سەيسەنبى كۇنى ماجىلىستە «اقپاراتقا قول جەتكىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى تانىستىرىلدى. بۇل قۇجات – «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى اياسىندا ازىرلەنىپ جاتقان زاڭدار توپتاماسىنىڭ ءبىرى. زاڭ جوباسىن «نۇر وتان» پارتياسى مەن ماجىلىستەگى نۇروتاندىق دەپۋتاتتار ازىرلەگەن. اتالمىش زاڭ بويىنشا ەندى ەلىمىزدە تەك اكىمدەر عانا ەمەس، مينيسترلەر مەن جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ رەكتورلارى دا حالىق الدىندا ەسەپ بەرەدى.
زاڭ جوباسىن تانىستىرعان ءماجىلىستىڭ حالىقارالىق ىستەر، قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى ماۋلەن اشىمبايەۆتىڭ ايتۋىنشا، زاڭ جوباسى الەمدىك تاجىريبەنى ەسكەرە وتىرىپ دايىندالعان ەكەن. كوميتەت ءتوراعاسى ءوز سوزىندە الەمنىڭ دامىعان 30 ەلىندە قابىلدانعان 3 نەگىزگى قاعيداتتىڭ قازاقستاندا دا قولدانىلۋى تيىستىگىن ەسكەرتتى. ال «اقپاراتقا قول جەتكىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى اتالعان قاعيداتتاردى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. «3 نەگىزگى قاعيدات مىنالار: «مولدىرلىلىك»، «ەسەپتىلىك»، «تارتىلۋشىلىق». «مولدىرلىك» مەملەكەتتىك ورگاندار قىزمەتىنىڭ اشىقتىعىن، ولاردىڭ شەشىم قابىلداۋ پروسەسىنىڭ ايقىندىلىعىن قاراستىرادى. «ەسەپتىلىك» قاعيداتى بويىنشا بارلىق مەملەكەتتىك ورگاندار قوعام، حالىق الدىندا ەسەپتى بولۋعا ءتيىس. «تارتىلۋشىلىق» قاعيداتى بويىنشا ازاماتتار بيلىكتىڭ ءوز بەتىنشە شەشىم قابىلداۋىن جاي باقىلاۋمەن شەكتەلمەي، ۇكىمەتتىڭ شەشىمىن تۇزۋگە دە بەلسەندى قاتىسادى»، – دەدى ماۋلەن اشىمبايەۆ.
«اقپاراتقا قول جەتكىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىنىڭ نەگىزگى ماقساتى – ءاربىر تۇلعا زاڭمەن تىيىم سالىنباعان ادىسپەن كەز كەلگەن اقپاراتتى ەركىن الۋ جانە تاراتۋ جونىندەگى كونستيتۋسيالىق قۇقىعىن ىسكە اسىرۋ. بۇل قۇجاتتا زاڭ نورمالارىنىڭ كۇشى قولدانىلاتىن اقپارات يەلەنۋشى سۋبەكتىلەردىڭ تىزبەسى مەن اقپاراتقا قول جەتكىزۋ تاسىلدەرىن كەڭەيتۋ كوزدەلگەن. ق ر پارلامەنتىنىڭ، جەرگىلىكتى وكىلەتتى ورگاندار مەن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ اشىق وتىرىستارىن، جىل قورىتىندىسى بويىنشا ەسەپتەرىن ونلاين-ترانسلياسيالاۋ ارقىلى قازاقستاندىقتاردىڭ اقپاراتقا قول جەتكىزۋىن قامتاماسىز ەتپەك. «اقپاراتقا قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋدىڭ ءبىر ءتاسىلى – ەسەپتىك كەزدەسۋلەر. زاڭ جوباسى بويىنشا جانە ۇلت جوسپارىنىڭ 95-قادامىنا سايكەس، اكىمدەردىڭ سىرتىندا، مينيسترلەر، مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باسشىلارى، سونداي-اق، ۇلتتىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ رەكتورلارى جىل سايىن حالىق الدىندا ەسەپ بەرىپ وتىراتىن بولادى. ونىڭ وتكىزۋ تەتىكتەرى مەن تارتىپتەرى زاڭدىق اكتىلەرمەن رەتتەلەدى. ەڭ باستىسى، بۇل ەندى – مىندەت. مينيسترلەر دە حالىقپەن كەزدەسەدى، ءوزى جۇرگىزىپ وتىرعان ساياساتتى، وزدەرى قابىلداعان شەشىمدەردى تۇسىندىرەدى جانە الداعى جوسپارلارىن باياندايدى»، – دەپ اتاپ ءوتتى ماۋلەن ساعاتحان ۇلى.
سونىمەن قاتار، زاڭ جوباسىندا بارلىق ازاماتتاردىڭ اشىق اقپاراتقا ۋاقىتىندا قول جەتكىزۋ تەتىكتەرى دە قاراستىرىلعان. قۇجات تالاپتارىنا ساي ازاماتتاردىڭ ءوتىنىشى بويىنشا اقپارات بەرۋ مەرزىمى 30 كۇننەن 20 كۇنگە دەيىن قىسقارادى. ماۋلەن اشىمبايەۆتىڭ ايتۋىنشا، زاڭ جوباسىندا قانداي دا ءبىر مەملەكەتتىك ورگاننىڭ نەمەسە وزگە قۇرىلىمداردىڭ اقپارات بەرۋدەن قانداي جاعدايدا باس تارتۋعا بولمايتىنى جانە قانداي اقپاراتتىڭ قۇپيا سانالمايتىنى قايتا قارالىپتى. سوندىقتان، بۇل زاڭنىڭ كۇشى «مەملەكەتتىك قۇپياعا» جانە «ىشكى قىزمەتتىك اقپاراتقا» جاتاتىن اقپاراتتارعا جۇرمەيدى. ۇلتتىق زاڭناماداعى جەكە ومىرگە جانە جەكە وتباسىلىق قۇپياعا قول سۇعۋعا سالىنعان شەكتەۋ دە ساقتالادى. ياعني، بۇقارا وكىلدەرى الدەبىر شەنەۋنىكتىڭ جەكە ومىرىنە قاتىستى مالىمەتتەردى تالاپ ەتە المايدى.
– زاڭدا قانداي اقپاراتتاردى قۇپيالاندىرۋعا بولمايتىنى جازىلعان. وسى ءتىزىم نەعۇرلىم كەڭەيسە، بيلىك تە حالىق ءۇشىن تۇسىنىكتى بولا تۇسەدى. ارينە، بۇل جەردە ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك مۇددەلەرىنە دە نۇقسان كەلمەۋىن ويلاستىرامىز. سوندىقتان جۇمىس توبى اياسىندا مۇنىڭ قىر-سىرى مۇقيات زەردەلەنەدى. قالاي بولعاندا دا، سول تىزبەگە كىرگەن اقپارات تۇرلەرىنە قانداي دا ءبىر «گريفپەن» شەكتەۋ قويۋعا تىيىم سالىنادى، – دەدى م.اشىمبايەۆ.
شەكتەۋ ەنگىزۋگە تىيىم سالىنعان اقپاراتتارعا توتەنشە جاعدايلار، ادام ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنا قاتەر توندىرەتىن اپاتتار، ولاردىڭ سالدارلارى، تابيعي اپاتتار تۋرالى بولجامدار، دەنساۋلىق ساقتاۋ، دەموگرافيا، كوشى-قون، ءبىلىم بەرۋ، مادەنيەت، الەۋمەتتىك قورعاۋ، اۋىل شارۋاشىلىعى سالالارىنىڭ، قىلمىس جانە ەكونوميكانىڭ جاي-كۇيى تۋرالى دەرەكتەر جاتادى. سونداي-اق، تەرروريستىك اكتىلەر، ەكولوگيا جاعدايى، ىندەت، ازاماتتار پايدالانا الاتىن جەڭىلدىكتەر تۋرالى مالىمەتتەر، ازاماتتار قۇقىعىنىڭ بۇزىلعانى تۋرالى فاكتىلەر، ۇلتتىق بانكتىڭ التىن-ۆاليۋتالىق رەزەرۆى تۋرالى ستاتيستيكالىق دەرەكتەردى قۇپيا ۇستاۋعا بولمايدى.
سونداي-اق، «اقپاراتقا قول جەتكىزۋ تۋرالى» قۇجاتتا «اشىق ۇكىمەت پورتالى» جۇيەسىنە اشىق مالىمەتتەردى جاريالاۋ دا قاراستىرىلۋدا. مۇندا رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتىڭ يگەرىلۋىنە قاتىستى دەرەكتەر جازىلماق. بۇدان وزگە مەملەكەتتىك ورگان جەتەكشىلەرىنىڭ ارنايى بلوگىن اشۋ دا كوزدەلىپ وتىر. وسىنداي شارالاردىڭ ناتيجەسىندە ەل الدىنداعى اقپاراتتىڭ اشىقتىعى 70 پايىزدى قۇراماق. ال ءقازىر بۇل كورسەتكىش بار-جوعى 40 پايىزدى عانا قۇرايدى ەكەن.
الداعى ۋاقىتتا زاڭ جوباسىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىن باقىلايتىن ارنايى اقپاراتقا قول جەتكىزۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى قوعامدىق كەڭەس قۇرىلماق. قوعامدىق كەڭەس ازاماتتاردان ارىز-شاعىمدار قابىلداپ، وزەكتى ماسەلەلەردى ۇكىمەتتە كوتەرەدى. «اقپاراتقا قول جەتكىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەسۋگە دە ءوز ىقپالىن تيگىزىپ، قازاقستاندىقتاردىڭ بيلىككە دەگەن سەنىمىن نىعايتۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى.
دەرەككوز: "تۇركسىتان" گازەتى
