ەگەر بيلىككە ۇلتشىلدار كەلەتىن بولسا، قازاقستاندىق ورىستار "اياقتارىمەن داۋىس بەرەتىن بولادى". ۋكراينا داعدارىسىنان كەيىن رەسەيلىك جانە قازاقستاندىق ساراپشىلار "قىرىم ەپوپەياسى" قازاقستاندا دا قايتالانۋى مۇمكىن دەگەن پىكىردە.  ەگەر رەسەي قازاق جەرىنە اۋىز سالاتىن بولسا، سولتۇستىك جانە شىعىس قازاقستانداعى ورىس، سلاۆيان بىرلەستىكتەرى الدىڭعىلاردىڭ ءبىرى بولىپ بۇلىك شىعارۋى مۇمكىن.

مىسالى، رەسپۋبليكالىق "لاد" سلاۆيان قوزعالىسىنىڭ وكىلى ماكسيم كرامارەنكونىڭ مىنا ءبىر سۇحباتىنىڭ مازمۇنىن ۇسىنباقپىز.

- قازىرگى تاڭداعى قازاقستان اۋماعىنداعى سلاۆيان جانە ورىس بىرلەستىكتەرىنىڭ ناقتى سانىن ايتا المايمىن. ءبىراق، 100ء-دىڭ ۇستەندە ەكەنى راس.  ولار رەسپۋبليكا كولەمىندە ۇيىمداستىرىلاتىن شارادارعا بەلسەندى قاتىسىپ تۇرادى. سونىمەن قاتار، مادەني-تانىمدىق، اعارتۋشىلىق قىزمەتتەر اتقارادى. سونىڭ ىشىندە، ورىس مادەنيەتىن، ءسالت-داستۇر، ادەت-عۇرىپتارىن ناسيحاتتاۋ، ورىس ءتىلىن دارىپتەۋ. ۇرپاق ساناسىنا سىڭىرۋمەن قاتار، ورىس ازاماتتارىنىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ، ورىس ءتىلدى تۇرعىنداردىڭ ەتنو-مادەنيە قۇندىلىقتارىن ساقتاۋ جانە ت.ب. جۇمىستارمەن اينالىسۋدا. قازاقستاندا ءىرىلى-ۇساقتى 86 قالا، قوىسشا شاعىن قالاشىقتار بار بولسا، سول جەرلەردىڭ بارلىعىندا ورىس ءتىلدى ازاماتتار تۇرادى. سولاردىڭ جەكە ينيسياتيۆاسىمەن قۇرىلعان ءبىزدىڭ ورتالىقتار جۇمىس ىستەۋدە. بۇل قۇرامعا قازاقستاندىق "كازاك" دياسپوراسى دا قوسىلادى.

- ءسىز ورىستىلدىلەردىڭ قۇقىعىن قورعايمىز دەدىڭىز. سوندا قازاقستاندا ءورىستىلدى ازاماتتارعا قىسىم كورسەتىلىپ، قاندايدا ءبىر شەكتەۋلەر قويىلعان با؟

- مەن ورىس تىلدىلەر مەن ورىس-سلاۆيان ۇلتى وكىلدەرىنىڭ  ەتنو-مادەني قۇقىقتارىن ايتىپ وتىرمىن. مىسالى، كوپشىلىك ورتاداعى ورىس ءتىلىنىڭ ەكىنشى پلانعا ءوتۋى. ورىس ءتىلدى ازاماتتاردىڭ  قازاق ءتىلىن تۇسىنبەگەندىكتەن تۋىندايتىن قيىندىقتار  ت.ب. ءبىز ماسەلەنى شەشۋى ءۇشىن مەملەكەتتىك ورگاندار مەن قازاقستان حالقى اسسامبليەياسىمەن بىرلەسىپ شەشۋىگە تىرىسامىز. مىسالى، 2011 جىلى ءبىزدىڭ ۇيىمعا كوپتەگەن ارىزدار كەلىپ ءتۇستى. سولاردىڭ باسىم كوپشىلىگى مەملەكەتتىك مەكەمەلەردە تەگىس "قازاق ءتىلى" تىلىندە سويلەسىپ، ورىس ءتىلى شەتتەتىلگەن ەدى. ءبىز ارىزداردى الىپ، قحا-سىنا باردىق، بىرلەسكەن كوميسسيا قۇرىپ، ءىستى باس پروكۋراتۋراعا جىبەردىك. كوپ ۇزاماي ماسەلە دە شەشىلدى. 2012 جىلدان باستاپ مەملەكەتتىك مەكەمەلەردە بۇرىنعىداي ورىس ءتىلى وركەن جايا باستادى. سول 2011 جىلى ق ر كونستيتۋسياسىنىڭ "ءتىل" تۋرالى بولىمىندەگە مەملەكەتتىك مەكەمەلەردەگى رەسمي ءتىل-ورىس ءتىلى دەگەن تارماقتى  الىپ تاستاۋ كەرەك دەگەن باستاما دا كوتەرىلدى. ءبىز "لاد" قوزعالىسى بۇعان قارسىلىق بىلدىردىك.  وسىدان كەيىن قازاقستاننىڭ ۇلتشىل-پاتريوتتارى ورە-تۇرەگەلىپ، ءدال وسى ءانونيمدى زاڭ جوباسىن قولداپ، ورىس ءتىلىن مەملەكەتتىك ستاتۋسىنان ايىرۋدى كوزدەگەن ەدى. ءتىپتى، 180 كىسىنىڭ قولى قويىلعان حاتتى پارلامەنتكە جىبەرمەك بولعان. ءبىراق، ارادا ەكى كۇن وتپەي جاتىپ، قول قويۋشىلار وزدەرىنىڭ  قول قويماعاندىعىن ايتتى. جالعىز عانا ۇستانىمىنان ايىرىلماعان - ايدوس سارىم ەدى. ءبىزدىڭ ارقامىزدا بۇل حات پارلامەنتتىڭ قۇلاعىنا جەتپەدى.

سىزدەر قارجىنى قايدان الاسىزدار؟

- نەگىزگى قارجى كوزى بىرلەستىككە مۇشە كىسىلەردىڭ جارناسىنان الىنادى. ورىس كاسىپكەرلەرى مەن قالتالى ازاماتتاردان. سونداي-اق، رەسەيلىك ارىپتەستەردەن بولىنەدى.

ەندى، ساياسي تاقىرىپقا اۋىسايىق.  قازاق قوعامى ازىرگە تىنىش. ەشبىر توپتار اراسىندا جىك-جىككە بولىنۋشىلىك بولعان جوق. مەن بىرلەستىك جەتەكشىسى رەتىندە قازاقستاننىڭ ءار ايماقتارىن ارالايمىن. قازاق جانە ورىس ازاماتتارىمەن كوزبە-كوز كەزدەسىپ، سويلەسەمىن. نەگىزىنەن ۋكراينا داعدارىسىنا بايلانىستى قازاقستاندىقتاردىڭ باسىم بولىگى رەسەيدى جاقتااپ وتىر. ءتىپتى، قازاقتار "ءبىز قىرىمدى قايتاردىق!"-دەيدى.  بۇل قازاقستاندىقتاردىڭ كوزقاراسى. سوندىقتان، رەسەيدىڭ قازاق توپىراعىنا كوز الارتۋى قيسىنعا كەلمەيدى. بۇل ادەيى ءبىر توپتاردىڭ تاراتىپ وتىرعان داقپىرتى. سەبەبى، ءبىز قازاقستانداعى ورىس بىرلەستىكتەرى رەسيە تاراپىنان قارجىلاندىرىلىپ وتىرمىز. سول سياقتى، رەسەيدەگى قازاق بىرلەستىكتەرى دە قازاقستان تاراپىنان قارجىلاندىرىلىپ وتىرعان جوق پا؟! سوندىقتان، قازاقستانداعى رەسەي بىرلەستىكتەرى ەلدىڭ تىنىشتىعىن بۇزىپ، بەرەكەسىن الادى. قازاقستاننىڭ تەرريتورياسىن بولشەكتەپ، رەسەيەگە قوسىلۋدى قولدايدى دەۋ مۇلدەم كۇلكىلى.