«سامۇرىق-قازىنا» قورىنىڭ كومپانيالارىندا ادام رەسۋرستارىنا قامقورلىق جاساۋ، ولاردىڭ امان-ساۋلىعىنا الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك تانىتۋ كۇندەلىكتى جۇمىستىڭ ءبىر بولىگىنە اينالعان. حولدينگتىڭ سانسىز ەنشىلەس كاسىپورىندارىنداعى ۇجىمداردا شيەلەنىس تۋىنداماس ءۇشىن «قاتەر ايماعىن» مۇقيات قاداعالاۋ قاجەت. قوردىڭ بارلىق كاسىپورىندارى بويىنشا الەۋمەتتىك تۇراقتىلىقتىڭ رەيتينگتىك كارتاسىن قۇرۋ وسىعان باعىتتالۋدا.

اڭگىمە ءبۇتىن ءبىر ايماقتاعى، سونداي-اق جەكەلەگەن ەڭبەك ۇجىمدارىنداعى الەۋمەتتىك احۋالعا تالداۋ جاساۋ تۋرالى بولىپ وتىر. قوردىڭ ءبىرقاتار كومپانيالارىنداعى ۇلتتىق ءال-اۋقاتتىڭ الەۋمەتتىك تۇراقتىلىعىنىڭ قورىتىندىسى جەلتوقساندا جاريالانادى. سول قورىتىندى بويىنشا قوردىڭ ارنايى «الەۋمەتتىك تۇراقتىلىق كارتاسى» جاسالىنباق. الەۋمەتتىك سەرىكتەستىك ورتالىعىنىڭ باس ديرەكتورى نۇرلان ەرىمبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا، 45 مىڭ ادام جۇمىس ىستەيتىن 31 كومپانيا بويىنشا العاشقى «سىناق» زەرتتەۋ اياقتالعان. جەدەل نازار سالۋدى قاجەت ەتەتىن ماسەلە مەن داۋعا جانە جۇمىسشىلاردىڭ الەۋمەتتىك احۋالىنا قاتىستى جان-جاقتى تولىق اقپارات الىندى.
وسىنىڭ ءبارى مەملەكەتتىك كومپانياعا نە ءۇشىن كەرەك؟ بۇل اقشانى ءجونسىز شاشۋ ەمەس پە؟ سوسياليزم ءداۋىرى باياعىدا وتكەن، بۇگىنگى كۇنى قاراپايىم جۇمىسشىنىڭ ارمان، مۇقتاجى كىمگە كەرەك؟ ليبەرالدار وسىنداي سۇراقتى ءجيى قويادى. ولار مەملەكەتتىك حولدينگ قىزمەتكەرلەردى شەكتەن تىس «ماپەلەيدى» دەپ سانايدى. سايكەس كەلمەيتىن جۇمىسشىنى جۇمىستان شىعارىپ، ورنىنا كەلەسىسىن الا سالۋعا بولادى عوي. سوعان قاراماستان مۇنداي قامقورلىق نە ءۇشىن جاسالىنىپ جاتىر؟
ادام كاپيتالىنىڭ ارناسى
الايدا الەۋمەتتىك جاڭعىرتۋ مەن ادام الەۋەتىن جاقسارتۋعا قاتىستى پرەزيدەنت تاپسىرماسىنىڭ ستراتەگيالىق ءمانىن ەسىڭىزگە تۇسىرگەنىڭىز ءجون. نۇرسۇلتان نازاربايەۆ ءوزىنىڭ سوڭعى حالىققا ارناعان جولداۋىندا بارلىق دەڭگەيدە زاماناۋي «ەكونوميكا ءبىلىمىن» قالىپتاستىرىپ، كاسىبي دايارلىقتىڭ ساپاسىن كوتەرىپ قانا قويماي، ادامداردىڭ كاسىبي وسۋىنە قاجەت بارلىق جاعدايدى جاساۋ تۋرالى مىندەت قويدى. ويتكەنى، ەلباسىمىز ەلىمىزدەگى زاڭداردىڭ ورىندالۋىنا كەپىلدىك بەرەتىن بىردەن-بىر تۇلعا. ولاي بولسا، پرەزيدەنت اتا زاڭىمىزداعى «مەملەكەتىمىزدىڭ ەڭ قىمبات قازىناسى – ادام جانە ادامنىڭ ءومىرى»، – دەگەن سوزدەردىڭ جۇزەگە اسۋىن قاداعالاپ وتىر. قاراپايىم ەڭبەك ادامىنىڭ ەرتەڭگى كۇنىنە سەنىمدى بولۋىنا جانە ولاردىڭ جايلى ءومىر سۇرۋىنە بارلىق جاعدايدى جاساۋ – بۇل ومىرگە يكەمدى جانداردى قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان ايماقتىق ساياساتتىڭ ماڭىزدى ءبىر بولىگى. 
ەلباسىنىڭ الەۋمەتتىك جاڭعىرتۋ ستراتەگياسى مەملەكەت پەن جەكە بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك سەرىكتەستىگىمەن تىعىز بايلانىستى، ياعني ادامداردىڭ بىلىكتىلىگىن كوتەرۋ جانە ولاردىڭ جاقسى جۇمىس ىستەۋىن ىنتالاندىرۋ بولىپ تابىلادى. 
جالپى العاندا، بۇل جەردە مەملەكەت پەن بيزنەستىڭ ورتاق مۇددەسى بار. كوپتەگەن شەتەلدىك ينۆەستور-كومپانيالارعا (مەملەكەت ولاردان مىنانى تالاپ ەتەدى) جەرگىلىكتى حالىقتىڭ كاسىبي دەڭگەيىن كوتەرۋگە ىنتالاندىرۋ، ولاردى وقىتۋ، قايتا وقىتۋ ءتارىزدى مىندەتتەر قويىلعان. دەگەنمەن دە شەتەلدىك كومپانيالار مەملەكەت الدىنداعى ءوزىنىڭ رەسمي مىندەتىن نەگىزگە الا وتىرىپ، وسىنىڭ ءبارىن ورىنداپ وتىر. ارينە، ءوز ەركىلەرىمەن ەمەس. «سامۇرىق-قازىنا» قورىنداعى كومپانيالار مەملەكەت مەنشىگى بولعاندىقتان، ەل باسشىسىنىڭ الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋ تاپسىرماسىن ورىنداۋ سوعان جۇكتەلدى. 
جالپى، حولدينگ كومپانيالارىنداعى الەۋمەتتىك احۋالدى زەرتتەۋ 40 ينديكاتوردى قامتيدى. اتاپ ايتساق، ونىڭ ىشىندە، ءۇي شارۋاشىلىعىنىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتى، جان باسىنا شاققانداعى ورتاشا تابىستىڭ اراقاتىناسى، ەڭبەك اقىسى، كوشى-قون ماسەلەسى، ءار ءجۇز وتباسىنا شاققانداعى اجىراسۋدىڭ سانى، باسقا دا وتباسىلىق فاكتورلار. ءبىلىم بويىنشا جەكە پارامەترلەر بار: بەلگىلى مولشەردە وقۋشىلارى بار وتباسىلاردى، جوعارى ءبىلىمدى تۇرعىنداردى قامتۋ. دەنساۋلىق ساقتاۋ بويىنشا ءوز ينديكاتورى بار: قالاداعى قۇرت كەسەلىمەن اۋىرۋ دەڭگەيى، ماسكۇنەمدىك دەڭگەيى، جۇمىس ۇستىندە قايتىس بولعان جانە زارداپ شەككەندەردىڭ سانى. سونداي-اق ايماقتاعى ەكولوگيا، قىلمىس پەن قاۋىپسىزدىك، قالا مەن كاسىپورىنداعى جەمقورلىقتىڭ دەڭگەيى، اۋىز سۋ ماسەلەسى جانە تاعى باسقالار.
ادام كاپيتالىنىڭ ارناسى
«سامۇرىق-قازىنا» قورىنىڭ جيناعان تاجىريبەسى ادام رەسۋرستارىن باسقارۋدى جاقسارتۋدا، ادام كاپيتالىن دامىتۋدا جۇرگىزىلگەن ستراتەگيانىڭ جوعارى قۇندىلىعىن دالەلدەپ وتىر. كومپانيالار ءتيىمدى جۇمىس جاساۋدا، قىزمەتكەرلەر ءبىلىمىن جەتىلدىرۋگە تالپىنۋدا. ەڭبەك ۇجىمدارىندا سىيلاستىق ارتتى، ءبىرىڭعاي كورپوراتيۆتىك رۋح قالىپتاستى. حولدينگكە جۇيەلى تۇردە الەۋمەتتىك مونيتورينگ ەنگىزىلە باستادى. الەۋمەتتىك سەرىكتەستىك ورتالىعى دايىنداعان ستراتەگيا بۇگىندە قوردىڭ بارلىق ەنشىلەس كاسىپورىندارىندا جۇزەگە اسۋدا جانە دە ءوزىنىڭ العاشقى ناتيجەلەرىن بەرۋدە. 
وسىلايشا، ۇلتتىق حولدينگ ءوزىنىڭ ىشكى الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك ماسەلەلەرىن شەشۋ ارقىلى، جەرگىلىكتى جەرلەردەگى الەۋمەتتىك تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە قاتىستى مەملەكەتىمىزدىڭ ستراتەگيالىق ماڭىزدى ميسسياسىنا قاتىسۋدا. مەملەكەت پەن كورپوراسيانىڭ بىر-بىرىنە كومەكتەسە، ارەكەت جاساۋى الەمدە بولماعان تاجىريبە. وسى اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستىڭ جۇيەلىلىگىن جانە ساپالىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن حولدينگ الەمنىڭ جەتەكشى كومپانيالارىنىڭ ادام رەسۋرستارىمەن جۇمىسىن باسشىلىققا العان. الەۋمەتتىك-ەڭبەك قاتىناستارىنا بايلانىستى ۇزدىك كەڭەسشىلەردى جالدايدى.

دەرەككوز: جاس قازاق