ۇلت جوسپارىنىڭ 97 قادامىندا «ءوزىن-وزى رەتتەۋ مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-وزى باسقارۋدى دامىتۋ ارقىلى ازامات­تاردىڭ شەشىم قابىلداۋ ۇدەرىسىنە قاتىسۋ مۇمكىندىگىن كەڭەيتۋ.

مەملەكەتكە ءتان ەمەس قىزمەت­تەر­ءدى باسەكەگە قابىلەتتى ورتاعا جانە ءوزىن-وزى رەتتەۋشى ۇيىمدارعا بەرۋ كەرەك» دەلىنگەن.

بۇگىندە ءبىرقاتار دامىعان مەملەكەتتەر تۇرعىندار اراسىنداعى تۇرمىستىق پروب­لەمالاردى شەشۋدى بەلسەندى ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىنا تاپسىرىپ ۇلگەردى. دەسەك تە، ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار تۇرعىندارعا مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋگە قانشا­لىق­تى دايىن؟ ياكي بۇگىندە مەملەكەتتىك ورگاندار اتقارىپ وتىرعان قىزمەت تۇرلەرىن ۇەۇ قانشالىقتى ساپالى اتقارا الادى؟ وسى باعىتتاعى ءبىرقاتار سۇراقتار «مەملەكەت باسشىسىنىڭ مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ الەۋمەتتىك ماڭىزدى مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋگە قاتىستى وكىلەتتىگىن ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىنا بەرۋ تۋرالى باستا­ماسىن تالقىلاۋ بويىنشا» قوعامدىق تىڭداۋدا تالقىعا سالىندى. «ازاماتتىق اليانسى» باستاماسىمەن ۇيىمداستىرىلعان شاراعا ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار، مەملە­كەت­تىك ورگانداردىڭ وكىلى مەن قالا تۇرعىندارى قاتىستى. ساراپشىلار مەملەكەتتىك ور­گان­داردىڭ قىزمەتىن اتقارۋعا تولىقتاي دايىن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارعا مەملەكەتتىك قىزمەتتەر ءتىزىمىنىڭ كەيبىرەۋىن تاپسىرۋ كەرەكتىگىن العا تارتتى.
ەلباسى «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ حVءى سەزىندە «بارشاعا بىردەي زاماناۋي مەملە­كەت: بەس ينستيتۋتتىق رەفورما» اتتى بايانداماسىندا «بەسىنشىدەن، قوعامدا ءوزىن-وزى رەتتەۋدى كەڭىنەن ەنگىزۋدى قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىنىڭ دايىندىعىن ەسەپكە الا وتىرىپ، الەۋمەتتىك ماڭىزدى قىزمەت تۇرلەرىن اتقارۋ وكىلەتتى­گىن بىرتىندەپ تاپسىرۋ ارقىلى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ازايتۋ اسا ماڭىزدى» دەپ اتاپ كورسەتكەن بولاتىن. وسى ورايدا سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى الەۋ­مەتتىك ماڭىزدى مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى ۇكىمەتتىك ەمەس سەكتورلارعا تاپسىرعان ۇلى­بريتانيا، اقش، ۆەنگريا؛ سينگاپۋر؛ كانادا، جاپونيا، شۆەسيا، لاتۆيا سىندى ەل­دەردىڭ حالىقارالىق تاجىريبەسىنە ساراپتاما جۇرگىزگەن بولاتىن. حالىقارالىق ءتا­ءجى­ريبە ناتيجەسى تۇتاستاي العاندا، مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جەكەلەگەن قىزمەتتەرى مەن فۋنكسيالارىن كورسەتەتىن ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتى قىزمەتتەرىن كۇشەيتۋ كەرەكتىگىن جانە ولاردى قارجىلاندىرۋ مەملەكەت قاراجاتى ەسەبىنەن جۇزەگە اسىرى­لاتىنىن كورسەتتى. ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىنىڭ قىزمەتى، ولاردىڭ مەملەكەت­-
تىك قۇرىلىمدارمەن ءوزارا بىرلەسۋى ارقىلى ازاماتتاردىڭ الەۋمەتتىك جانە مادەني دامۋىنا باعىتتالۋى كەرەك. 
ماريانا گۋرينا، «ۇلاعاتتى جانۇيا» قوعامدىق قورىنىڭ پرەزيدەنتى:
– كەز كەلگەن قوعامدىق ماسەلەنىڭ ءمانىن ءتۇسىندىرىپ، شەشىمىن تابامىن دەپ شاپ­قى­لاپ جۇرگەن قوعامدىق قور بەلسەندىلەرى راسىندا كومەك سۇراپ كەلگەن ءار تۇرعىنعا اسا جاۋاپ­كەرشىلىكپەن قارايدى. بەلگىلى ءبىر ماسەلەنى شەشۋدە سوڭىنا دەيىن جۇگىرەدى. 
ازاماتتىق سەكتور مەملەكەتتىك ورگاندارعا جۇكتەلگەن مىندەتتى ءوز موينىنا الۋعا تو­لىقتاي دايىن ەكەنىنە سەنىمدىمىن. ازىرگە ۇەۇ-عا بەرىلەتىن كىشىگىرىم شارۋالاردىڭ ءتىزىمى جاسالىپ جاتىر ەكەن. دۇرىس. الدىمەن، سونداي جۇمىستاردى-اق تاپسىرسىن. حا­لىققا راس جانى اشيتىن ازاماتتىق قوعام تۇرعىنداردىڭ تۇرمىستىق پروبلەمالارىن قولعا العاندا جۇيە وزگەرەدى، بيلىككە سەنىم ارتادى. 
ەلەنا كيم، «ق ر قىزىل جارتى اي قوعامى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ باس ديرەكتورى:
– 2000 جىلدان بەرى جۇمىس ىستەپ جاتقان ءبىزدىڭ ۇيىمنىڭ تاجىريبەسىندە مەۇ قان­شالىقتى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قىزمەتىن اتقارا الاتىنىن ايتا الامىن. بۇگىندە بىرلەستىكتىڭ ءارتۇرلى حالىقارالىق جانە وتاندىق سەرىكتەستەرى بارشىلىق. الدىڭعى قاتارلى مەۇ-مەن بىرلەسە جۇمىس ىستەۋ ارقىلى ءبىرشاما تاجىريبە جيناقتاي الدىق. ەلباسى كەز كەلگەن ازاماتتىق قوعامعا جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەمەس بۇرىن سول ۇيىمنىڭ دايىندىعىن ەسەپكە الۋ كەرەكتىگىن العا تارتتى. بىرلەستىكتىڭ كەز كەلگەن باعىتتا ۇتىم­-دى قىزمەت اتقارۋى ءۇشىن قاجەت جوسپارى، باعدارلاماسى، رەتتەلگەن جۇيەسى بار. بۇل ماقساتتا ءبىزدىڭ ۇيىم تولىعىمەن دايىن. ال ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ ادامي جانە ماتەريالدىق رەسۋرسى قانشالىقتى دايىن؟ بۇل بولەك اڭگىمە. 
ناتاليا تۋكاليەۆسكايا، قانت ديابەتىمەن كۇرەسۋدى ناسيحاتتاۋ قورى:
– مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قىزمەتىن اتقارۋعا كەيبىر ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار دايىن، كەيبىرەۋى دايىن ەمەس. ەكى جاقتا دا ساۋاتتى، ءبىلىمدى، بەلسەندى ازاماتتار بار جانە ساۋاتسىز، تەك «قاراجاتتى قالاي جىمقىرسام بولادى ەكەن» دەپ وڭتايلى تۇستى تۇگەندەپ جۇرگەن ساناسىزدار دا جەتكىلىكتى. سول سەبەپتى دە ۇەۇ-نىڭ ىشىنەن قىزمەتكە جارام­دىسىن ساراپتاپ الۋ اسا ماڭىزدى. ۇيىمدىق بەدەلىنەن بۇرىن ساپاسى مەن دايىندىعى ەسەپكە الىنۋى كەرەك. 23 جىل قوعامدىق سەكتوردا قىزمەت ەتىپ جۇرگەن وكىل رەتىندە وتە ساۋات­تى جوبالاردىڭ قوعامدىق ۇيىمداردىڭ ساپاسىز قىزمەتىنىڭ كەسىرىنەن ءساتسىز اياق­تالىپ جاتقانىنا تالاي كۋا بولدىق. 
بۇدان بولەك، قانداي دا ءبىلىم بەرىپ، بىلمەگەنىمىزدى ۇيرەتىپ، تاجىريبە بولىسۋدە تەك حالىقارالىق قورلار، ياكي دونورلار كومەكتەسەدى دەگەن پىكىردەن اۋلاق بولۋىمىز قا­جەت. قانشا جىلدان بەرى مەملەكەتتىك مەكەمەلەرمەن بىرلەسە جۇمىس ىستەپ كەلەمىز. مۇندا دا ساۋاتتى ماماندار بارشىلىق. ءتىپتى كەيبىر مەملەكەتتىك مەكەمەلەر بىزگە يدەيا ايتىپ، ۇسىنىس جاساپ جاتادى. ماسەلەن، الماتىداعى «قانت ديابەتى» دەنساۋلىق مەكتەبى – حالىقارالىق ستاندارتقا جانە ەلىمىزدەگى بەكىتىلگەن مەتوديكاعا تولىق سايكەس كەلەتىن جالعىز مەكتەپ. راس، باستاپقىدا اياققا تۇرۋى ءۇشىن حالىقارالىق جۇيەدەن بىلمەگەنىن ۇيرەنىپ، تۇسىنبەگەنىن سۇراۋ كەرەك بولعان دا شىعار. ءبىراق سول مەكتەپتىڭ حالىقارالىق دارەجەگە جەتۋىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ ەڭبەگىن اتاپ وتپەۋگە بولمايدى. سول ەكى جاقتى ءبولىپ قاراستىرماي، بىرلەسۋىن قولعا الۋ كەرەكپىز. قانداي قىزمەتتى مەم­لە­كەتتىك ورگان اتقارا الاتىنىن، ال قاي جۇمىستى ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارعا تاپسىرۋ كەرەكتىگىن ءتۇسىنۋىمىز قاجەت. 

"قامشى "سىلتەيدى

دەرەككوز: "ايقىن-اقپارات"