قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعى تويىن كيەلى تاراز جەرىندە كۇللى الەمنىڭ نازارى مەن كوڭىلى اۋاتىنداي دارەجەدە ءوتتى. ايتۋلى مەرەكەگە دۇنيەنىڭ ءتورت بۇرىشىنا تارىداي شاشىلعان قانداستارىمىزبەن قاتار، تۇتاس كەڭىستىكتە قاتار دامىپ، ساياسي-ەكونوميكالىق قاتىناستى جانداندىرىپ وتىرعان مەملەكەتتەردەن دە كوپ قوناق قاتىستى. وسى تاريحي مەرەيتويدىڭ قوناعى ك.ا.تيميريازيەۆ اتىنداعى رەسەي مەملەكەتتىك اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى، تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، ماسكەۋ قالاسىنداعى قازاق دياسپوراسى قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ءى ۆيسە-پرەزيدەنتى سەرىك تويعامبايەۆپەن سۇحباتتاسۋدىڭ رەتى تۇسكەن ەدى. وزگە ەلدە دە ءوز قابىلەتىمەن قازاق دەگەن ۇلتتىڭ جاقسى اتىن شىعارىپ جۇرگەن عالىم قانداسىمىزبەن بولعان اڭگىمەنى نازارلارىڭىزعا ۇسىنامىز.
– سەرىك كوكىباي ۇلى، ارامىزدى شەكارانىڭ سىزىعى بولگەنى بولماسا، ىرگەلەس رەسەيمەن اۋەلدەن قارىم-قاتىناسىمىز، تىنىس-تىرشىلىگىمىز قىزۋ ءوربىپ وتىرعانى امبەگە ايان. دەسەك تە، جالپى رەسەيدەگى بۇگىنگى قازاق كىم، ونىڭ ورىس قوعامىنداعى ورنى قانداي دەگەن سۇراقپەن اڭگىمەمىزدى باستاساق دەپ وتىرمىن؟
– بۇگىنگى تاڭدا رەسەيدە ميلليونعا جۋىق قازاق تۇرادى. ونىڭ كوبى سول شەكارا ماڭىندا، ورىسقا قاراستى بولعان استراحان، ساراتوۆ، ۆولگوگراد، تۇمەن، ورىنبور، ومبى سەكىلدى بۇرىنعى قازاق جەرىندە قالىپ قويعان قانداستارىمىز. ال، ماسكەۋدە كەزىندە وقۋعا كەلىپ، قىزمەت بارىسىندا ورنىعىپ قالعان مىڭعا جۋىق قازاق تۇرادى. ونىڭ سىرتىندا ءۇش جارىم مىڭداي قازاقستاندىق ستۋدەنتتەر بار.
مەنىڭ ءوزىمنىڭ دە سول ماسكەۋدە تۇرىپ جاتقانىما 27 جىل بولدى. ءبىر قۋانارىم، ورىس جەرىندەگى قازاقتاردىڭ وسالى جوق. بالكىم، بۇل ۇلتىمىزدىڭ تەكتىلىگىنەن، قابىلەتتىلىگىمىزدەن بولار، ايتەۋىر رەسەيدەگى قازاقتاردىڭ كوبى جاقسى قىزمەتتەردە جانە تۇرمىسى وزگەلەرگە قاراعاندا ايتارلىقتاي جاقسى. ورتالىق ازيانىڭ وزگە ەلدەرىنەن كەلگەن ۇلتتار قۇساپ قازاقتار ارزان جۇمىس كۇشى رەتىندە ءارتۇرلى شارۋاعا تارتىلىپ جاتقان جوق. ءتىپتى، تۇرعىلىقتى ورىستار دا، قۇقىق قورعاۋ قىزمەتى دە، تۇرمىستىڭ قانداي سالاسى بولماسىن مەملەكەتتىك شەنەۋنىكتەر قازاقتارعا مىنەز كورسەتە المايدى. ءبىزدى ساۋاتتى، ىسكەر جانە ابىرويلى ۇلت وكىلى رەتىندە قابىلدايدى.
وسى رەتتە ايتا كەتەيىن، ماسەلەن، قازاقستانداعى بەلگىلى زيالى دا زياتكەر اۋلەت سەرىك قيرابايەۆ اعامىزدىڭ شاڭىراعىنان شىعىپ رەسەي عىلىم اكادەمياسىنىڭ كوررەسپوندەنت-مۇشەسى، عىلىم دوكتورى، ماسكەۋدەگى ءايگىلى حالىقتار دوستىعى ۋنيۆەرسيتەءتىنىڭ عىلىم سالاسى بويىنشا پرورەكتورى قىزمەتىن اتقارىپ وتىرعان نۇر قيرابايەۆ، باۋمان اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ كاسىبي دەڭگەيدى كوتەرۋ فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى راحىمباي مىڭجاساروۆ، رف ۇكىمەتى جانىنداعى قارجى اكادەمياسىنىڭ دوسەنتى تالعات مىقتىبايەۆ، پروفەسسور اسىلبەك تولەشوۆ، فيزيكا-ماتەماتيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى بولات جامالوۆ، جازۋشى-جۋرناليست ومار ايشاق، جازۋشى اسەل ومار، زاڭ عىلىمدارىنىڭ كانديداتى، زاڭگەر جاننا وسپانوۆا، الەۋمەتتىك عىلىمداردىڭ كانديداتى، عالىم ءارى بيزنەس وكىلى گۇلجان قوجامجاروۆا، ق ر ەڭبەك ءسىءڭىرگەن ونەر قايراتكەرى، رەسەيدەگى «قازاق ءتىلى» قوعامىنىڭ ءتوراعاسى ءابۋيسلام تۇرسىنبايەۆ، «قازاق ءتىلى» گازەءتىنىڭ باس رەداكتورى، پەداگوگيكا عىلىمىنىڭ كانديداتى ورىنباسار قۋاندىقوۆ جانە باسقالار بار. قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ رەسەي جازۋشىلار وداعىنداعى وكىلى، ساحا-ياكۋتيا ەلىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن مادەنيەت قايراتكەرى، اقىن تۇرسىناي ورازبايەۆا اپايىمىز بولعان ەدى، ول كىسى بيىل كوكتەمدە باقيلىق بولدى. مىنە، وسىنداي ازامات اعالارىمىز بەن اپالارىمىزدىڭ كورنەكتى ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا ورىس جەرىندەگى قازاقتىڭ ەڭسەسى بيىك. بۇدان وزگە، قازاق ەلىنىڭ بۇگىنگى ساياسي باعدارى مەن ەلباسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ ەل باسقارۋ ىسىندەگى كورەگەندىگى، ساياسي سالماعى دا رەسەيلىك قازاقتاردىڭ ىلگەرى باسۋىنا، شوقتىعى بيىك بولۋىنا زور ىقپال ەتەدى. مەن عىلىم سالاسىندا جۇرگەن ادام رەتىندە ورىس عىلىمي ورتاسى مەن حالقىنىڭ قازاقستانعا دەگەن، نازاربايەۆقا دەگەن ەرەكشە قۇرمەتىن ۇنەمى كورەمىن. سول سياقتى، ماسكەۋگە مادەني ساپارمەن كەءلىپ قازاق ونەرىنىڭ جاۋھار تابيعاتىمەن، ۇلتتىق ان-كۇيىمەن سۋسىنداتىپ جۇرگەن ءداستۇرلى مۋزىكا مەن ەسترادا جۇلدىزدارى، سونداي-اق قازاق ادەبيەءتىنىڭ ايتۋلى تۇلعالارى اقىن ولجاس سۇلەيمەنوۆ، تمد توڭىرەگىندە شولوحوۆ سىيلىعىن تۇڭعىش يەلەنگەن جازۋشى ءسابيت دوسانوۆ سەكىلءدى قالامگەرلەرىمىز دە سىرتتاعى قانداستارىمىزدىڭ اۋىزبىرلىگى مەن جەمىستى، جەءڭىستى بولۋىنا ۇلكەن اسەرىن تيگىزىپ كەلەدى.
ءبىر ايتا كەتەر بولسام، مىناۋ رەسەي حالقى ەگەر سەنىڭ ونەرىڭ، عىلىمىڭ مەن ءبىلىمىڭ بولسا، وندا سەنى توبەسىنە شىعارىپ سىيلايتىن جانى مومىن، قاراپايىم حالىق. قاي ۇلتتىڭ وكىلى بولماسىن، كىسىنى قابىلەتىنە قاراپ مويىندايتىن، وزىنە لايىق باعاسىنا قيانات جاسامايتىن مىنەزى بار.
– اقپاراتى الاسۇرا تاراپ، ءارءبىر ءىسى قولعا ۇستاعانداي انىق بايقالاتىن ۇشقىر زاماندا اتاجۇرتقا – قازاق ەلىنە قارايلاپ باعدار الاتىن شىعارسىزدار؟
– ارينە، سىرتتاعى قازاق قازاقستاننىڭ ءاربىر ابىرويلى ىسىنە، جەتىستىگىنە قاراپ بوي تۇزەيدى. جىلت ەتكەن جاقسىلىعىن كورسە، ونى دارىپتەپ، سول ءىسى ارقىلى ءومىرى مەن تىرشىلىگىنە شابىت ەنەدى. رەسەي جەرىندەگى قازاقتاردىڭ ساناسىنا سىلكىنىس جاساپ، ۇلتتىق مارتەبەسىن تاعى ءبىر ساتى بيىكتەتكەن جايتتى ايتايىن. ەلباسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ بۇۇ ءمىنبەرىندە ءوزىمىزدىڭ انا تىلىندە سويلەۋى – بىزدەرگە، رەسەيلىك قازاقتارعا ۇلكەن سەرپىلىس اكەلدى. شىنىن ايتۋ كەرەك، حالىقارالىق ماسەلەلەردىڭ تاعدىرى شەشىلەتىن ەڭ بيىك مىنبەردەن قازاقتىڭ قاسيەتتى تىلىندە مالىمدەمە جاساۋ، بۇل ەلىمىزگە، ۇلتىمىزعا الەمدىك ۇيىمداردىڭ نازارىن ەرەكشە اۋدارتىپ، قازاقتىڭ عانا ەمەس، ادامزات دامۋى تاريحىندا ماڭگىگە ساقتالاتىن ايتۋلى قادام بولدى. تەك سىرتتاعى قازاقتار عانا ەمەس، كۇللى تۇركى دۇنيەسى الەمدىك ساياسي ساحنادان قازاقتىڭ تىلىندە ءسوز سويلەۋىن مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءىرى ءىسى دەپ قابىلدادى.
مەن عىلىمي ورتامەن تىعىز بايلانىستا بولعاندىقتان ورىس عالىمدارىمەن، وقىعان-توقىعاندارىمەن ۇدايى سۇحباتتاسامىن. سوندا رەسەيلىك عالىمدار قازاقستاننىڭ وزىپ تۇرعاندىعىن مويىندايدى. ماسەلەن، جوعارى وقۋ ورىندارىندا بولون جۇيەسىن ەنگىزگەن، ۇبت، تاعى باسقا ءبىلىم سالاسىندا قازاقستان تمد اۋماعىندا ەڭ العاشقى بولىپ حالىقارالىق ءبىلىم تاجىريبەسىن ءوز جۇيەسىنە قوسقان ەل رەتىندە ورىستىڭ عىلىمي ورتاسى ۇنەمى ءسوز ەتەدى. بۇل قۇرعاق ماقتاۋ ەمەس، ورىس ساراپشىلارىنىڭ سۇزگىسىنەن ءوتىپ، قازاقستاندى تەرەڭ زەرتتەگەن تولايىم عىلىمي پىكىر. سونىمەن قاتار، مەن رەسەيدى ءىس بارىسىندا ارالاعان سەكىلدى، قازاقستانعا دا جۇمىس ساپارىمەن كەلىپ، جىلدا ەڭبەك دەمالىسىمدا بولىپ ەركىن ارالايمىن. سوندا سالىستىرمالى تۇردە قازاق پەن ورىستىڭ تىنىس-تىرشىلىگىنە دەيىن باعا بەرىپ، ەكى ەل حالقىنىڭ تۇرمىسىنا دا زەر سالا قارايمىن. قازاقتاردىڭ كوپ ىستە بيىك تۇرعانىن كورەمىن.
مەملەكەت ءۇشىن 24 جىل دەگەن ءنارەستە قالىپ. وسى از عانا ۋاقىت ىشىندە مىناداي جەتىستىككە جەتۋ، ەكونوميكا، ساياسات، رۋحانيات، مادەنيەت پەن ونەر سالاسىندا جەدەل تۇلەۋ، زامانعا ساي بەيىمدەلۋ جانە ۇلتتىق رەڭك پەن ادەپكى سارىندى قايتا تابۋ، مىنە، بۇل ۇلكەن جەتىستىك. دۇرك ەتىپ ءبارى ءوز الدىنا تاۋەلسىز بوپ كەتكەننەن كەيىن، وزىمىزبەن تاعدىرلاس جاس رەسپۋبليكالاردى ايتپاعاندا، اۋەلدەن ءوز ساياسي ۇستانىمى مەن ىرگەتاسى نىق قالانعان رەسەيدىڭ ءوزى قازاقستاندى مويىنداۋ، قازاق قوعامىنىڭ دامۋ جولىنداعى قادامدارىنا باعا بەرۋ، قازاقتاردىڭ قابىلەت-قارىمىنا ءتانتى بولۋ، ءبىر سوزبەن ايتقاندا، قانى ءبىر قالىڭ قازاققا ورتاق ماقتانىش، ورتاق باعا. ءبىز وسىنى ءوزىمىز دە شىنايى سەزىنىپ، ءوز باعامىزدى، پارقىمىزدى سالماقتاي ءبىلۋىمىز كەرەك.
– رەسەي جەرىندەگى قازاق دياسپوراسىنىڭ بۇگىنگى تىنىس-تىرشىلىگى قانداي؟ سىرتتا جۇرسە دە قازاق ەلىنىڭ دامۋىنا، وزگەمەن تەڭ تۇرۋىنا نەندەي ىستەر اتقارىپ جاتىرسىزدار؟
– ماسكەۋدەگى قازاق دياسپوراسى اۋەلدەن قالىپتاسىپ، ۇلتىمىزدى سول كەزدەگى كەڭەستەر كەزەڭىندەگى تۇلعالى ەل رەتىندە تانىتۋ، وداق كولەمىندە ەڭ شۇرايلى دا قاسيەتتى توپىراقتىڭ يەسى رەتىندە العى شەپتەن كورسەتۋ سەكىلدى قوعامدىق-مادەني جۇمىستارمەن بەلسەنە ارالاسقانى، كوپ ۇلتتى كەڭىستىكتە وزىندىك ۇستىنىن قالىپتاستىرۋ ءىسىن ساۋاتتى جۇرگىزگەنى ءمالىم. سول ءداستۇردى جالعاستىرۋشى ءارى زاڭدى مۇراگەرى بۇگىنگى رەسەيلىك قازاقتار، ونىڭ ىشىندە ماسكەۋلىك ورتا.
2006 جىلى رەسەي تاريحىندا العاشقى بولىپ «قازاق ءتىلى» دەگەن ەكى تىلدە گازەت شىعارۋدى باستاعانبىز. قازاق ۇلتىنىڭ مادەنيەتىن، ءداستۇرىن، ۇلتتىق ەرەكشەلىكتەرىن ورىس قوعامىنا ناسيحاتتاۋ، وزگە ۇلت وكىلدەرىمەن رۋحاني قارىم-قاتىناستى جانداندىرۋ ماقساتىندا كوپتەگەن جۇمىستار اتقارىلىپ وتىر. رەسەيدە ۇلتارالىق جانە ءدىنارالىق ماسەلەلەر جونىندەگى كوميتەت بار، وعان بارلىق دياسپورا وكىلدەرى كىرەدى. اي سايىن ماسكەۋدە، جالپى رەسەيدە وتكىزىلەتىن ءىس-شارالار رەتىن تاپسىرىپ، قازاق مادەنيەتىن ناسيحاتتايتىن باسقوسۋلار وتكىزەمىز. وسىنداي يگى ىستەرگە ءوز تاراپىنان ۇلەس قوسىپ، دەمەۋشىلىك جاساپ جۇرگەن رينات ابسەيتوۆ، قانات تولەگەنوۆ، جاناربەك اقبايەۆ، ورازگۇل ەلىكبايەۆا، باحىت ەرمەكبايەۆ سەكىلدى ۇلكەن جۇرەكتى باۋىرلارىمىز بار.
ايتا كەتەتىن ەرەكشە وقيعانىڭ ءبىرى – ناۋرىز ايىندا حالىقارالىق رەسەي جازۋشىلارى وداعىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن جانە ءبىزدىڭ قوعامدىق بىرلەستىكتىڭ، «قازاق ءتىلى»، «مۇراگەر» قوعامدارىنىڭ قولداۋىمەن قازاقتىڭ بەلگىلى جازۋشىسى ءسابيت دوسانوۆتىڭ 75 جاسقا تولۋىنا وراي ۇلكەن شىعارماشىلىق كەش ءوتتى. وعان ورىس مادەنيەتىنىڭ كورنەكتى تۇلعالارى ليۋدميلا شيپاحينا، نينا پوپوۆا، يۋريي بونداريەۆ، فەليكس كۋزنەسوۆ، جازۋشى ءارى گەنەرال-لەيتەنانت سوكولوۆ، سونداي-اق، وزبەكستان، تۇرىكمەنستان، قىرعىزستاننىڭ ايتۋلى جازۋشىلارى مەن قوعام قايراتكەرلەرى قاتىستى. بۇل دەگەنىڭىز، قازاق ۇلتىنا، قازاق ادەبيەتى مەن مادەنيەتىنە دەگەن قۇرمەت پەن حالقىمىزدىڭ رۋحاني قۇندىلىعىن الەمگە پاش ەتە بىلگەن جازۋشىمىزعا دەگەن ەرەكشە ءىلتيپات قوي. مىنە، وسىنداي ءىس-شارالاردى اتقارىپ، ءوز ۇلتىمىزعا تامشىداي بولسا دا ۇلەس قوسۋدى ماقسات ەتەمىز.
– قازاق حاندىعىنا 550 جىل تولدى دەپ ەلىمىز الەمگە جار سالىپ ۇلى تويدى اتاپ وتتىك. ءوزىڭىز دە بۇل مەرەيءلى شارانى كوزبەن كورىپ، ورتاسىندا بولدىڭىز. كوڭىلىڭىزگە نە ءتۇيءدىڭىز، قانداي اسەر الدىڭىز؟
– قازاق ەلىنىڭ ۇستىنى بولعان استانا قالاسىنداعى تاۋەلسىزدىك سارايىندا قىركۇيەك ايىنىڭ 11-ىندە قازاق حاندىعىنىڭ قۇرىلعانىنا 550 جىل تولۋىنا وراي ەلباسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ قاتىسقان ۇلكەن جيىن بولدى. سول تاريحي كەزدەسۋگە قاتىسىپ، مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ ءدۇيىم ەل الدىندا، كۇللى دۇنيەگە قاراتىپ سويلەگەن ءسوزىن ەستىدىم، قازاعىمنىڭ الەمدىك ابىرويى مەن حالىقارالىق بەدەلىنىڭ بيىك ەكەندىگىنە كۋا بولىپ، ەرەكشە تەبىرەندىم. ودان كەيىنگى تاريحي توي كيەلى تاراز جەرىندە ءوتىپ، قازاقتىڭ تۋىن تۇڭعىش تىككەن، ەلدىگىمىزدىڭ ىرگەسىن بەكەمدەپ، مەملەكەتتىلىگىمىزدى قالىپتاستىرعان كەرەي مەن جانىبەك بابالارىمىزعا ارنالعان ەسكەرتكىشتىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا قاتىستىم. كەشەدەن باستاۋ الىپ، بۇگىنگە جەتكەن قيلى تاريحىمىزدى پاش ەتىپ، ءوزىنىڭ بيىك تاعىندا مىعىم وتىرعان كەرەي حان مەن جانىبەك حاننىڭ بەينەسى كىم-كىمدى دە تەبىرەنتىپ، ءار قازاقتىڭ رۋحىن كوتەرەتىنى، وسىنداي دانا دا دارقان ۇلتتىڭ وكىلى ەكەندىگىڭدى شىن سەزىنىپ، تىلمەن ايتىپ جەتكىزە الماستاي سەزىمدە بولاتىنىڭ راس.
باتىر دا حان بابالارىمىزدىڭ ەسكەرتكىشىن اشىپ تۇرىپ قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ «حاندىقتىڭ قالىپتاسقانى 550 جىل دەپ اتاپ وتكەنىمىزبەن، ءبىزدىڭ ءتۇپ تاريحىمىزعا، وسى ۇلان-عايىر جەردىڭ قوجاسى رەتىندە ازەلدەن كەلە جاتقانىمىزعا ەشكىمءنىڭ ءشۇباسى جوق. ءبىز تالاي شاپقىنشىلىقتى، ۇركىنشىلىكتى كورگەن ەلمىز. جەرىمىزدى جاۋلاسا – ول ءوزىمىزدىڭ الاۋىزدىعىمىزدان، جاۋىمىزدى جەڭسەك – اۋىزبىرشىلىگىمىزدەن جەڭدىك. باتىر، دانا، كەمەڭگەر بابالارىمىز انتالاعان جاۋدىڭ بىرىنە ەس بوپ، بىرىنە سەس بوپ ءجۇرىپ ىرگەتاسىمىزدى بەكەمدەپ كەتتى. سوندىقتان دا ءبىز ۇلت بوپ ۇيىسىپ، ەل بوپ تۇتاسا بىلسەك – باعىندىرمايتىن بيىگىمىز، المايتىن اسۋىمىز جوق!» دەپ ايتقانى بار قازاقتىڭ كوڭىلىنە قوندى، جۇرەگىن تەربەدى.
قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعى ءبىزدى، قازاق ەلىن كۇللى الەم الدىندا تاريحي ستاتۋسىمىز بەن ۇلتتىق بەت-بەينەمىزدى ساپالى قىرىنان ايقىندادى. الەمنىڭ ءارتۇرلى ەلىنەن كەلگەن جۋرناليستەر جازىپ، ءتۇرلى ەلدەردىڭ تەلەارناسىنان كورسەتۋ ەلىمىز ءۇشىن عانا ەمەس، كەز كەلگەن دامىعان قوعام ءۇشىن دە ۇلكەن ابىروي. مىنە، بۇل ۇلتتىق شارانىڭ تاريحي سالماعى ساياسات كەڭىستىگىندە دە اسا جوعارى.
550 جىلدىقتى اتاپ ءوتۋ كەءزىندە وتكىزىلگەن تاريحي-مادەني ءىس-شارالاردىڭ ءوزى اۋىزبەن ايتىپ تاۋىسا المايتىن ۇلكەن اڭگىمە. وسىنىڭ ءبارى ەلدىڭ اۋىزبىرشىلىگى مەن تۇراقتىلىعىنىڭ، مادەنيەت، رۋحانيات، عىلىم سالاسىنداعى زور ىزدەءنىسى مەن ىلگەرى باسۋىنىڭ جەمىسى. اتاجۇرتىمىزدا، قازاق ەلىندە وسىنداي يگى شارالار اتقارىلۋى سىرتتاعى قارا كوزدەرىمىز ءۇشىن ۇشان-تەڭىز ەڭبەك، سوزبەن ايتىپ جەتكىزە المايتىن قولداۋ. ەلىمىزدىڭ، ەلباسىمىزدىڭ مۇنداي باستاماسىن قولداپ قانا قويماي، شەتتە جۇرسەك تە قازاق ۇلتىنىڭ پەرزەنتى رەتىندە ۇلەس قوسامىز، قولدايمىز.
حاندىقتىڭ مەرەيلى تويىنا رەسەي جەرىنەن ءبىرقاتار باۋىرلارىمىز كەءلىپ قاتىستى. ولاردىڭ قاتارىندا ماسكەۋدەگى «مۇراگەر» دەپ اتالاتىن قوعامدىق بىرلەستىكتىڭ پرەزيدەنتى ەرنازار نۋرييەۆ، «استانا فوند» قوعامىنىڭ باسشىسى جارقىن وتەشوۆا سەكىلدى بەلسەندى قازاقتار بار. بۇل ۇلى توي رەسەيلىك قازاقتارعا دا دەم بەردى. بۇيىرتسا، ءبىز دە ماسكەۋدە رەسەيلىك وزگە ۇلتتاردى قوناق ەتىپ ۇلتىمىزدىڭ باي تاريحى مەن مادەنيەتىن ناسيحاتتايتىن بولامىز.
– ۇلت پەن رۋحتى ۇلىقتاپ، ءىشكى جان دۇنيەڭىزدەگى ەلگە دەگەن ماحابباتىڭىزدى بولىسكەنىڭىزگە وقىرماندار اتىنان العىسىمىزدى جەتكىزەمىز، راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
قانات ەسكەندىر،
«ەگەمەن قازاقستان».
