كەشە، ياعني 14-شىلدەدە استانا قالاسىندا «شىندىق ەكسپەديسيامىن» ۇيىمداستىرۋشىلار پرەزيدەنتكە، ۇكىمەت جانە پارلامەنت باسشىلارىنا ارنايى حات جولداپ، بىرنەشە تالاپ قويدى. «شىن ءسوز» دەپ اتالعان حاتقا 14 قوعامدىق ۇيىم، 211 جەكە تۇلعالار قول قويعان.
حات جازعان بەلسەندىلەر ءوز حاتتارىنا ءبىر اي كولەمىندە جاۋاپ الماسا بيلىك ورگاندارىن سوتقا بەرەتىنىن مالىمدەدى.
شىندىق ىزدەۋشىلەردىڭ جۇمىسىنا ادەتتەگىدەي پوليسيا قىزمەتكەرلەرى كەدەرگى جاساۋعا تىرىسىپ باقتى.
حاتتىڭ ءماتىنى تومەندەگىدەي:
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى-ەلباسى
نۇرسۇلتان نازاربايەۆقا
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترى
كارىم ماسىموۆكە
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنت سەناتىنىڭ ءتوراعاسى
قاسىمجومارت توقايەۆقا
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ ءتوراعاسى
قابيدوللا جاقىپوۆقا
شىن ءسوز
«شىندىق ەكسپەديسياسى» 2015-جىلدىڭ 17-26-ماۋسىمى ارالىعىندا اقمولا، قوستاناي، اقتوبە وبلىستارىنىڭ جەتى اۋدانىن ارالاپ، كيىك، مال، اڭدار مەن قۇستار قىرىلعان ايماقتا بولىپ، بارلىق ءمان-جايعا قانىق بولىپ قايتتى.
ەكسپەديسيا قورىتىندىسى بويىنشا مىنانداي شىندىقتاردىڭ بەتى اشىلدى:
1. قازاقستان اۋماعىندا وسى جىلدىڭ 10- مامىرىنان باستاپ 134 مىڭ كيىك قىرىلدى دەگەن رەسمي اقپارات تاراتىلعان ەدى؛
الايدا قىرىلعان كيىكتەردىڭ شىنايى سانى 150 مىڭنان اسادى.
2. ق ر ينۆەستيسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ اەروعارىش كوميتەتى جانە وعان قاراستى «عارىش-ەكولوگيا» مەكەمەسى باسشىلارى قوستاناي جانە اقتوبە وبلىستارىنا پروتون زىمىرانىنىڭ بولشەكتەرى قۇلامايدى دەپ مالىمدەگەن ەدى؛
شىندىعىندا، سوڭعى بەس جىل بويى قوستاناي وبلىسىنىڭ امانگەلدى، جانگەلدين اۋداندارىنىڭ، اقتوبە وبلىسىنىڭ ىرعىز اۋدانىنىڭ اۋماعىنا پروتون زىمىرانىنىڭ بولىكتەرى ۇدايى قۇلايتىنى دالەلدەندى.
3. وبلىستاردا ورىن العان مال شىعىنىنىڭ دا سانى تاراتىلعان رەسمي اقپاراتتا كورسەتىلگەن ساننان الدە قايدا كوپ ەكەنى انىقتالدى؛
ماسەلەن، قوستاناي وبلىسى، جانگەلدين اۋدانىنداعى «سىما-ك» شارۋا قوجالىعىندا كيىك قىرعىنى باستالعاننان كەيىن ون كۇن ىشىندە 67 باس مال قىرىلعانى، ونىمەن كورشىلەس «قازىمبەك» شارۋاشىلىعىنان 9 باس مال شىعىنىنىڭ بولعانى، اقتوبە وبلىسى، ايتەكە بي اۋدانىنا قاراستى «قۇمقۇدىق» سەرىكتەستىگىندە 35 جىلقىنىڭ ولگەنى انىقتالدى. بۇدان باسقا دا كوپتەگەن مال شىعىندارى تۋرالى اقپاراتتار راستالدى.
4. پروتون زىمىرانىنىڭ ۇشىرىلۋى، قۇلاۋى، رەسەي فەدەراسياسى اسكەري پوليگوندارىنداعى ءتۇرلى سىناقتار قازاقستان حالقىنىڭ دەنساۋلىعىنا كەرى اسەر ەتىپ جاتقانى انىقتالدى. ەل اراسىندا ءتۇرلى ىسىك، قان تامىر، جۇرەك، تىنىس جولدارى اۋرۋلارىنىڭ ارتىپ وتىرعانى بەلگىلى بولدى؛
5. پروتون زىمىرانى ۇشىرىلىپ، اسكەري سىناقتار بولعاننان كەيىن جەرگىلىكتى جەرلەردە اۋا-رايىنىڭ كۇرت وزگەرەتىنى انىقتالدى. بۇل ءوز كەزەگىندە جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ مال ءوسىرىپ، ەگىن ەگۋ جاعدايىنا كەرى اسەرىن تيگىزۋدە.
وسى اتالعان جاعدايلاردى ەسكەرە وتىرىپ:
1. «بايقوڭىر» عارىش ايلاعىنان پروتون زىمىرانىن ۇشىرۋدى تەز ارادا مۇلدە توقتاتۋدى؛
2. قازاقستان اۋماعىنداعى بارلىق اسكەري-جاتتىعۋ پوليگوندارىن جابۋدى؛
3. وسىعان دەيىن پروتون زىمىرانىنىڭ بولشەكتەرى قۇلاعان، اسكەري سىناق جۇرگىزىلگەن ايماقتارداعى تۇرعىنداردىڭ دەنساۋلىعىنا تولىقتاي تەكسەرۋ جۇرگىزۋدى جانە زارداپ شەككەندەرگە وتەماقى تاعايىنداۋدى؛
4. پروتون زىمىرانىنىڭ ۇشىرىلۋىنان، اسكەري قارۋلار سىناۋدان قورشاعان ورتاعا كەلگەن زيان كولەمىن تولىقتاي انىقتاۋدى؛
5. ق ر ەكولوگيالىق كودەكسىنە سايكەس رەسەي فەدەراسياسىنان پروتون زىمىرانىنىڭ ۇشىرىلۋىنان، اسكەري قارۋلار سىناۋدان ادام دەنساۋلىعىنا جانە قورشاعان ورتاعا تيگىزگەن زيانى مەن ءقاۋپىن انىقتاپ، باعالاپ، سوعان سايكەس وتەماقى كولەمىن انىقتاۋدى جانە ول وتەماقىنىڭ تەز ارادا تولەنۋىن تالاپ ەتۋدى ۇيىمداستىرۋدى؛
6. 2013-جىلدىڭ 02-شىلدەسىندە «بايقوڭىر» عارىش ايلاعىندا پروتون زىمىرانىنىڭ قۇلاۋىنان بولعان زارداپتار ءۇشىن وتەماقى رەتىندە رەسەي فەدەراسياسى تولەۋگە مىندەتتەلگەن 90 ملن. دوللاردى تەز ارادا الىپ، كيىكتىڭ، مالدىڭ جاپپاي قارالۋ سەبەبىن انىقتاۋ مەن زارداپ شەككەندەرگە وتەماقى رەتىندە بەرۋدى؛
7. قىرىلعان 150 مىڭ كيىكتىڭ، جۇزدەگەن مالدىڭ، اڭدار مەن قۇستاردىڭ جاپپاي قىرىلعانى ءۇشىن ناقتى لاۋازىم يەلەرىن جاۋاپقا تارتۋدى، ونىڭ ىشىندە ەلىمىزدەگى ەكولوگيا مەن قورشاعان ورتانى قورعاۋعا تىكەلەي جاۋاپتى ق ر ەنەرگەتيكا ءمينيسترى ۆلاديمير شكولنيكتى، عارىش سالاسىنا تىكەلەي جاۋاپتى ق ر ينۆەستيسيا جانە دامۋ ءمينيسترى اسەت يسەكەشيەۆتى لاۋازىمدىق قىزمەتىنەن بوساتۋدى؛
8. ەكسپەديسيا جۇمىسى اياقتالعان سوڭ دا رەسمي اقپارات بويىنشا قوستاناي وبلىسىندا 3 مىڭنان اسا مال ءولدى. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ سارىاعاش، شاردارا، ارىس، وتىرار اۋداندارىندا مال ءولىپ جاتىر دەگەن حابار الدىق. كەيبىر شارۋا قوجالىقتارىندا 500گە دەيىن قوي، ەشكى قىرىلعان. وسىنىڭ ءبارىنىڭ سەبەبىن انىقتاپ، حالىققا رەسمي تۇردە جاريالاۋدى تالاپ ەتەمىز.
وسى اتالعان ماسەلەلەر بويىنشا ناقتى شارالار ۇيىمداستىرىپ، شەشىمدەر قابىلداۋلارىڭىزدى جانە ق ر «اكىمشىلىك راسىمدەر تۋرالى» زاڭىنىڭ 16-بابىنا، ق ر «جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ ءوتiنiشتەرiن قاراۋ ءتارتiبi تۋرالى» زاڭىنىڭ 8 بابىنا سايكەس جاۋاپ بەرۋىڭىزدى تالاپ ەتەمىز.
قول قويعان جەكە تۇلعالار ءتىزىمى قوسا بەرىلىپ وتىر. 5 بەت.
«انتيگەپتيل» ازاماتتىق
قوزعالىسىنىڭ ۇيلەستىرۋشىسى ماقسات نۇرىپباي
«جالپىۇلتتىق سوسيال-دەموكراتيالىق
پارتياسىنىڭ» استانا قالاسى بويىنشا
فيليالىنىڭ باسشىسى اسحات راحىمجانوۆ
«حالىقارالىق ەكولوگيا اكادەمياسى»
مەكەمەسىنىڭ پرەزيدەنتى مۇساعالي دۋامبەكوۆ
«ناعىز جەلتوقسان»
قوعامدىق قورىنىڭ پرەزيدەنتى قۇرمانعازى راحمەتوۆ
«جەمقورلىققا قارسى حالىقتىق
كوميتەتى»قوعامدىق ءقورىنىڭ پرەزيدەنتى مۇساعالي دۋامبەكوۆ
«ادام قۇقىقتارى جانە دەموكراتيا ينستيتۋتى»
قوعامدىق قورىنىڭ ديرەكتورى بولاتبەك بليالوۆ
«حالىق بىرلىگى» قوعامدىق
بىرلەستىگىنىڭ ءتوراعاسى ماقسات نۇرىپباي
«حالىقتىق اليانس»
ازاماتتىق قوزعالىسىنىڭ ۇيلەستىرۋشىسى ساكەن بايكەنوۆ
«ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن
قورعاۋ» قوعامدىق قورىنىڭ ديرەكتورى ەدىل ماكەن
«قازاق ەلى» قوعامدىق
بىرلەستىگىنىڭ ءتوراعاسى مۇراتبەك ارگىنبەكوۆ
«قازاقستاننىڭ ەكولوگيالىق
قورىنىڭ» ۆيسە-پرەزيدەنتى قاماريا جازبايەۆا
«نۇر-ايانات» قوعامدىق
بىرلەستىگىنىڭ ءتورايىمى گۇلميرا سارسەنبايەۆا
«اينا جاستار كلۋبى» قوعامدىق
بىرلەستىگىنىڭ ءتوراعاسى نۇرلان جابايەۆ
«جاستار بىرلىگى» قوعامدىق
بىرلەستىگىنىڭ ءتوراعاسى دۋلات ءىلياسوۆ
