قادىرمەندى قازاقيا جاقسىلارى، تالاي تاريحتى توتەسىنەن باسىپ تەبىندەپ الدا كەلەمىز. تاعىلىمىمىز ۇزاعىنان بولعاي. تورتكۇل دۇنيەنىڭ تاڭدايىن قاقتىرىپ، جۇمىر جەر ۇستىندەگى بارشا قاراشانىڭ نازارىن وزىمىزگە اۋدارۋدامىز. كەيبىرى تىستەنىپ كوزدەرىن قاداپ وتىرسا، ءبىرى تاڭدايىن قاعىپ قىزعانىشپەن يەگىن سيپاۋدا. قازاقتا «كوز تيۋ، ءسوز تيۋ دەگەن بارما ەدى؟قالاي ەدى؟» ماسەلە سوندا جاتىر. ەندىگى شابىتىمدى EXPO-2017 بۇرايىن. سان مىڭداعان شالعايدان ەلىمىزگە « وي مىناۋ قاسيەتتى حالىق ەكەن اۋ»،  «دىڭگەگى مىقتى قازاق ەكەن اۋ» دەگەن شىن نيەتىمەن كەلەدى دەيمىسىڭ. سىرت كوز سىنشى كەلەتىنىن ارىدەن باعامداعان حالىق ەمەس پە ەدىك. ارتىق قىلام دەپ، تىرتىق قىلماساق يگى ەدى. كوگىلدىر ەكرانعا قاراسام قازاقستانعا كەلگىشتەپ كەتكەن شەتەلدىكتەر قاپتاپ كەتىپتى. ءجۇز جەردەن شاينارعا نان تاپپاي جۇرگەندە جانىڭنان تابىلماعان مۇنداي «جولداستارعا» ءپىشتۋ. لايىم ەلباسىمىزعا قايرات بەرە كور دەيمىز. حالىقتىڭ قامىن كۇيتتەپ وتىرعان نۇراعا ەسەن بولسىن. اگاراكىم بۇقارا اراسىندا جاعىمپازدىق پەن دۇعا تىلەكتى دۇرىس پايىمدار ادام بولسا. زامان سولاي بولدى-اۋ. اسىلىندا مەن  «وتانىن، وتاعاسىن ءسۇيۋ-يماننان»دەيتىن ءبىر مۇسىلماننىڭ ۇرپاعىمىن. بۇگىنگىنىڭ زيالىسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ. قازاق ەلى ءۇشىن ءبىرىنشى سۇراققا تارتىلاتىن دا سول كىسى،  مەن تەك بىرەۋدىڭ جاساعان كىناسى ءۇشىن كىربەڭدەپ ەرتەڭگى كۇنى ساۋلەسىنە كولەڭكە تۇسىرمەسە ەكەن دەپ قالامىمدى ۇشتاپ وتىرعانداعىم. «قازاقستان–2050» ستراتەگياسى بويىنشا قازاق جەرىنىڭ بارلىق ايماقتارىندا قارا جول(اسفالت)توسەلسىن دەگەن جارلىق شىققان بولاتىن، ەستەرىڭىزدە بار بولسا.

ەستىگەندەرى، ەلدەرىنە كىلەمدەرىن توسەپ الدى. ال اقمولا وبلىسى ەرەيمەنتاۋ اۋدانىنا سول جارلىق ەفيردەن كورسەتىلگەندە جارىق ءوشىپ قالدىما ەكەن، الدە باسشىلىققا جەتكىزەر پەندە بولمادى ما ەكەن، بايىبىنا بارا الماي-اق قويعانىم. تەگىننەن تەگىن تىلگە تيەك ەتىپ وتىرعانىم ەمەس،  «نە باي جەيدى، نە جارلى جەيتىن  زامان بولدى... ويتكەنى قازاقستان سونداي كەزەڭدە تۇر ءقازىر»(م. قابانباي) دەگەن زامان ءوتتى ەمەسپە؟ادامنىڭ دەنەسىن قاتتى ماي باسسا دا اۋرۋعا ۇشىرايدى ەمەس پە. ىرىمىن جاساپ 4 جىلدا 1030مەتر كىلەم توسەپ بەرگەنى تاعى بار. بۇل كورپەڭدى بىلاي تارتساڭ اياعىڭ شىعادى، بىلاي تارتساڭ باسىڭ توڭباق. اۋپىرىمدەپ ءجۇرىپ ەرەيمەنتاۋ قالاسىنان 12 شاقىرىم جەردەگى «تايباي»اۋىلىنا 4 جىل ەڭبەكتەپ ءجۇرىپ جەتتى-اۋ. ال سول قالادان 80 شاقىرىم «كۇنشالعان اۋلىنا(بۇرىنعى اتاۋى لەنينسكيي)»جول جوندەۋ جۇمىسكەرلەر كەلۋ ءۇشىن(شامامەن ساناپ كوردىك) 25 جىلداي كۇتۋىمىز كەرەك ەكەن. قيسايعان ارىپتەرىممەن، بىرەۋدىڭ شىمبايىنا تيۋ، يا بولماسا قيقار سويلەپ ءىش بوساتۋ ەمەس ماقساتىم. بار بولعانى  ءشوبى شۇيگىن، تۇلپار تۇياعىنا مۇجىلگەن تاۋ تاسى بار،  سۋى سىلدىرلاعان شىرايلى ولكە جازدى كۇنى كەلسەڭ كۋرورتتىق زونا دەسەم ارتىعىم ەمەس.  جاڭا كاسىپكەرلەرگە مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسۋعا ناعىز قولايلى مەكەن. سولتۇستىك قازاقستان مەن ورتالىق قازاقستاننىڭ قاق ورتاسىنان ورىن تەپكەن بۇل اۋىلدىق وكرۋگى تابىلعان قازىنا سىندى. ەلوردادان شالعايدا ەمەس، قاراعاندى قالاسىنا دا تۇكىرىم جەردە ورنالاسقان. ءبىر جانىڭدى ايعايلاتاتىن جايت قاراپايىم قانشاما قاراشا كوكتەم شىعا قاراتەر بولىپ ەگىن ەگۋگە جۇمىسقا كىرىسەدى. ءولدىم-تالدىم دەپ ۇلان-قايىر قارا جەردى قوپارىپ بىتىرەدى-اۋ تۇقىم سەۋىپ. ال ەندى كۇيدىرەتىنى سول جولدىڭ كەساپاتىنان كۇزدە استىعىمىزدىڭ تەڭ جارتىسىن ىسىراپ قىلدىرىپ جيناپ الا الماي قالادى. شىركىن-اي قازاعىمنىڭ تەڭ جارتىسىن نانمەن قامتاماسىز ەتەتىندەي بار-اۋ. باعزىدا بۇل كۇنگە زار ەدىك قوي. ءبىر قازاقتىڭ ەڭبەگىن بار قازاق ورتاقتاسسا يگى ەدى. قازاقتان قازاق قىزعانار كۇندى اۋلاق قىلسىن. ءيا، بۇل مەن اۋناپ وسكەن تۋعان جەرىم، ال انامنىڭ قۇرساعىنداي قىمبات ولكەم بۇل قازاعىم. ماقالامنىڭ نەگىزى اۋىل اقساقالدارىنىڭ قۇلاعىما سىبىرلاپ ايتقان اقىلىنان تۇيگەن ويىم بولاتىن. ەندى مىنە بارشا قازاققا جار سالعان كەيپىم. ال قارت ايتسا قالت ايتپايدى. ەرەيمەنتاۋ شىنىمەن-اق كيەلىسىڭ اۋ....

قابىلتاي ۇلى ۋاتحان