپ باتا بەرىپتى.

اتا-اناسى تۋرالى باتىردىڭ ءوزى ءومىرباياندىق “ۇشقان ۇيا” كىتابىندا بىلاي دەپ جازادى: “مەنىڭ بابام يماش 1911 جىلى 92 جاسىندا دۇنيە سالعان. ورتاي بويلى، وراق مۇرىن، وت جانارلى سول شىمىر شالدىڭ ءتورتىنشى پەرزەنتى – مەنىڭ اكەم مومىنالى ەكەن. ونى جۇرت مومىش دەپ كەتكەن. اكەم ايتىس قۋىپ، اندەتىپ جۇرە-جۇرە 33 جاسىندا بايتانا رۋىنان ءابدىراحماننىڭ ءرازيا اتتى قىزىنا ۇيلەنىپتى. ول مەنىڭ شەشەم ەدى. ول كىسى مەن ءۇش جاسقا تولار-تولماستا قايتىس بولعان”. انادان ەرتە جەتىم قالعان باۋىرجان اجەسى قىزتۋماستىڭ باۋىرىندا وسەدى. كەيىنىرەككە دەيىن اجەسى كەلىنى تۋرالى “جاتقان جەرىڭ ءجاننات بولسىن، ماڭدايىما سىيماي كەتكەن پەرىشتەم ءرازيا” دەپ مۇڭايىپ وتىرادى ەكەن. وسى ءسوزدىڭ وزىنەن باۋكەڭنىڭ اجەسىنىڭ دىننەن حابارى بار ادام ەكەنىن بايقاۋعا بولادى. ال اكەسى مومىش بولسا، ولەڭ شىعارىپ، جيىن-تويدا ايتىسقا قاتىسىپ جۇرسە، كەيىن ءوز بەتىمەن ساۋاتىن اشىپ، ەل ءىشىنىڭ داۋ-دامايىنا بىتىمگە جۇرگەن كىسى ەكەن. باۋكەڭ ءوز جازبالارىندا اكەسىن جەڭگەلەرىنىڭ “مولدا بالا” اتاعانىن ايتادى. سوعان قاراعاندا، اكەسىنىڭ ءدىني ساۋاتى دا از بولماسا كەرەك. تەك كەڭەس ساياساتىنا بايلانىستى باتىردىڭ ءوزى ونى كىتاپتارىندا اتاپ كورسەتپەگەن بولۋى مۇمكىن. ال ءومىرىنىڭ اقىرىنا دەيىن “تۋرا مومىش” اتانىپتى.

اكەسى مومىش ءوز بەتىمەن ەسكىشە ساۋات اشقان سول كەزەڭدەگى كوزى قاراقتى ادامداردىڭ ءبىرى بولعان. ەل اراسىندا اعاش ۇستاسى جانە ەتىكشى، زەرگەرلىگىمەن تانىمال بولاتىن.

1921 جىلى باستاۋىش مەكتەپتى اسا ينتەرناتىنا تۇسەدى. 1924 جىلدان باستاپ جەتى جىلدىق مەكتەپتى شىمكەنت قالاسىندا وقيدى. بۇل سول وڭىردەگى 1924 جىلى اشىلعان العاشقى جەتىجىلدىق مەكتەپ بولاتىن. باۋىرجانمەن ءبىر سىنىپتا ءابدىلدا تاجىبايەۆ جانە قۇرمانبەك سىعىندىقوۆ وقيدى. 1928 جىلى مەكتەپتى ۇزدىك ءبىتىرىپ، ورىنبور قالاسىنداعى قازاق پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنا وقۋعا تۇسەدى. ينستيتۋت ديرەكتورى توقتىبايەۆ دەگەن كىسى بولاتىن. جاس بالانىڭ قاتتى سۋىقتا جۇقا كيىممەن جۇرگەنىن كورىپ، ءوزىنىڭ كابينەتىنە شاقىرتىپ الادى. بالانىڭ قولىنا بۋحگالتەرياعا قاعاز جازىپ بەرىپ، وسى قاعاز بويىنشا اقشا الاتىندىعىن جانە سول اقشاعا اۋىلعا قايتاتىندىعىن ايتادى. وسىنداي تۇرمىس جاعدايىنا بايلانىستى وقۋدان كەتەدى.

باۋىرجان مومىش ۇلى سوعىس جىلدارىندا ادۋىندى دا قاتال اسكەري باسشى بولىپ قانا قويعان جوق، سونىمەن قاتار قاراماعىنداعى جاۋىنگەرلەر مەن وفيسەرلەردىڭ اقىلگوي جەتەكشىسى، زەردەلى دە بىلگىر، بايىپتى دا مەيىرمان تاربيەشىسى دە بولا ءبىلدى.