اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى بەردىبەك ساپاربايەۆ كاسىپكەرلەرمەن، شەتەلدىك ينۆەستورلارمەن كەزدەستى. جيىن كەزىندە جۇمىس ورنىن ساقتاپ، جالاقىنى ۋاقىتىلى تولەۋدى تاپسىردى. بۇل تۋرالى قامشى پورتالى Bnews.kz -كە سىلتەمە جاساي وتىرىپ حابارلايدى.
باسقوسۋدا كاسىپكەرلەردىڭ عانا ەمەس، قاراپايىم جۇمىسشىلاردىڭ ەرتەڭگى ءومىرى ءسوز بولدى. سەبەبى، جۇمىسشىلارىنا ۋاقىتىلى ەڭبەكاقى تولەي الماي وتىرعاندار مەن رەتى كەلسە قول استىنداعى قىزمەتكەرلەر سانىن قىسقارتۋعا دايىن تۇراتىن كاسىپكەرلەر كەلدى. بۇعان دەيىن 200-دەن استام ادامدى جۇمىستان بوساتقان «ۇلى قابىرعا» ءجشس-ى بۇگىن تاعى 295 ادامدى قىسقارتۋعا شەشىم قابىلداعانىن حابارلادى. «قازان ايىندا قىسقارتامىز» دەپ كەسىپ ايتقان باسشى وبلىس اكىمىنىڭ «جۇمىسشىلار قايدا بارادى»، «ولاردىڭ ەرتەڭگى ءومىرى نە بولادى» دەگەن سۇراعىنا مۇلدە جاۋاپ بەرە المادى. ءتىپتى، جەكە كابينەتتە ايتامىن دەپ قايتا-قايتا تۋرا جاۋاپتان جالتاردى. «قىتايدا كەلىسىم شارتتى ورىنداماعان ادامدارعا قانداي جازا بولاتىنىن بىلەسىڭ بە؟»،- دەگەن ءوڭىر باسشىسى جۇمىسشىلاردىڭ ءومىرىن ويلاۋدى تاپسىردى.
«سنپس-اقتوبەمۇنايگاز» اق-نىڭ باس ديرەكتورى بۇل جيىنعا كەلمەدى. ەسەسىنە دامۋ مەن اتقارىلىپ جاتقان ىستەر جايىن باس ديرەكتوردىڭ ورىنباسارى تاقتاليفۋم ەسەنعۇلوۆ باياندادى. ونىڭ ايتۋىنشا، ءقازىر بۇل ءىرى كومپانيادا 6600-دەن استام جۇمىسشى بار. ونىڭ 115ء-ى قىتايلىق مامان. بيىل مۇناي ءوندىرۋ كولەمى ازايعانىمەن، گاز ءوندىرۋ 1 ميلليارد تەكشە مەترگە دەيىن ارتقان. بۇل كومپانيادا قازاقستاندىق ۇلەس – 30 پايىز.
«قازاقستاندىق ۇلەستى ارتتىرۋ كەرەك. شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋعا سول كەزدە كومپانيا سەپتىگىن تيگىزەدى. 30 پايىز دەگەن وتە از. ال قازىرگى مۇناي باعاسى قانشا؟»،- دەدى وبلىس اكىمى.
ءبىراق بۇل سۇراققا باس ديرەكتوردىڭ ورىنباسارى تاقتاليفۋم ەسەنعۇلوۆ جاۋاپ بەرە المادى.
«مۇناي باعاسى تومەندەگەندىكتەن ءوندىرىستىڭ جاعدايى قيىن دەگەن بوس ءسوز. مەنەدجمەنتى جاقسى كومپانيا مۇنايدىڭ باررەلى 30 دوللارعا تۇسسە دە پايدا تابا الادى. ال ءبىزدىڭ كاسىپكەرلەر ءۇشىن مۇناي قۇنى 60-70 دوللاردان تۇسپەۋى قاجەت. بۇل بولمايدى. جۇمىستى ۇيىمداستىرۋ، بيىلعى جىلدى ەمەس، كەلەر جىلعا دا ۇلكەن سەنىممەن كىرۋ جولدارىن قاراستىرامىز»،- دەدى ءوڭىر باسشىسى. بۇل بارلىق كاسىپكەرگە ايتىلعان ورتاق تاپسىرما. تۇرالاپ قالماي، وتكەن جىلعى مەجەگە جەتۋدى مىندەتتەدى.
مۇنان وزگە جيىندا وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى عالي ەسقالييەۆ بايانداما جاسادى. ءقازىر وڭىردە تاۋ-كەن، مۇناي، مەتاللۋگيا ءوندىرۋ سالاسىندا قيىندىقتار بار. «تاۋ-كەن، حروم، مىس، تەمىر ءوندىرىسى ازايدى. گاز ءوندىرىسى دە 45 پايىزعا تومەندەدى. «سنپس-اقتوبەمۇنايگاز» اق مەن «قازاحويل» ءجشس-ى مۇناي ءوندىرىسى باياۋلاتتى. تەمىر ءوندىرىسى 20 پايىزعا تومەندەدى. مۇناي بۇرعىلاۋ جۇمىستارىن «ۇلى قابىرعا»، «ۆوستوك نەفت»، «سەناپەك» ءجشس-ى ازايتتى. مۇنىڭ ءبارى ءوڭىردىڭ دامۋىن تەجەپ تۇر. ءبىراق ءبىز ۇدەمەلى يندۋستريالدى يننوۆاسيالىق دامۋ باعدارلامالارى ارقىلى 2014 جىلعى مەجەنى ساقتاپ قالامىز. اسىرەسە، اقتوبە رەلس-ارقالىق زاۋىتى مەن اقتوبە فەرروقورىتپا زاۋىتىنىڭ ىسكە قوسىلۋى ەكونوميكانىڭ وسۋىنە جاقسى اسەر ەتىپ وتىر»،- دەدى ول.
ال وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى سارا نۇرقاتوۆا وڭىردەگى جۇمىسسىزدىق پەن قىسقارتۋلار، كاسىپكەرلەردىڭ بەرەجاعى جايىن حابارلادى. بيىل جىل باسىنان بەرى 1800-دەن استام ادام جۇمىسسىز قالعان. ال كاسىپكەرلەردىڭ قارىزى 62 ميلليون تەڭگەدەن استى. اسىرەسە، مۇناي كومپانيالارىنىڭ جاعدايى قيىن. ولار ءتىپتى، ءۇشجاقتى مەموراندۋمدى ورىنداي الماي وتىر. ايتا كەتەيىك، جۇمىسشىنى قىسقارتۋعا بەل بۋعان كومپانيا ەكى اي بۇرىن اكىمدىككە حابارلاۋى ءتيىس. سەبەبى، جۇمىسسىز قالعان ادامداردى مەملەكەتتىك باعدارلامالار ارقىلى قايتا وقىتۋ، كومەك بەرۋ تەتىكتەرى قاراستىرىلادى.
