ءازىربايجان حالقى ارمەنيا پرەزيدەنتى سەرج سارگسيانعا «حودجالىداعى قىرعىنعا سەبەپكەر بولدى»، – دەگەن ايىپ تاعىپ، حالىقارالىق دەڭگەيدەگى سوتتىڭ الدىنا سۇيرەمەك. 1992 جىلدىڭ 25 اقپانىنان 26-سىنا قاراعان ءتۇنى ارميان اسكەرلەرى حودجالى قالاسىنىڭ بەيبىت تۇرعىندارىن اياۋسىز قىرىپ سالعان ەدى. كەيىن انىقتالعانداي، قانىشەرلەر اراسىندا تمد-نىڭ بىرىككەن كۇشىنەن قۇرىلعان 366-پولك قۇرامىنداعى ارميان اسكەرلەرى بولعان. ەشقانداي بۇيرىقسىز-اق، قالانى باسىپ الىپ، قالىڭ ۇيقى قۇشاعىندا جاتقان حالىقتىڭ قانعا بوكتىرگەن قىلمىسكەرلەر قولىنان جۇزدەگەن ادام اجال قۇشتى اۋىر جاراقاتتانىپ، ءىز-تۇزسىز جوعالىپ كەتكەندەرى قانشاما! كاراباح سوعىسى تۇسىنداعى ەڭ اۋىر گەنوسيد سانالاتىن بۇل قايعىلى جايت ەل اراسىندا «حودجالى قاسىرەتى» اتالىپ كەتكەن.

قانشاما جازىقسىز جاندى جارالاعان قاسىرەتكە بيىل – 23 جىل. قايعىلى داتا جاقىنداعان ساتتە ءازىربايجاندار ارمەنيا پرەزيدەنتى سەرج سارگسياندى «گەنوسيدتى ۇيىمداستىرۋشى، سوعىستىڭ باستالۋىنا كىنالى ادام» دەپ ايىپتاپ، «جاساعان اسكەري قىلمىسى ءۇشىن زاڭ الدىندا جاۋاپ بەرسىن» دەگەن تالاپ قويدى.

28 قاڭتار كۇنى باستالعان باكۋدە ارمەنيا پرەزيدەنتى سەرج سارگسياندى اسكەري قىلمىسكەر دەپ تانۋ تۋرالى قول جيناۋ باستالدى. اتالعان شاراعا ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردى مەملەكەتتىك قولداۋ كەڭەسىنىڭ جانىنان قۇرىلعان جۇمىس توبى 100 مىڭ قول جيناپ، گااگاداعى حالىقارالىق قىلمىستىق سوتقا جونەلتپەك.

اتالعان جۇمىس توبى سونىمەن قاتار «20 قاڭتارداعى وقيعاعا الەمدىك قاۋىمداستىقتىڭ ساياسي باعاسى» اتالاتىن پەتيسياعا دا قول جيناۋ ۇستىندە. ەسكەرەتىن جايت، ارميانداردىڭ پرەزيدەنتى سەرج سارگسيان تاۋلى كاراباحتاعى سوعىس كەزىندە حودجالى قالاسىنىڭ جۇزدەگەن بەيبىت تۇرعىنىن قىرۋعا تىكەلەي قاتىسقان. انىعىندا،

2013 جىلدىڭ 23 قاڭتارىندا اقش-تاعى اق ءۇيدىڭ رەسمي سايتىنداعى «ءبىز – حالىقپىز» («We are people») بولىمىندە امەريكا پرەزيدەنتى باراك وبامانىڭ نازارىن ارميان مەنازىربايجان اراسىنداعى جەر داۋىنا، سونداي-اق، ءازىربايجانعا تيەسىلى جەردىڭ 20 پايىزىن ارميانداردىڭ كۇشپەن باسىپ العانىنا اۋدارتۋ ءۇشىن 100 مىڭ ادامنىڭ قولى جينالعان بولاتىن.

حالىقارالىق سوتقا جۇگىنگەن ءازىربايجاندار سەرج سارگسياننىڭ شەتەلدىك اقپارات قۇرالدارىنا بەرگەن سۇحباتتارىنداعى سوزدەرىن دە دالەل رەتىندە كەلتىرمەك. ماسەلەن، ول «Thomas Waal» باسىلىمىنا بەرگەن سۇحباتىندا «ءازىربايجاندار ءبىزدىڭ قاراپايىم حالىقتى ولتىرەتىنىمىزگە سەنبەگەن ەدى. ءبىراق ءبىز ول سەنىمنىڭ بىت-شىتىن شىعاردىق»، – دەپتى... رەسمي قۇجاتتار مەن دايەكتەردى جيناۋ بارىسىندا ءازىربايجاندار حودجالىدا قىرىلعان بەيبىت تۇرعىنداردىڭ اياۋسىز قينالعان سۋرەتتەرىن دە بىرگە تاپسىرماق.

سوراقىسى سول، ءتۇننىڭ ورتاسىندا بۇقپاندايتاپ كەلىپ، باس سالعان قانىشەرلەر بالا-شاعا، ايەل مەن كارى-قۇرتاڭدى تۇگەل قىرعان. رەسمي دەرەكتەرگە سەنسەك، 83 بالا، 86 ايەل، 70-تەن استام قاريا، بارلىعى 613 ادام اسكەريلەر قولىنان اجال قۇشقان، 487 ادام اۋىر جاراقاتتانعان. ءبىر مىڭ ءجۇز ەلۋ ادامعا جاسالعان شابۋىلدا 150 كىسى ءىز-تۇزسىز جوعالىپ كەتكەن. مۇردەلەردى زەرتتەگەن كەزدە كوپشىلىگىنىڭ ورتەلگەنى، كوزدەرىنىڭ ويىپ الىنعانى جانە باستارىنىڭ كەسىلگەنى انىقتالدى. سوراقىسى سول، ءدال وسىنداي ايۋاندىقتان اياعى اۋىر كەلىنشەكتەر مەن بالالار دا شەت قالماعان.

پەتيسياعا قول قويعاندار حودجالىداعى قىرعىندى جاساعان 366-پولكتىڭ كومانديرى سول كەزدە سەرج سارگسيان بولعانىن، سوندىقتان ول جۇزدەگەن جازىقسىز جاننىڭ ولىمىنە زاڭ الدىندا جاۋاپ بەرۋى تيىستىگىن ايتادى.

حودجالىداعى گەنوسيدتى پاكستان، كولۋمبيا، چەحيا، بوسنيا-گەرسوگوۆينا، پەرۋ، گوندۋراس، سۋدان تب. رەسمي تۇردە مويىنداعان. ال ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 26 اقپانىندا ستامبۇلدىڭ تاكسيم الاڭىندا تۇرىك ازاماتتارى حودجالى قىرعىنىندا كوز جۇمعان جازىقسىز جانداردى ەسكە الماق.

 ءنازيا جويامەرگەن قىزى