قازنەتتە باسەكەلەسى دە، سەرىكتەسى دە جوق جالعىز سايت بار. ول – Zero.kz. بۇل سايتتىڭ ءتىپتى تابىسى دا، قىزمەتكەرلەرى دە جوق. «Zero» دەگەن اتىنا لايىق دەرسىز، ءبارى ءنول. الايدا نارىقتا ءومىر ءسۇرىپ جاتقانىنا 10 جىلدان اسقان. سايتتىڭ نەگىزىن قالاۋشى الەكساندر ۋسكوۆپەن سايتتىڭ جۇمىسى مەن قۇپيالارى تۋرالى اڭگىمەلەستىك.
— الەكساندر، جالپى Zero.kz يدەياسى قالاي پايدا بولدى؟ قۇرىلۋى مەن اتاۋىنا توقتالساڭىز.
— 2002 جىلى جالپى قازاقستان ينتەرنەت رەسۋرسىندا ەسەپ بەرەتىن قۇرىلعى كەرەك بولدى. ول ۋاقىتتا «قازاقتەلەكومدا» «قازاقستاندىق ينتەرنەت» تاريفى بولدى، الايدى ونىڭ مۇمكىندىكتەرى وتە شەكتەۋلى ەدى. سول سەبەپتى قازاقستاندىق ينتەرنەت تۇتىنۋشىلاردىڭ ەسەبىن جاساۋ يدەياسىن جۇزەگە اسىردىق. العاشقىدا «Count Zero» دەپ اتالدى. بۇل نولدىك ەسەپتەردى جونەلتۋگە بايلانىستى بولعان اتاۋ ەدى. كەيىن، ءتۇرلى ساراپتامالاردان تۇتىنشۋلاردىڭ Zero.kz- كە كوپ ىڭعايلاناتىنىن ءتۇسىنىپ، اتاۋدى اۋىستىردىق.
— سايتتىڭ ەرەكشەلىگى نەدە؟
— Zero.kz قازاقستانداعى جالعىز رەيتينگ ەسەبىن جۇرگىزەتىن سايت. بۇل ادامدار ەڭ كوپ كىرەتىن سايت. ويتكەنى ءبىزدىڭ رەيتينگتە تۇرعان سايتتاردىڭ قولدانۋشىلارى تەحنيكالىق تۇرعىدان بىزگە دە كىرگەن بولىپ ەسەپتەلەدى. سونىڭ اسەرىنەن قازاقستانداعى ەڭ كوپ قارالاتىن سايت بولىپ تۇر. نارىقتا جۇمىس ىستەپ جۇرگەنىمىزگە ون جىلدان استى. ەڭ باستىسى، ءبىزدى ادامدار قولدانادى جانە سەنەدى.
— ال رەيتينگ قالاي جۇرگىزىلەدى؟
— رەيتينگ سايتتارىندا ارنايى كود بەينەلەنگەن. كەز كەلگەن قولدانۋشى سول كودتى پايدالانا وتىرىپ، ءبىزدىڭ سەرۆەرگە بايلانىسادى. ول بىزدە ەسەپتەلەدى. ال رەيتينگتىڭ ءوزى تىركەلگەن ساپالىق-ساندىق IP-ادرەسكە بايلانىستى جۇرگىزىلەدى. بۇل سينتەتيكالىق ەسەپ، ونى الداۋ وتە قيىن. ونى الداۋ ءۇشىن ۇلكەن پروۆايدەر بولۋ كەرەك.
— دەگەنمەن، ەسەپ جۇرگىزىلۋ كەزىندە قاتەلىك كەتۋى مۇمكىن عوي؟
— جوق، مۇمكىن ەمەس. ءبىزدىڭ اقپارات سەنىمدى. نەگە دەسەڭىز، ءبىز ادامدار سانى بويىنشا ەمەس، تەك IP-ادرەستەر بويىنشا ەسەپتەيمىز. بۇل قاتەلىككە جول بەرمەيدى.
— جاقسى ەكەن. ال ءوز سايتتارىنىڭ رەيتينگىن جوعارىلاتۋ ءۇشىن اقشا ۇسىناتىن كومپانيالار بار ما؟
— وسى سۇراق كوپ قويىلادى. ءبىزدىڭ كومپانيامىزعا ون جىلدان استى. ءبىز ءوز ادىلدىگىمىزگە جاۋاپ بەرە الامىز. بىزگە ءالى ەشكىم كۇمان كەلتىرگەن ەمەس. كۇمان كەلتىرگەن جاعدايدىڭ وزىندە دە ءبىز ءبارىن دالەلدەۋگە بارمىز. ءيا، كەي كومپانيالار مەن سايتتار تاراپىنان ونداي ۇسىنىستار جاسالادى. ءبىراق ءبىز قابىلدامايمىز.
— ياعني رەيتينگ ساتىلمايدى عوي؟
— جوق، ەشقاشان ساتىلماعان، ساتىلمايدى دا.
— ال سايتتىڭ مونەتيزاسياسى، تابىس جاعى قالاي؟
— سايتتا ەشقانداي تىكەلەي مونەتيزاسيا جوق. كەز كەلگەن ستاتيستيكالىق ماشينا سياقتى ول مونەتيزاسيالانبايدى. ول ستاتيستيكالىق اگەنتتىكتەرگە ەسەپ بەرۋ ءۇشىن عانا اقپارات بەرەدى. سايتتىڭ مونەتيزاسياسى بولماعاندىقتان، تىكەلەي تابىس جوق. ياعني كىرىس تە، شىعىس تا بولمايدى. ال سايت قولدانۋشىلارعا قىزمەت كورسەتىپ جاتىر. سونىڭ ءبارى «Neolabs» كومپانياسىنىڭ تىكەلەي قولداۋىمەن.
— وسى سفەرادا قانداي جاعدايدا باسەكەلەستىك تۋدىرۋعا بولادى؟ قازنەتتەگى باسەكەلەستىك قالاي؟
— باسەكەلەستىك بار جانە ول كەرەك. باسەكەلەستەر ءارقاشان پايدا بولادى جانە ۋاقىتىسىمەن دامىپ تا ۇلگەرەدى. ءبىراق تىكەلەي مونەتيزاسيانىڭ جوقتىعىنان كەي سايتتار جابىلىپ قالادى. ويتكەنى سايتتى تۇراقتى ۇستاپ تۇرۋ ءۇشىن، قولدانۋشىلاردىڭ سەنىمىنە كىرۋ ءۇشىن ءبىراز اقشا قۇيىپ، ەڭبەك ەتۋى كەرەك. ال ول كەم دەگەندە 2-3 جىل. كوبىنەسە مۇنداي جوبالار كوپ پايدا الىپ كەلمەيدى. قازنەتتەگىنى باسەكەلەستىك دەپ ايتۋ دا قيىن. كوبىنەسە سەرىكتەستىك دەسەك بولادى. ءبىزدىڭ سفەرادا باسەكەلەستىكتەن سەرىكتەستىك جوعارىراق. ويتكەنى تەحنيكالىق بازا، تاجىريبە، اقپارات الماسىپ وتىرۋ كەرەك.
— Zero.kzء-تىڭ باسكەلەسى شە؟
— شىنىن ايتقاندا، ءدال ءقازىر بىزدە باسەكەلەس جوق.
— ال سىزدەر كىمدەردەن سەرىكتەسسىزدەر؟
— سىزگە ءبىر قىزىق ايتايىن با؟ بىزدە باسەكەلەس تە، سەرىكتەس تە جوق. تەك قانا ءوزىمىزدىڭ «Neolabs» كومپانياسىنان عانا قولداۋ الامىز. ءبىز كورسەتەتىن قىزمەت ءبىر رەتتىك. ياعني اقپاراتىمىز انىق ءارى سەنىمدى بولعاندىقتان، قولدانۋشى قايتا حابارلاسىپ، مازاسىزدانبايدى.
— تاعى باسقا قانداي قىزمەت كورسەتە الاسىزدار؟
— جالپى رەيتينگتىڭ ەكى ءتۇرى بار. سايتتىڭ وزىنە جانە جاڭالىقتارىنا. سونداي-اق، قولدانۋشىلاردىڭ سۇرانىسى بويىنشا، تەرەڭدەتىلگەن رەيتينگ تە جاسايمىز. بولاشاقتا موبيلدىك قوسىمشالارعا ەسەپتەۋلەر ورناتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ويتكەنى، تەلەفون ارقىلى قولدانۋشىلاردىڭ سانى ارتىپ كەلەدى.
— قولدانۋشى دەمەكشى، سايتتىڭ نەگىزگى قولدانۋشىلارى كىمدەر؟
— كوبىنەسە سايت جاساۋشى كومپانيالار. ولارعا ستاتيستيكالىق جانە قاي باعىتتا سايت جاساۋ كەرەكتىگى تۋرالى مالىمەتتەر كەرەك. جانە جارناما بەرۋشىلەر. ولار رەيتينگى جوعارى سايتقا جارناما بەرگىلەرى كەلەدى. سول ءۇشىن Zero.kzء-تى ۇنەمى قاراپ وتىرادى.
— ال سايت قىزمەتكەرلەرى تۋرالى نە ايتاسىز؟ جالپى رەيتينگ جۇرگىزەتىن جالعىز سايتتا قانشا قىزمەتكەردىڭ بارى قىزىق.
— وسىدان ءۇش جىل بۇرىن سايتتى جاڭارتىپ، قايتا قۇرىپ جاتقانىمىزدا ناقتى جەتى ادام كەرەك بولعان. جانە سونشاسى قىزمەت ەتتى. ال قازىرگى تاڭدا سايت اسا قاتتى كوڭىل ءبولىپ جۇمىس ىستەۋدى تالاپ ەتپەيدى. تاۋلىگىنە ءبىر ساعات كوڭىل بولسەڭ جەتكىلىكتى. سوندىقتان بىزگە قىزمەتكەردىڭ دە قاجەتى جوق.
— اڭگىمەڭىزگە راحمەت!
— سىزگە دە راحمەت! ساتتىلىك سەرىگىڭىز بولسىن!
اقبوتا مۇسابەك قىزىنىڭ بلوگىنان
