"قازاق حاندىعىنا 550 جىل" شىعارماشىلىق بايگەسىنە

ماڭگىلىك ەل – ەلدىڭ بىرىكتىرۋشى كۇشى، ەشقاشان تاۋسىلماس قۋات كوزى. ستراتەگياسىنىڭ عانا ەمەس، ءححى عاسىرداعى قازاقستان مەملەكەتىنىڭ مىزعىماس يدەيالىق تۇعىرى! جاڭا قازاقستاندىق پاتريوتيزم دەگەنىمىزدىڭ ءوزى – ماڭگىلىك ەل! ول بارشا قازاقستان قوعامىنىڭ وسىنداي ۇلى قۇندىلىعى.

ن.ءا.نازاربايەۆ

قازاق ەلى قيىن قىستاۋ كۇندەردەن امان ءوتىپ، قاھارى قايتپايتىن زۇلمات كەزەڭدەردى، دالاسىنداي سانقىرلى، قاتپارلى تاريحتى باسىنان وتكىزگەنى بارشاعا ايان. ەۋرازيانىڭ كىندىگىن ۇستاپ تۇرعان قازاق ساحاراسى – الەمنىڭ ءتورت بۇرىشىمەن تۇگەل شەكتەسىپ، ءارتۇرلى ۇلتتارمەن ۇشتاسىپ جاتقان مەملەكەتىمىزدىڭ كۇرە تامىرى سوناۋ كەرەي مەن جانىبەك باستاپ بەرگەن قازاق حاندىعى قۇرىلعاننان باستاپ بۇگىنگى كوك تۋىن كوككە كوتەرگەن كۇنگە دەيىن تەرەڭگە جايىلىپ جاتقان ەلمىز. كيەلى مەكەنىمىزدىڭ عاسىرلارعا جالعاسۋى ەدىگىمىزدىڭ دە، ەرلىگىمىزدىڭ دە سىن بولعان كەزەڭدە نە ءبىر ساياسي، ەل ءۇشىن جان الىپ جان بەرگەن قىرعي قاباق سوعىستار، ەلدى جۇتاتقان اشتىق، اقتابان شۇبىرىندى القاكول جىلداردا ەلدىڭ رۋحىن بيىكتەتىپ، قايراتىن اسىرىپ، نامىسىن كوككە كوتەرگەن ءتىل مەن قارۋدى، ءسوز بەن ءىستى، باتىرلىق پەن بيلىكتى قاتار الىپ جۇرگەن ايبارلى دا، ايباتتى قول باستاعان باتىرلارىمىز، ەل باستاعان كوسەمدەرىمىز ارقاسىندا تۇعىرى بيىك تاۋەلسىزدىككە دە قول جەتكىزدىك قوي. اقتابان شۇبىرىدىدان القاكول سۇلامانى كەشىپ، ۇلىستىڭ ۇلىلىعىن ۇلىقتاپ، ەتەك جەڭىن جيناپ، ەلدىڭ تىزگىنىن ۇستاپ ءۇش ءجۇزدىڭ باسىن قوسقان حان ابىلاي كۇللى قازاقتىڭ رۋحىن كوتەرىپ كەتكەن ۇلى دالا پەرزەنتى ەدى. ەلىن سۇيگەن ەرلەردىڭ ەرلىگى ارقاسىندا ەرىن سۇيگەن ەلدىڭ جانى تولقىپ، سەزىمى، ونەرى تاسقان زاماندا حالىق ابىلاي، تولە بي، قازىبەك بي، ايتەكە بي، اباي سىندى ۇلى پەرزەنتتەرىن تاريحتىڭ تورىنە شىعاردى ەمەس پە؟ قازاق ەلى كۇش جيىپ ىشقىنا كوتەرىلىپ، ەلدىكتىڭ بايراعىن جەلبىرەتۋى وتەگەن، كەنەسارى، رايىمبەك، قابانباي، بوگەنباي، جانىبەك، ەر تولەك، ماحامبەت سىندى باتىرلارىمىزدىڭ ارقاسىندا، ياعني ۇلتتىڭ قىستالاڭ شاقتارىندا ەلدىڭ قابىرعاسى قاتىپ، بۋىنى بەكىمەگەن تۇستا جالاڭ باتىرلىقتان عانا ەمەس، ءورتتىڭ ىشىنە ەلىمەن بىرگە ءتۇسىپ، ەل قامىن ويلاعان، باسىن تاۋعا دا تاسقا دا ۇرىپ، بەيمازا تىرلىك كەشكەن، ەتىگىمەن سۋ كەشىپ، ەڭىرەتىپ ەلىڭ جىلاتپاعان تەكتى حالىقتىڭ ۇرپاعى ەمەسپىز بە؟ ەلدىڭ ەلدىگىن، ءداستۇر مادەنيەتىن بەرىك كوپىر قىلىپ جالعايتىن، تاريحتىڭ قويناۋىن ۇندەستىرەتىن، التىن تامىر تانىتاتىن حالىقتىڭ دانالىق سوزدەرى، ماقال-ماتەلدەرى، باتىرلار جىرى، اۋىز ادەبيەتى، وسىنىڭ ءبارى رۋحاني دۇنيەمىزدىڭ قۇندىلىعىندا جاتقان جوق پا؟ ۇلى اقىن اباي ايتقانداي: «تەگىندە ادام بالاسى ادام بالاسىنان اقىل، عىلىم، ار، مىنەز دەگەن نارسەلەمەن وزباق كەرەك» دەمەي مە؟ ۇلى اقىن ابايدىڭ ۇلاعاتىن ۇعىپ، اقىل،قايرات، جۇرەكتى بىردەي ۇستاپ، قازاقى توپىراقتىڭ ءتىلىن تانىپ، تامىرىن باسىپ، ۇلى ويشىلداردىڭ ادامدىق تۇجىرىمدارىنا قۇلاعىمىزدى تۇرە جۇرسەك، تاۋەلسىز ەلدىڭ ۇلتتىق مادەنيەتىن، مەملەكەتتىك باعدارىن ناقتى ايقىنداپ، رۋحاني قازىنامىزدىڭ بەسىگىن دۇرىس تەربەتە بىلسەك، بۇدان اسقان بايلىق، بۇدان اسقان باقىت بار ما؟ جاراتىلىستا ادامنىڭ رۋحانيشىلىعىنان، ادامنىڭ اقىل ويىنان تازا، قۇدىرەتتى، سانا-سەزىمىنەن كىرشىكسىز نە بار ەكەن؟ قالا بەردى، قوعام دا، مەملەكەتتە جاراتقان ادامنىڭ وي-پاراساتى، تالانتى. مەملەكەتتىڭ ەڭ باستى ماسەلەسى ۇلتتىق يدەولوگياسىندا جاتقان جوق پا؟ تالاي-تالاي شاشىراپ توزعان تۇستا ەدىڭ ىرگەسىن شايقالتپاي ۇستاپ قالعان دا وسى ۇلتتىق يدەولوگيامىزدىڭ ارقاسىندا ەمەس پە؟ قازاق ەلى ءوزىن ءوزى الەمگە تانىستىرۋى، پاش ەتۋى ۇلتتىق يدەولوگيامىزدىڭ مىقتى جوعارى دەڭگەيىندە بولۋىندا، قارا قىلدى قاق جارعان تازالىعىندا، ۇلتتىق بولمىسىندا، تانىم دارياسىندا جاتىر. باسقا جول – بۇلدىر، باسقا ءورىس – تۇلدىر. بويىمىزدى تىك ۇستاپ، ەلدىگىمىزدىڭ مارتەبەسىن بيىككە ارتتىرامىز دەسەك، حالىقتىڭ دانالىق قاينارلارىن تەرەڭ ۇعىپ، تۇنىعىن تۇندىرا ءتۇسۋىمىز قاجەت، قاي حالىقتى الىپ قاراساندا باتىرلىعى جاعىنان، اسقان دانالىعى جاعىناندا، ونەرى جاعىنان دا قازاق حالقىنان اسقان ەل بار ما؟التايدان اتىراۋعا دەيىن ۇلان بايتاق جەردى الىپ جاتقان قازاق دالاسىنىڭ جۇماقتاي جۇمباق ساحاراسىنىڭ قۇپياسى ەۋروپا مەن ازيانى تەگىن الاڭداتپاي وتىر. وسىنشاما ولكەنى ەركىن جايلاپ، كەڭ كوسىلگەن جايساڭ جۇرتتىڭ تاريحى، تۇرمىس-تىرشىلىگى، مىنەز قۇلقى كوكىرەگىندە كوزى بار جاندى ويلاندىرماي قويمايدى. اقىلعا سىيمايتىن بايلىعى قاي حالىقتى بولماسىن تولعاندىرماسى انىق. كوشە بەرگەن كوشە بەرگەن، مىڭعىرعان مالى جايىلعان، جەر كولەمى وسە بەرگەن، تابيعاتى سۇلۋ كەڭ ولكەنى ەركىن جايلاعان، ەشكىمنىڭ الدىندا قورقىپ، قاشىپ كورمەگەن، سوعىسسا جاۋلاسقان، نامىسىن تاپتاتپاعان حالىقپىز. جەردىڭ كەڭدىگى مەن ەل ءىشىنىڭ كەڭدىگى وزەكتەس ۇعىم. سۇلۋلىققا ىڭكار سەزىمتال، ەر كوڭىل، جايساڭ بالاداي قازەكەڭدى ەشكىمدە قاناعاتسىز دەي المايدى. اعايىنمەن ارازداسسا كورىسىپ، شەت جايلاپ كەلىپ اقىرىن تابىسۋى، وكپەگە قيماسا دا ولىمگە قيمايۋى بۇل دا بولسا جاراتىلىستىڭ كەڭدىگى. كوشەر جە كولەڭكە ەتەر تاۋى بولماسا قايتەر ەدىڭ؟ وسىناۋ ۇلان بايتاق جەرگە دەگەن قازەكەننىڭ ماحابباتى قانداي؟ جەرگە قويعان اتاۋلارى قانداي دەسەڭىزشى؟ ارعاناتى، سارىارقا، جيدەلى بايسىن، قۇلىندى، بايانتاۋ، بايانجۇرەك، ۇلىتاۋ، اتىراۋ، نارىن، قازىعۇرت، قاراالجىن، جەر ءجانناتى كوكشەتاۋ، التىن القالى التاي، جەر شوقتىعى – جەتىسۋ، شيەلى، مويىلدى ت.ب ناعىز سۇلۋلىق دۇنيەتانىمى عوي. وسىنداي ولكەنى يەمدەنگەن قازاق ۇلتى – وتە باي حالىق. قازىرگى كەزدە قازاق ەلى الەمدىك ەكونوميكالىق، ساياسي، مادەني جاعىنان كوش ىلگەرى كەلە جاتىرمىز. الايدا بولاشاعى جايلى ايتار بولساق، قازاق ەلىنىڭ الاتىن ورنى قانداي؟ قازاقستاندا تۇراتىن قازاقتاردىڭ 65پايىزى قازاقتار بولعانىمەن، ءبىز كوپۇلتتى، كوپدىندى مەملەكەتپىز. بۇگىندە قازاق رۋحىن السىرەتپەۋ ءۇشىن، بولاشاققا دەگەن سەنىمىن نىعايتۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ قورعالۋى مەملەكەتتىك دەڭگەيدە جۇمىس ىستەۋى ءتيىس، كەرەك بولسا شەتەلدىك ينۆەستورلار قازاقتىڭ جەرىندە تۇرىپ جاتىر ما، جۇمىس ىستەپ جاتىر ما، قازاق ءتىلىن ۇيرەنسىڭ، سونداي تالاپ قويىلۋى ءتيىس. شەتەلدەردە قالاي؟ بىرەۋدىڭ جەرىندەگى كولى تۇرماق، شالشىعىنا بەتىندى جۋا المايسىڭ؟ ال ولار ەلىمىزدە جۇمىس ىستەپ، كاسىپورىندار اشىپ، نانىن تاۋىپ جەپ وتىر. سىرتتان كەلگەن قازاقتاردىڭ قاتارىن مولايتۋ كەرەك، قانداس باۋىرلارىمىز، ورالماندار دەپ ايتىپ ءجۇرمىز، ياعني ورالعانداردىڭ سانىن ارتتىرا ءتۇسىپ، اسىرەسە سولتۇستىك وڭىرلەرگە كوبىرەك شوعىرلاندىرۋ يدەياسىن نىعايتۋىمىز ءتيىس، ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىز ۋنيتارلى مەملەكەت، قۇرىلىمدى ۇلتتىق نەگىزدە انىقتاپ الۋىمىزدا بولىپ وتىر. تورتكۇل دۇنيەگە تارىداي شاشىلعان قازاقتىڭ ۇرپاعى تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسىندا اتا جۇرتىمىزعا، انا توپىراعىمىزعا، ءوز ەلىمىزگە توعىسىپ جاتىر. بۇل دا ۇلكەن جەتىستىك، ءالى دە جەرى كەڭ بايتاق جاس مەملەكەتىمىز ءۇشىن كوشى-قون ماسەلەسىنە ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ، قيىندىقتى تۋعىزاتىن جاعدايلاردى ىعىستىرىپ، زاڭعا ءالى دە جاڭاشا كوشى-قون ساياساتىن ەنگىزىپ، ولاردىڭ قۇقىقتىق ماسەلەلەرىن وڭتايلاندىرۋدى قاراستىرسا نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى. ۇلتتاردىڭ ءبارى قازاقستاندا تەڭ بولۋى ءتيىس دەيمىز، دەگەنمەن قازاق باسقا ۇلتتاردان ەرەكشە بولۋى ءتيىس، ويتكەنى ۇلاڭ بايتاق جەردى اتا-بابالارىمىز قاسىقتاي قانىن توگىپ قورعاپ قالدى ەمەس پە؟ مەن باسقا ۇلتتاردى شەتتەتىپ ايتىپ وتىرعان جوقپىن، ءبىز باۋىرمال حالىقپىز، دەگەنمەن باسقا ۇلتتار قازاقتىڭ جەرىندە ءومىر ءسۇرىپ، سۋىن ءىشىپ وتىرعاسىن قازاق ءتىلىن ءبىلۋى ءتيىس. قازىرگى كەزدە رۋشىدىق، جۇزشىلدىك كوبەيىپ بارا جاتىر، مۇنداي ساياساتقا جول بەرمەۋىمىز كەرەك، بۇل جەمقورلىقتى، الاۋىزدىقتى ودان سايىن ارتتىرا تۇسەدى. جەبىردىڭ جەگەنىن جەلكەسىنەن شىعاراتىن جوعارى دارەجەلى ءادىل، قاراقىلدى قاق جارعان ساراپشىلار بولۋى ءتيىس. قازىرگى قازاق قوعامىندا ترايبوليستىك سانانىڭ قايتادان جاڭعىرۋىنا جول بەرمەۋ قاجەت. شىندىعىندا ترايبوليزم اشىق تۇردە ايتىلمايدى، دەگەنمەن قازاقستاندا ءترايبوليزمنىڭ ءوز ورنى مەن اسەرى بار، ياعني رۋشىلدىق ەل زاڭىن جالپى مەملەكەتتىك ورتاق قۇندىلىقتاردان الشاقتاتاتىن، ەل بولىپ توپتاسۋعا زيانىن تيگىزەدى، جالپى ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ەگويستىك ماقساتتارعا بەتبۇرىس جاسايدى، سوندىقتان سابىر اداي ايتقانداي: «ءار قازاق مەنىڭ – جالعىزىم» دەگەن ۇراندى ۇستانۋىمىز قاجەت. بۇرىندا ۇلت ماقتانىشتارى، زيالىلارى بولىنبەي ءبىر تۇتاستىق تانىتاتىن ۇلتتىق ماسەلەلەردى شەشكەن جوق پا؟ ۇلت زيالىسى دا، حان دا ، تورە دە، بي دە حالىق قىزمەتشىسى بولعاندىقتان، وتان ءۇشىن، ەل ءۇشىن، قاسيەتتى جەر ءۇشىن ادال قىزمەت ەتۋى ءتيىس. ۇلتتىق دىنىمىزدە قازاقتىڭ اۋىزبىرشىلىگىن ساقتايتىن زاڭدى ودان سايىن ارتتىرۋ قاجەت. قازىرگى كەزدە ءدىن اتىن جامىلعان كوپتەگەن جات اعىمدار ۇلتىمىزدى الانداتىپ وتىر. حالقىمىزدىڭ ۇلى ويشىلدارى قوجا احمەت ياسساۋيدان اسان قايعى، اباي، شاكارىم ت.ب دەيىن قازاق مادەنيەتىنىن بارلىق وكىلدەرى يسلام رۋحانياتىنىڭ تاسىمادانۋشىنا اينالدى. ءدىن قۇلدىراسا، ادامنىڭ بۇكىل رۋحانياتى السىرەيدى، ەگەر مادەني وسسە، وركەندەي تۇسەدى. ءدىن داعدارىسقا ۇشىراسا، وركەنيەتتە قۇلدىرايدى ەمەس پە؟ ءدىن تاريحي مادەني تانىم رەتىندە وركەنيەتكە ءومىر سىيلايدى. ۇلتتىق ءدىنىمىز باۋىرماشىلدىققا، سۇيىسپەنشىلىككە، اتا-اناعا قىزمەت ەتۋگە، ادامگەرشىلىككە، قومقورلىققا، مەيىرباندىلىققا، يماندىلىققا، ءبىلىمدى، تاربيەلى ۇرپاق بولۋعا شاقىرادى. قازىرگى تاندا ءدىندى ۋاعىزداۋشى اقپارات كوزدەرى، نەشە ءتۇرلى ۋاعىزداۋشى ۇيىمدار، سايتتار بەلەڭ السا دا ادام رۋحاني مىقتى بولسا ەشقانداي جاۋ ارەكەت ەتە المايدى. ءبىز الدە دە ءدىني راديكاليزم مەن ەكسترەميزمگە قارسى زاڭدى جەتىلدىرۋىمىز كەرەك. قازاق تىلىندە ءبىلى بەرەتىن تەحنيكالىق وقۋلىقتاردىڭ سانىن ارتتىرساق، عالىمدارىمىز يننوۆاسيالىق، يندۋستريالدىق، تەحنولوگيالىق جەتىستىكتەرىن قازاق تىلىندە كوبىرەك دامىتسا، ۇلتتىق ءتىلىمىز ودان سايىن بيىكتەپ، قازاقشا ويلايتىن پاتريوتتى جاس عالىمداردىڭ ساپاسىن ارتادى. «قازاقستاننىڭ بولاشاعى قازاق تىلىندە. ءتىلسىز ۇلت بولمايدى» دەگەن ەل باسىمىز. ارينە ءوز تىلىمىزدە عىلىمنىڭ دا، وركەنيەتتىڭ دە جەتىستىگىن دالەلدەسەك، وتانشىلدىق رۋحتى وياتساق، ەلىمىزدىڭ بولاشاعى كوركەيىپ، وركەندەپ، ماڭگىلىك بيىك بەلەستەن كورىنەرىمىز انىق. بولاشاققا اپاراتىن ەڭ قۇندى دا ساف التىن مۇرامىز، جادىگەرىمىز دە وسى قازاق تىلىندە بولىپ وتىر. سونىمەن قاتار ءوز ءتىلىن ەركىن سويلەيتىن ادال رۋحتى، جولى ايقىن، ماقساتى بيىك، ۇشقىر ويلى، تالانتتى، پاتريوتتى جاستاردى تاربيەلەۋدە بولىپ وتىر. انا ءتىلىمىز- باعا جەتپەس بايلىعىمىز. ونى بيىك جاڭا تەحنولوگيالىق دەڭگەيدە كوتەرۋ ءۇشىن ءوز ورتامىزدىا قۇنارلى تىلدە سويلەسۋىمىز ەرتەڭگى بولار ورەلى ازامات ەنشىسىنە ۇلەس قوسقانىمىز. عىلىم سالالارى بويىنشا قازاقشا تەرمينولوگيا قالىپتاستىرۋدا تەرميندەر بازاسىن جاساقتاۋدا بىرىزدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ كەرەك. ۇلتىمىزدىڭ تەرميندەر بازاسىن جاساقتاۋدا زيالى قاۋىم وكىلدەرى «ورىستىڭ وقشاۋلىعىن ءسوزسىز مويىنداۋ» دەپ اتالاتىن، سان جىلدار بويى ساناعا ءسىنىپ قالعان كەرەناۋ پسيحولوگيادان ءالى ارىلا قويعان جوقپىز. قازاق ەلى قانشالىقتى تاۋەلسىز بولعانىمەن، ءتىلىمىزدىڭ گەودەزيا، گەولوگيا، مينەرولوگيا، تەحنولوگيا، مۇنايگاز سالاسىندا قازاقشا دامۋ ءالى دە جەتكىلىكسىز. ءتىلىمىزدىڭ شۇبارلانۋىنا اكەلىپ سوقتىراتى نەگىزگى ىندەت – ورىس تىلىنەن ەنگىزىلگەن تەرميندەرگە قازاق جالعاۋلارى مەن جۇرناقتارىن جالعاۋ ارەكتتەرىندەگى سەلقوستىق، ياعني وزىمىزگە ۇيرەنشىكتى بولىپ قالعان ورىسشا نۇسقاۋدى باسشىلىققا الىپ، تۇركى سوزدىگىنىڭ بايىبىنا بارماي، ورىس ءتىلىنىڭ تۇبىرىنە قازاق تىلىندەگى جاعاۋ، جۇرناقتاردى تىركەي سالۋ بەلەڭ الىپ وتىر. ءبىز تەحنيكالىق، وندىرىستىك، عىلىمي جاعىنان ۇلتتىق دەڭگەيدە داميمىز دەسەك، ءتىل ءبىلىمى عالىمدارىنىڭ قازاق تەرمينولوگياسىن قالىپتاستىرۋدا گرامماتيكالىق ەرەجەلەرىن اشىپ كورسەتەتىن وقۋلىقتار بازاسىن جەتىلدىرۋ قاجەت. بۇل دا بۇگىنگى اقپاراتتاندىرۋ، يننوۆاسيالىق تەحنيكالاندىرۋ جاعدايىنداعى قازاق ەلىنىڭ بىردەن ءبىر ۇلتتىق ماسەلەسى. وزەگىمىزدى جەگىدەي جەپ بارا جاتقان ۇلتتىق ماسەلەمىزدىڭ ءبىرى قازاقتىڭ قاراكوز بالدارىنىڭ اتا-اناسىز جەتىمسىرەپ قالۋى، بالالار ءۇيىن بارىنشا ازايتۋىمىز كەرەك، شەتەلگە بالا ساتۋ ماسەلەسىن توقتاتىپ، وتباسىلىق تاربيەنى كۇشەيتۋىمىز كەرەك. بۇگىنگى تاندا جاھاندانۋ زامانىندا قازاق ۇلتىنىڭ باسەكەلەستىككە قابىلەتتى ۇلت بولىپ قالىپتاسۋىنا ءاربىر ازامات ءوز ۇلەسىن قوسۋ قاجەت. بىزدە تاۋەلسىز ەل بولدىق، ءالى جاس مەملەكەتپىز، بارلىق ماسەلەلەر وزدىگىنەن بىرتىندەپ شەشىلەدى دەگەن پسيحولوگيالىق احۋال قالىپتاسىپ قالعان. ەشقاشاندا قازاق ۇلتىنىڭ ەتنيكالىق بەت-بەينەسىن ، ۇلتتىق مازمۇنىن ساقتايتىن قۇندىلىقتاردىڭ كومەسكىلەنۋىنە جول بەرىلمەۋ كەرەك. بولاشاقتا قازاقستان ەمەس، قازاق ەلى دەگەن يدەيانى قولدايمىن، ول وبەكتيۆتى شىندىق، رەسەيدە – ورىس ۇلتى، فرانسيادا فرانسۋز ۇلتى، قازاقستاندا قازاق ۇلتى شەشۋشى ءرول اتقارۋى ءتيىس. قازاق ەلى مەن ەلدەگى دياسپورلار بىرىگىپ، قازاقستان ەلىن قۇرايتىنى اقيقات قوي. قازاق ەلى دەگەن ۇعىم قازاق حالقىنىڭ ءمانى مەن ماعىناسىن، ۇلتتىق قۇندىلىعىن، تابيعاتىن اشاتىن ۇعىم بولىپ قالادى جانە قازاقتىڭ تىلدىك، ەتنيكالىق، پسيحولوگيالىق، سالت-داستۇرلىك، مادەني، الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق، ساياسي ءبىرتۇتاستىعىنىڭ بەلگىسى بولىپ قالادى. اتا زاڭدا «قازاق ۇلتى» دەگەن ۇعىم ەنگىزىلمەگەن،قازاق ۇلتى جاساندى قۇبىلىس ەمەس، قازاق ۇلتى ەتنوالەۋمەتتىك شىندىق، «قازاق ۇلتى» مۇددەلەرى كونستيتۋسيادا ايتىلۋى جانە قورعالۋى كەرەك. ەلدىڭ اتا زاڭىندا قازاق ۇلتىنىڭ ەتنيكالىق مۇددەلەرىنىڭ، قۇندىلىقتارىنىڭ قورعالۋى زاڭدىق نەگىزدە جاسالماعان، ناقتى ايتساق مەملەكەتتىك ءتىل ماسەلەسىنە ورىس ءتىلىنىڭ رەسمي تەڭدىگى قايشىلىق كەلتىرىپ وتىر.سول ءۇشىن كونستيتۋسيامىزعا ۇلتتىق ءتىل، ۇلتتىق مۇددە ماسەلەسىنە قاتىستى ناقتى وزگەرىستەر ەنگىزۋ كەرەك.قازاق ەلى دەگەن ۇعىم قازاقتىڭ ءتۇپ تامىرىنىڭ تەرەڭدىگىن كورسەتىپ وتىر، ياعني ۇلاڭ عايىر، بايتاق ولكەنىن يەسى قازاق ەكەنى ايقىن كورسەتىپ تۇر. «ءبىز ءبارىمىز ءبىر اتانىڭ – قازاق حالقىنىڭ ۇلىمىز. ءبارىمىزدىڭ دە تۋعان جەرىمىز بىرەۋ، ول قاسيەتتى قازاق دالاسى. بۇل دۇنيەدە ءبىزدىڭ ءبىر عانا ويىمىز بار، ول – تاۋەلسىز قازاقستان.ءبىز بولاشاققا كوز تىگىپ، تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ «ماڭگىلىك ەل» ەتۋدى مىندەت ەتتىك» دەگەن بولاتىن ەلباسىمىز ن.نازاربايەۆ. سوندىقتان ءار ازامات تاۋەلسىزدىكتى ۇلتتىق جان دۇنيەسىمەن، جاراتىلىسىمەن، تانىم-پاراساتىمەن تانىپ، ءار ادامنىڭ ۇلتتىق بولمىسى بيىك بولسا، ەلىمىز وركەنيەتتىڭ ۇلتتىق ماۋە باعىنا اينالا الادى. ەلىن، جەرىن، قاسيەتتى وتانىن سۇيەتىن ءار ازاماتتىڭ ۇلتتىق رۋحاني ءپالسافاسى مەن پاراسات ديكتاتۋراسىنىڭ مارتەبەسى بيىك، مەرەيى ۇستەم بولسا، قازاق ەلى ماڭگىلىك سالتانات قۇرا الادى دەپ ءسوزىمدى اياقتاعىم كەلەدى.

مىرزاعالييەۆا اليا قۇرالباي قىزى