قىتايدا جاتىپ، قانىم باسىما شاپتى... مەنىڭ باۋىرىم – مەنىڭ جەرلەسىم، ورال قالاسىنىڭ تۋماسى، ونەردىڭ ۇلانى، قىلشىلداعان 37 جاستاعى سىرىم مۇراتقالييەۆتى اتا-باباسىنىڭ تۋعان توپىراعىندا، الماتىدا وزگە ۇلتتىڭ وكىلى الەكساندر كۋزنەسوۆ (27 جاستا) دەگەن، ۇرىپ ولتىرگەن. ول تەرگەۋ جۇمىستارى بارىسىندا “ءوزىمدى قورعادىم” دەپ، نەبارى 1،5 جىلعا جەڭىلدەتىلگەن تارتىپپەن جازالانىپتى.
باۋىرىم قازا تاپتى. ءوز اجالىنان ەمەس، كىسى قولىنان جان ءتاسىلىم ەتتى.
ايتپاقشى، كىسى ولتىرگەن الگى قىلمىسكەر الەكساندر كۋزنەسوۆتىڭ تۋىسقان اتاسى ىشكى ىستەر قىزمەتىنىڭ گەنەرالى ەكەن. بارلىق الەۋمەتتىك جەلىلەر مەن ب ا ق شۇعىل قيمىلداپ، مارقۇم سىرىم مۇراتقالييەۆتىڭ اتىن الدىن-الا ادەيى بىلعاپ-قارالاپ، سوت باستالماي تۇرىپ-اق ونىڭ جاقتاستارىنا قىسىم جاساعانىنىڭ سەبەبى بەلگىلى بولدى. وسى جەردە گەنەرالدىڭ شەنى ىقپال ەتكەن بولۋى كەرەك.
جوق! ءبىز بۇعان جول بەرمەيمىز! جول بەرسەك - بۇل قاسىرەت ەرتەڭ ءاربىر قازاقتىڭ ۇيىنە كەلۋى بەك مۇمكىن! سوندىقتان سىرىم مۇراتقالييەۆتىڭ ءارۋاعىن قورلاماي، اتىن ارداقتاپ-اقتاپ الۋعا بەل شەشە كىرىسكەن قازاقتىڭ قايسار ۇلى مۇحتار تايجاندى جۇرەگىندە نامىسى وشپەگەن ءاربىر قازاق ءسوزسىز قولداۋى كەرەك!
سونىمەن قاتار، كۇنى كەشە عانا قازاقستان تەرريتورياسىندا، وزبەك شەكاراشىسىنىڭ قولىنان قازا تاپقان، 7 بالانىڭ اكەسى، مەنىڭ تاعى ءبىر باۋىرىم – ءۋاليحان احمەتوۆتى جوقتاپ، “ءار قازاق مەنىڭ جالعىزىم” دەپ شىرىلداعان قوعام بەلسەندىسى داۋرەن بابامۇراتوۆتى ءاربىرىمىز قولداۋىمىز كەرەك-تى!
...ەڭ الدىمەن، ادام ءولىمى ورىن العان وقيعانىڭ باستى سەبەپكەرى الەكساندر كۋزنەسوۆتىڭ ءىسىن قازاق قوعامى ءجىتى قاداعالاپ، اۋىر جازا الۋىنا ىقپال ەتۋى كەرەك! قىلمىسكەردى بوستاندىققا جىبەرگەن الماتى قالاسىنىڭ مەدەۋ اۋداندىق ءىىب-نىڭ ءتيىستى قىزمەتكەرلەرى جۇمىستان بوساپ، جازالانۋى كەرەك.
ەكىنشىدەن، قازاق قوعامىندا شوۆينيستىك پيعىلداردىڭ ءورىس الىپ بارا جاتقاندىعىن ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى تەرەڭ زەردەلەپ، مەيلىنشە قاتاڭ سۇزگى جاساپ، اركىمدى ءوز ورىنىنا قويۋعا ءتيىس! بۇگىن قيمىلداماساق، ەرتەڭ كەش بولادى. بۇل سوزىمىزگە دالەل – رەسەي ءبيلىگىنىڭ “بالتىق جاعالاۋ ەلدەرىنىڭ تاۋەلسىزدىگى - زاڭسىز”دەگەن ماعىناداعى ساندىراعى!
ءۇشىنشىدەن، ورىس باسشىلىعىنىڭ كورگەنسىزدىگىن كوزىنە باسقان ليتۆا پرەزيدەنتى داليا گريباۋسكايتەنىڭ ساليقالى جاۋابىنان كەيىن كرەملدىڭ اسىراندىسى ۆلاديمير جيرينوۆسكييدىڭ وزگەشە سايراپ سالا بەرگەنى.
تورتىنشىدەن، ادام قۇقىقتارى ءجونىندەگى حالىقارالىق بيۋرونىڭ قازاقستاندىق ءبولىمشەسىنىڭ باسشىسى (بۇرىن ءوزى دە ادام ولتىرگەن) ەۆگەنيي ءجوۆتيستىڭ قاپىدا قازا تاپقان قازاق سىرىم مۇراتقالييەۆتىڭ قۇقىن اياققا تاپتاپ، قولىنا پىشاق ۇستاعان ورىس الەكساندر كۋزنەسوۆتىڭ قۇقىن قىزعىشتاي قورعاۋ سەبەبىن قازاق قوعامى بەلسەنە قاتىسىپ، ەگجەي-تەگجەيلى زەرتتەپ، ەۆگەنيي ءجوۆتيستى جاۋاپقا تارتۋى ءتيىس. بۇل ءىستىڭ انىق-قانىعى راستالعانشا، ادام قۇقىقتارى جونىندەگى حالىقارالىق بيۋرونىڭ قازاقستاندىق بولىمشەسىن حۇ تاراپىنان قارجىلاندىرۋدى توقتاتىپ، ەسەپ-شوتتارى ۋاقىتشا جابىلۋ كەرەك.
بەسىنشىدەن، مەملەكەتتى قۇرۋشى ۇلتتىڭ قۇقى اياققا تاپتالىپ، بىلىعى مەن شىلىعى تاسىپ جاتقان قوس ءىستى الاشتىڭ اردا ازاماتى مۇحتار شاحانوۆ باسقاراتىن «ۇلتتىق كەڭەس» مىقتاپ باقىلاۋىنا الۋى كەرەك.
مۇحتار تايجان باۋىرىم ايتپاقشى: “...سىرىمنىڭ اعاسى سوتتا نەگە جالعىز تۇردى؟ بۇنداي جاعدايدا بىر-بىرىمىزگە قولداۋ كورسەتپەسەك، بۇنداي وقيعالار جالعاسا بەرەدى. ال ەگەر بىرلىگىمىزدى كورسەتە الساق، كەلەسى رەت ويلانار، “اي، مىنالارعا تيىسۋگە بولمايدى ەكەن”، دەپ. سوندىقتان، كەزەكتى سوتتىڭ وتىرىسىنا قازا تاپقان جىگىتتىڭ وتباسىمەن بىرگە بارىپ، مورالدىك قولداۋ كورسەتەيىك، اعايىن!”
اينالايىن جان باۋىرلارىم، ءار قازاق ءۇشىن قالقان بولايىق!
قاجىمۇقان عابدوللا
