تالدىقورعانداعى تىلدەر سارايىندا ەتنوسارالىق تولەرانتتىلىق جانە قوعامدىق كەلىسىم ماسەلەلەرى جونىندە «ورتالىق ازيا ءوڭىرى ازاماتتىق بىرتەكتىلىكتى قالىپتاستىرۋ مەن دامىتۋ تاجىريبەسى» دەگەن تاقىرىپتا عىلىمي-ساراپتامالىق كەڭەس بولىپ ءوتتى. وعان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەلەرى، پارلامەنت دەپۋتاتتارى، شەتەلدىك جانە وتاندىق ساراپشىلار، مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ەتنومادەني بىرلەستىكتەر وكىلدەرى، قوعام قايراتكەرلەرى قاتىستى.
«قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ باستاماسىمەن ءۇشىنشى رەت وتكىزىلىپ وتىرعان عىلىمي-ساراپتامالىق كەڭەستىڭ كوزدەگەن ماقساتى مەملەكەتارالىق دوستىق قانا ەمەس، ينتەگراسيالىق ۇدەرىستەردى دە دامىتۋ بولىپ تابىلادى. ويتكەنى، ءبىزدىڭ ارامىزدا ەكونوميكالىق، مادەني جانە تاعى باسقا سان-سالالى ىنتىماقتاستىق بولعاندا عانا تىڭ قارقىنمەن العا جىلجيتىنىمىز انىق. نەگىزى ءدال وسى باستامانى ەلباسى وتە ەرتەرەكتە كوتەرگەن-تىن. ويىمشا، مۇنداي ۇدەرىستەرگە اۋەلگى كەزەكتە ساراپشىلار قاتىسىپ، ءتۇرلى قيىندىقتاردى، شەشىمىن كۇتكەن ماسەلەلەردى انىقتاۋى قاجەت. راس، ورتالىق ازيا ەلدەرى باۋىرلاس بولعانىمەن، كەي جاعدايلاردا ينتەگراسيالىق ۇدەرىستەر قارقىن الا المايدى. سول تۇيتكىلدى دەر كەزىندە تاراتۋ ءۇشىن وسىنداي كەزدەسۋلەر كەرەك»، – دەدى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى جانىنداعى «قوعامدىق كەلىسىم» رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك مەكەمەسى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى عازيز تەلەبايەۆ.
بۇل كەڭەسكە كورشىلەس تۇركى تەكتەس حالىقتارمەن بىرگە يران، پاكىستان، رەسەي، وڭتۇستىك كورەيا، يتاليا مەملەكەتتەرىنىڭ دە وكىلدەرى قاتىسىپ، وزىندىك پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى. سول ساراپشىلار مەن عالىمداردىڭ بىرتەكتىلىكتى قالىپتاستىرۋ قادامدارىن جاساۋعا ۇمتىلۋى كوڭىل تولتىردى. نەگىزى تاقىرىپ اياسىنداعى ورتاق مۇددە مەملەكەتتىك تىلدە سويلەۋ بولسا، شۇكىر، ول بىزدە بار. تاعى ءبىر باسا ايتار جايت – ساراپشىلار كەڭەسە وتىرىپ سىرتتان كومەك كۇتپەي ءوز ماسەلەمىزدى، ياعني «وزەندەردى پايدالانىپ ەلەكتر قۋاتىن ءوندىرۋ سەكىلدى ومىرلىك قاجەتتىلىكتەردى ءوزىمىز شەشۋىمىز قاجەت» دەگەن تۇجىرىمعا توقتالعاندىعى بولدى. بۇل رەتتە، كوپتەگەن ماسەلەلەردىڭ ءتۇيىنى ءبىزدىڭ ەلىمىزدە شەشىلىپ جاتقاندىعى جاسىرىن ەمەس. ايتالىق، تۇركى تەكتەس حالىقتار اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق، تۇسىنىستىك، ورتاق مۇددەگە جۇمىلا كىرىسۋ سەكىلدى جۇمىستارعا استانالىقتار ۇيىتقى بولىپ، كوپتەگەن كەلەلى ىستەر اتقارىپ جاتقانى ءمالىم.
«كەڭەس قورىتىندىسىندا ساراپشىلاردىڭ ۇسىنىستارىن ءتيىسءتى ورىندار نازارىنا ۇسىناتىن بولامىز. ارينە، ول ۇسىنىستار تالقىلانىپ، تەكسەرىلىپ، سۇرىپتالادى. ويتكەنى، نەگىزگى ادىسپەن ۇشتاسۋى كەرەك. ماقساتىمىز – وسى ەلدەردەن كەلگەن ساراپشىلار مەن عالىمداردىڭ ىنتىماعىن نىعايتۋ. ءبىز قاتار جاتقان ءارى وركەنيەتكە ۇمتىلعان ەلدەر بولىپ سانالاتىندىقتان، سەيىلىپ بارا جاتقان عىلىمي ورتالىق جۇمىسىن قايتا جاڭعىرتۋىمىزدى ۋاقىت قاجەتسىنىپ وتىر. الەمدىك تۇرعىدان الساق، جۇڭگو، وڭتۇستىك كورەيا جانە بۇگىن وكىلدەرى قاتىسىپ وتىرعان يران، پاكىستان ەلدەرى ءبىزدىڭ ەلىمىزدى وتە تەرەڭ زەرتتەپ جاتىر. ءبىزدىڭ ەلگە دەگەن قىزىعۋشىلىق پەن ايتار وي-پىكىرلەر ىشكى دامۋىمىزعا ءوزىندىك ىقپالىن تيگىزەدى دەپ تە ويلايمىز. الماتى وبلىسى پوليەتنوستى قوعام دەپ ايتامىز. ءبىر قىرىنان قاراساڭىز، جەرىنىڭ ورنالاسۋ ىڭعايلىلىعى دا سوعان سايكەس ءتارىزدى. مەكەندەگەن ەتنوستار دا ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ بارلىعىنا ءتان. ەكىنشىدەن، شەكارالاس. سونىمەن قاتار، الماتى وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى حاتشىلىعىنىڭ دا جاقسى باستامالارى بار. ءتۇرلەنگەن تالدىقورعان ارقىلى ەلىمىزدە جاسالىپ جاتقان جۇمىستاردى دا قوناقتارعا پاش ەتتىك»، – دەدى ورتالىق ازيا وڭىرىندەگى ەتنوسارالىق جانە كونفەسسياارالىق قاتىناستاردى زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى ايگۇل ءسادۋاقاسوۆا.
عىلىمي-ساراپتامالىق كەڭەستە الماتى وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى باقتيار ونەربايەۆ ءسوز ءسويلەدى.
قورىتا ايتقاندا، ءى.جانسۇگىروۆ اتىنداعى جەتىسۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە جالعاسقان عىلىمي كەڭەس دوستىق ۇيىندە تۇيىندەلدى.
دەرەككوز: ەگەمەن قازاقستان
