تاۋەلسىزدىككە يە بولعانعا دەيىن اڭگىمە-تاريحىمىز قازان توڭكەرىسىنەن باستالاتىن. ار جاعى بۇلدىر-كۇمانسىز ەدى. كەڭەستىك يدەولوگيا حالقىمىزدى وسىلاي ۇيرەتىپ كەلدى. ال نەگىزىندە شىندىق باسقاشا بولاتىن. جەر بەتىندەگى قاي حالىق تا اسپاننان سالبىراپ تۇسە قالعان جوق. ءار حالىقتىڭ شىققان تەگى، ءوز تاريحى بار. قازاق حالقى دا ءدال سولاي.

ماسەلەن كەشەگى كەڭەستىك زامانىندا قازاق حاندارىن حالىقتى تەك قاناۋشىلار عانا ەتىپ كورسەتۋ، بۇل – بۇلجىماس زاڭدىلىق بولعاندىعى ايداي اقيقات. ءسويتىپ ولاردىڭ ءوزىنىڭ اتاقونىسىنان ۇلتاراقتاي دا جەردى ەشقايدا دا شاشاۋ شىعارماستان تەرريتوريالىق ءبىرتۇتاستىقتى قانىمەن قورعاپ قالۋ، تاۋەلسىز ەلدىكتىڭ ەرلىگىن نىعايتا ءتۇسۋ، جەڭىمپاز ۇلتتىق كوكبورى قايسارلىقتى ساقتاپ قالۋ جولىنداعى تەڭدەسى جوق جانقيار قىزمەتتەرى، جانكەشتى قاھارمان ەرلىكتەرى مەن ۇلىلىقتارىن مۇلدە ەسكەرۋسىز قالدىرعان-دى. سول سەبەپتەن بۇنى كەيبىرەۋلەر جەكە باستىڭ ساياسي ۇپايىن ەسەلەۋگە… پايدالانۋ ءۇشىن تاريحي شىن فاكتىلەردى قاساقانا بۇرمالاۋ ماقساتىندا جەكەلەگەن ساياساتكەرلەر مەن جىكشىل قاسكويلەردىڭ قولىنداعى ناسيحات قارۋىنا اينالعاندىعى دا، بۇركەمەلەۋدىڭ ۇتىمدىلىعىن قاساقانا كۇيدە سۇرقيالىقپەن جۇرگىزىپ كەلگەندىگى دە بەلگىلى. تاريح فاكتىلەرىن بۇرمالاۋ، جەكەلەگەن تاريحي تۇلعالاردى «ازازىلگە تەڭەۋ» جانە «اقتاۋ» – مۇنىڭ بارلىعى دا تەك جەكە باستىڭ ءبىر ساتتىك ساياسي مۇددەسىن وزدىرا ءتۇسۋدىڭ پايداسىنا كۇشپەن جامالۋدى ۇيلەستىرىپ وتىرۋىن، قوعامداعى الاۋىزدىقتى تۋدىرۋ ماقساتىندا جاسالاتىنى اقيقات. بۇنداي تاريحي اقيقاتقا تەكسىز، وپاسىزدىقپەن قيانات جاساۋ، بۇل – قىلمىسپەن پارا-پار دۇنيە ەكەنى كىمگە بولسا دا ايان.
تەكتى ەر ەلى ءۇشىن جانىن قيار بولىپ تۋادى. ايتالىق ءابىلقايىر مەن ابىلايعا قاتىستى ءومىرباياندارىنان باستاپ، ساياسي كوزقاراستارىنا دەيىن الىپ قارايتىن بولساق، ولار – كوپ جاعدايدا، بىر-بىرىمەن ۇقساس تۇلعالار. ابىلاي ورىنبور گۋبەرناتورى يۆان نەپليۋيەۆكە جازعان حاتىندا: «ءابىلقايىر – حالقىمىزدىڭ باعىنا بىتكەن تۇلعا، ءبىزدىڭ قامقور اكەمىز ەدى»، – دەپ تەكتەن-تەك جازا سالعان جوق. بۇل بۇلتارتقىسىز تاريحي اقيقاتتان تۋىنداعان. راسىندا دا، بۇل ۇلتتىق، حالىقتىق مۇددەنى حاندىق داۋىردە جەكە باستىڭ مۇددەسىنەن اسا جوعارى قويا بىلۋدەگى كورەگەن ۇلىلىق پەن كەمەل كەمەڭگەرلىكتىڭ، جانقيار حالىقشىل دا مەملەكەتشىل قۇرىلىمنىڭ شىن مانىندەگى ناتيجەسى ەدى.
سول كەزدەگى شىنايى اقيقاتقا جۇگىنەر بولساق، حVءىىى عاسىردىڭ العاشقى شيرەگى قازاق تاريحىندا ەڭ ءبىر قيىن، ەڭ كۇردەلى كەزەڭ بولدى. مىنە، قازاقتىڭ تاعدىرى وسىناۋ الماعايىپتى (قازاق جەر بەتىندە قالۋ نە قالماۋ كەزەڭى ەدى) اسا ايرىقشا سىنعا تۇسكەن ساتتە شىڭعىس ۇرپاقتارى اراسىنان جان-جاقتان انتالاپ، تۇس-تۇستان قانىشەرلىگىمەن شابۋىلداعان اجداھالى قاسكوي جاۋعا قارسى ەل-جۇرتىن ءبىر جۇدىرىققا جىمداستىرۋمەن جۇمىلدىرۋدى كورەگەن كەمەڭگەرلىكپەن ۇيىمداستىرىپ، ءبىر تۋ استىنا جيناقتاي بىلگەن اسا ايرىقشا كۇيدەگى تەڭدەسى جوق ۇلى تۇلعا وسى ءابىلقايىر حان ەكەنى حاق.
1675-1821 جىلدارداعى قازاقتىڭ باسقارۋشى ەليتاسى تۋرالى، اسىرەسە، ءابىلقايىر مەن ابىلاي تۋرالى جان-جاقتى تەرەڭ زەرتتەۋگە قاتىستى فۋندامەنتالدىق ۇلكەن ەڭبەكتىڭ ارقاسىندا قازاق تاريحىنىڭ بۇرمالانۋىنا قارسى تۇرا بىلگەن، ءابىلقايىرعا قاتىستى ونىڭ شىن مانىندەگى ءادىل دە تۋرا ساياسي جوعارى باعاسىن انىقتاۋ، تاۋ تۇلعالىق جانە ەپيستوليارلىق مۇراسىن ايشىقتاي بىلگەن بىردەن ءبىر تاريحشى-عالىم يرينا ەروفەيەۆا ەكەنى جانە ونىڭ الار ورنى ەرەكشە ەكەنى انىق. سونداي-اق سول تۇستاعى تاريحتى زەرتتەگەن ليەۆشين، دوبروسمىسلوۆ سىندى ورىس زەرتتەۋشىلەرىنىڭ ەڭبەكتەرىنەن دە ءابىلقايىردىڭ ەل تاۋەلسىزدىگىن، جەر تۇتاستىعىن قايتكەن كۇندە دە ساقتاپ قالۋدى عانا كوزدەگەنىن اڭعارامىز.
بۇلاردىڭ ەلگە سىڭىرگەن ەرلىكتەرى مەن قىزمەتتەرى جايىندا، ارينە، ءوز الدىنا كەڭىرەك ايتۋدى قاجەت ەتەتىندىكتەن، بۇل ءارى بولەك، ءارى ۇزاق اڭگىمە. كەيىنگە قالدىرا تۇرالىق.
قازاق قاۋىمداستىعىندا «جامان ايتپاي، جاقسى جوق»، «ءبورى جوق دەمە – بورىك استىندا، جاۋ جوق دەمە – جار استىندا» دەگەن ەسكەرتپە-وسيەتتەرى ارقىلى كەز كەلگەن ءقاۋىپتى قاسىرەتتەردىڭ الدىن الا ءبىلۋ ءۇشىن الدىمەن كۇنى بۇرىن ەرەكشە دايىندىقتى ۇنەمى ەسەلەپ، بۇرىنعىدان دا بەتەر كۇشەيتىپ وتىرمايتىن با ەدى، بۇرىنعىنىڭ داناگوي حالىقشىل قاريالارىمىز. ارينە، ول زاماندا قازاقتار قۇرلىقتىڭ ورتاسىندا – قاسكوي دۇشپانداردىڭ قورشاۋىندا ءومىر ءسۇردى. كەز كەلگەن ساتتە ءبىر تۇستان جاۋ شىعا كەلۋى مۇمكىن، مىنە، وسىعان ءتاس-تۇيىن كۇيدە ءازىر وتىرۋ كەرەك بولاتىن. سول سەبەپتەن دە قازاقتىڭ ۇلى دالاسىندا اقىل-پاراساتى، كورەگەن كەمەلدىگى… تومەن كىسىنىڭ حان بولۋى ەش مۇمكىن بولماعان! سودان دا بولار ەلدە مەريتوكراتيا مەن جالپى حالىقتىق اۆتوريتەت ءپرينسيپى عانا جۇرگەن (الەۋمەتتىك جاعدايى، قارجىلىق مۇمكىندىگىنە قاراماستان، تاققا تەك لايىقتى تۇلعانىڭ وتىرۋى عانا كوزدەلگەن باسقارۋ پرينسيپتەرىن مەريتوكراتيا دەيدى). حان تاعىنان ۇمىتكەر ادام اريستوكراتيا (اقسۇيەك) وكىلى بولىپ قانا قويماي، سونىمەن قاتار، ەستى دە تەكتىلىگى، اقىل-پاراساتى، بىلىم-بىلىكتىلىگى، جانقيار حالىقشىلدىعى، باتىل قايراتكەرلىگى… جاعىنان باسقا جۇرتتان شوقتىعى وزىق تۇرعان تۇلعا بولۋى ءتيىس. كۇللى ەل، ۇلت الدىندا ەرەكشە ابىروي-بەدەلگە يە بولعاندا عانا سەنى حان ەتىپ سايلايدى! تاققا لايىقتىنى تاڭداۋ مەن سايلاۋ تازا كۇيدە جۇرگىزىلگەندىكتەن بەرگەن انتىنا ساي ادال دا تازا، تۋراشىل دا ءادىل كەمەلدىكپەن بايتاق ەلى مەن جەرىن، حالقىن كەز كەلگەن قاسكۇنەم جاۋدان قاسىق قانىن توگە ءجۇرىپ قورعاي بىلگەن. شىن مانىندە حالىقتىق حان بولۋعا لايىقتى ادال ناعىز تۇلعالى كىسى ءوز حالقىنان الشاقتاپ، جەكە باستىڭ قامىن كۇيتتەپ بايلىق جيناۋ دەگەندى، جەمقورلىققا ىڭعايلى ءساتى تۇسكەندە قارپىپ قالۋ دەگەندى بىلمەگەندىگى تاريحتان بەلگىلى. حان جەكە باسىنىڭ ساياسي ۇپايىن ەسەلەي ءتۇسۋ ءۇشىن اقساقتى دىڭداي ەتۋدى، وتىرىكتى شىنداي ەتۋدى ۇنەمى شيراتۋ ارقىلى جالعان ابىروي، جاساندى بەدەلدى جاساقتاۋ مەن ونى كۇشتەپ وزىنە جاپسىرۋدىڭ ءۇردىسى مۇلدە بولماعان. ويتكەنى قازاق ءبىر ادامعا تابىنۋشىلىق دەگەندى بىلمەي ءومىر كەشكەن حالىق. حان ءوزىنىڭ ىشكى قىزمەتىندە دە، سىرت ەلمەن قارىم-قاتىناستا دا ساياسي سالماقتى دا سابىرلىلىعى، ساليقالى دا سۇڭعىلالىعى، باتىل دا ايبىندى قايراتكەرلىگى ۇستەم كۇيدە بولعاندىقتان اينالاسىنا توپتاستىرعان شىنشىل دا ۇلتشىل، مەملەكەتشىل نوكەرلەرى، سۇلتاندارى، بيلەرى مەن ساربازدارى دا بايتاق ەل، جەر دەگەندە، ۇلتتىق، حالىقتىق مۇددە دەگەندە ەرەكشە ادال دا تازا، جانقيار حالىقشىل كۇيدە ءمىنسىز قىزمەت ەتتى. كۇللى ەل، ۇلت، حالىق الدىن­داعى ولشەۋسىز دە شەكسىز قارىز­دارى مەن پارىزدارىن، اسا ايرىقشا جاۋاپتى قىزمەتتەرىن وزىق تا ۇتقىر كۇيدە قاپىسىز وتەي ءبىلۋدىڭ حالىققا ەڭ جاعىمدى دا ەڭ ۇتىمدى پايدالى كوەففيسيەنتتەرىن ەسەلەي ءبىلدى.
بۇل جاعداي ءوز كەزەگىندە ەلدە جەتىم-تاستاندى بالا ۇعىمىن تۋعىزعان جوق، ءتىپتى، جەتىم بالالاردىڭ ءۇيى، ينتەرناتى دەگەن تۇسىنىك مۇلدە بولعان دا ەمەس. ەسىككە قۇلىپ سالماي الاڭسىز ءومىر ءسۇرۋدىڭ ۇلگىلى ونەگەسىن وزدىردى. ول كەزدەگى قازاق تۇرمە دەگەننىڭ نە ەكەنىن بىلمەي كەتتى. ەل ىشىندە كەزدەسكەن بىرلى-ەكىلى تەنتەك، ۇرى-قارىنى بيلەر مەن حالىقشىل اقساقالداردىڭ قاتاڭ تەزىنە سالۋ، قۇن، ايىپپۇل تولەتۋ، ولاردى بۇتكىل ەل تۇگەل جۇمىلىپ، اتا-اناسىمەن قوسا اشكەرەلەۋ، ەلدەن الاستاتۋ… قاتال باقىلاۋ مەن قاداعالاۋعا الىنۋدىڭ ءۇردىسى ەڭ ۇتقىر دا وزىق ۇردىستەردىڭ ەڭ اسىلى بولىپ، ۇنەمى جەتىلۋمەن دامىدى. سول ۋاقىتتا قان توگىستىڭ ءتۇرىن شەكتەن تىس وربىتكەن قىرعىندى سوعىستاردىڭ ءجيى بولعاندىعىنا قاراماستان، ەلدەگى جەتىم قالعان بالالارىمىزدى ءوزىنىڭ جان باۋىرىنان، رۋلاس تۋىسىنان، اعايىن-جەكجاتتارىنان ايىرىپ، قان قاقساتا جىلاتۋدىڭ قاسىرەتتەرىن ءوربىتۋ دەگەن مۇلدە بولعان ەمەس. جەسىرلەرىن ەشقايدا دا قاڭعىتپاستان، قان قۇستىرۋمەن زارلاتپاستان ءومىر سۇرگىزە ءبىلۋدىڭ ەڭ ۇتىمدى كۇيدەگى ۇتقىر جۇيەسىن قالىپتاستىرا ءبىلدى… بۇنداي ۇلتتىق ۇردىستەرىمىز، ءسوز جوق، الەمدە تەڭدەسى جوق ۇلى ۇردىستەردىڭ ەڭ ۇلىسى ەكەنى ءسوزسىز.
مىنە، سول كەزەڭدەگى ەلدى باسقارا بىلۋدەگى ەڭ باستى ۇتقىر ارتىقشىلىقتىڭ سىرى، ول ۋاقىتتاعى كورەگەن ۇلىلىق پەن اسىل كىسىلىكتىڭ سىرى – ۇلتتىق ءبىر قازاندا حالىقپەن بىرگە قايناي بىلۋىندە، ەلىمەن بىرگە ۋ ىشسە ۋ، سۋ ىشسە سۋ ىشە بىلۋىندە، ۇلتتىق تالىم-تاربيە مەن ءتارتىپتىڭ ۇتىمدىلىعىن قاتاڭ تۇردە ۇنەمى جەتىلدىرە وتىرىپ، تەڭدەسى جوق دارەجەدە وزدىرا بىلۋىندە جاتسا كەرەك. سوندىقتان، قازاق بيلەۋشىلەرى اراسىندا لايىقسىز ادامدار بولعان جوق. ويتكەنى حالىقتىڭ حاننان دا بيىك مارتەبەسىن، ۇلىلىعىن تومەندەتۋ باعىتىنا ەشقاشاندا جىبەرمەگەن. كەرىسىنشە، ۇنەمى رۋحىن اسقاقتاتىپ، ۇتقىرلىعىن وزدىرۋدى ەسەلەپ وتىرعان. ول كەزدە حاننىڭ ەلدىككە قاتىستى، حالىق تاعدىرىنا قاتىستى اسان قايعى، بۇقار جىراۋ سىندى قايراتكەرلەردىڭ حالىقشىلدىعى مەن مەملەكەتشىلدىگى، كورەگەن دە كەمەڭگەرلىگى، ءىرى كىسىلىگى، اقىل-پاراساتىنىڭ ۇتقىرلىعى وراسان زور بولعانى ايان. بيلىك اتاۋلى مىندەتتى تۇردە حالىقپەن ساناسۋعا قاتىستى مۇددەلىلىگى اسا جوعارى بولعاندىقتان، ەلدىڭ، ۇلتتىڭ ۇلتتىق كوكبورىلىك رۋحى مەن اينىماس جىمداسقان بىرلىگىن سامعاتا وتىرىپ، جەڭىمپاز كۇرەسكەرلىگى مەن جانقيار قايسارلىعىن كوكبايراققا اينالدىرعان. ەگەر حان حالقىمەن ساناسۋدان اينىپ، ادال دا تازا قىزمەتىن دۇرىس اتقارا الماعان جاعدايدا، حالىق حاندى حانتالاۋعا ءتۇسىرۋدىڭ ۇتىمدىلىعىن دا ۇنەمى جەتىلدىرىپ، وزدىرىپ وتىرعان.
قاھارلى ەل جەڭىمپاز. ءسوزدىڭ شىنىن ايتۋ كەرەك، ول كەزدە حاننىڭ دا، حالىقتىڭ دا رۋحى اسقاق كۇيدە سامعاۋدا بولعان. سوندىقتان «قاھارلى ەلدە حان تۇرمايدى، قۇنارلى جەردە قاق تۇرمايدى» دەيتۇعىن يدەولوگيالىق ۇلى قاعيدانىڭ جەڭىستى جەمىستەرى تەڭدەسى جوق دارەجە وراسان زور بولعانى انىق. ايتالىق، وسىنداي تەڭدەسى جوق اسقاق رۋحتى دا كورەگەن ۇلىلىق پەن كەمەل كەمەڭگەرلىكتىڭ ارقاسىندا عانا التاي مەن اتىراۋدىڭ اراسىن الىپ جاتقان كەڭ بايتاق ۇلى دالانى باسىبايلى ەركىن مەكەن ەتكەن جانە ونىڭ ەڭ نەگىزگى يەسى تەك قانا اتا-بابالارىمىزدىڭ بولا ءبىلۋى وسىنىڭ ايشىقتى ايعاعى بولسا كەرەك.
وسىلايشا كەشەگى وتكەن حاندىق داۋىردەگى مەملەكەتتىك قۇرىلىم­نىڭ تەڭدەسى جوق قاداۋ-قاداۋ ۇلى قۇندىلىقتارى مەن ۇتقىر اسىلدىقتارىن تىزبەكتەپ ايتا بەرسەك تاۋسىلا قوياتىن ءتۇرى جوق، مەنى ايت دەپ جارىسا تۇسكەندەي كۇيدى كەشتىك. الايدا ۇلىلىق پەن اسىلدىقتىڭ ءبارىن تۇگەندەپ شىعۋدى ماقسات ەتپەگەندىكتەن اڭگىمەمىزدى ازىرگە قىسقارتا تۇرۋعا ءماجبۇرمىز.
قىسقاسى، كەشەگى قازاقتىڭ ۇلى دالاسىندا حان سوزدەن سۇرىنسە دە، حالىقشىلدىق سالتىنان، ۇلتتىق ۇتقىر قىزمەتىنەن سۇرىنبەگەن التىن زاماننىڭ وتكەنى بارشا الەمگە ايان. مىنە، سول سەبەپتەن دە قازاق قاۋىمداستىعىندا «حالىق – قازى، پىكىر – تارازى»، «حالىق قالاسا، حان تۇيەسىن سويادى» دەگەن ۇلاعاتتى ءسوز بەكەرگە ايتىلماسا كەرەك. سول سياقتى قازاق قاۋىمداستىعىندا ۇلى دالانىڭ توسىندە قوي ۇستىندە بوزتورعاي جۇمىرتقا سالعاندىعىن، ونىڭ حالىققا ايرىقشا جاعىمدى دا جانە اسا ۇتىمدى شۋاعى مەن نۇرى شارىقتاعان التىن زاماننىڭ بولعاندىعىن اۋزىنىڭ سۋى قۇرعانشا جىر قىلىپ ايتىپ، سونداي زاماندى ۇنەمى اڭساۋمەن، ارمانداۋمەن وتىرۋى دا وسىدان بولسا كەرەك.
قورىتا ايتقاندا، قازاقتىڭ ۇلى دالاسىندا حاندىق داۋىردەگى كورەگەن ۇلىلىقتىڭ، كەمەل كەمەڭگەرلىكتىڭ، سۇڭعىلا ساياساتكەرلىكتىڭ، ءىرى كىسىلىك پەن جانقيار حالىقشىل قابىلەت-قاسيەتتىڭ ەڭ وزىق كۇيدەگى ۇتقىر ءورىسى مەن ەڭ پارمەندى ىقپالى تەڭدەسى جوق دارەجەدە وربىگەندىگى جانە ۇرپاققا ۇنەمى ۇلگى-ونەگە بولا بىلگەندىگى تاريحتان ايداي ايقىن كۇيدە كورىنىپ تۇر.
ەندەشە، بيىل 2015 قوي جىلى قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعىن تويلاۋ قارساڭىندا دا، ودان كەيىنگى ۋاقىتتاردىڭ بارىندە دە قازاقتىڭ حالىق، ۇلت رەتىندە بۇگىنگى قازاق ەلى «ۇلى دالا ەلى» ەكەندىگىمىزدى جاڭا فورماتتاعى ۇتقىر دا وزىق كۇيمەن ۇنەمى كۇللى الەمگە جاڭاشا پاش ەتە ءبىلۋدىڭ ۇلى ماقساتىندا بۇتكىل مەكتەپ، جوعارى وقۋ ورىندارىندا، سونداي-اق مەملەكەتتىك قۇرىلىم اتاۋلىنىڭ بارلىق ساتىسىنداعى ۇجىمنىڭ ءبىرىن قالدىرماي تۇگەلدەي قامتي وتىرىپ، وتان تاريحىن، وتانسۇيگىشتىكتىڭ، ۇلتتى جانىنداي سۇيە بىلۋشىلىكتىڭ ۇلگى-ونەگەسىن جاڭاشا قاۋلاتا ءبىلۋدىڭ ماقساتىندا ناعىز پاتريوت ازامات بولا ءبىلۋدى وقىتۋدىڭ پروبلەماسىن كەزەك كۇتتىرمەس ەڭ وزەكتى دە، وتكىر بىرەگەي ماسەلە رەتىندە تەزىرەك شەشۋىمىز اسا قاجەت.
ايباتتى دا ايبىندى ەلدىكتى وزىق كۇيدە قالىپتاستىرۋ ارقىلى باتىل دا بىلىكتى، سۇڭعىلا ساياساتتى جۇرگىزە ءبىلۋدى تەڭدەسى جوق دارەجەدە ۇتقىرلىقپەن قابىستىرا وتىرىپ، ۇنەمى سامعاتا ءتۇسۋدى وزدىرمايىنشا، تاۋەلسىز دەربەس ەلدىگىمىزدىڭ تۇعىرىن قۇرىشتاي شىڭداۋدىڭ دا، ونى باياندى كۇيدە ساقتاپ قالۋدىڭ دا وزەكتى پروبلەماسى تۇبەگەيلى شەشىلمەيتىنى حاق.
ۇلتتىق رۋح پەن ءتىلدى، ءدىلدى، ءدىندى، ۇتقىر تاريحىمىز بەن رۋحاني وزىق مادەنيەتىمىزدى سارى جەلىمدەي قابىستىرا ءتۇسۋ ارقىلى عانا قۇرىشتاي ۇنەمى شيراتىپ وتىرۋ، بۇل – ءبىزدىڭ مىزعىماس رۋحاني تىرلىگىمىزدىڭ، ەل بىرلىگى مەن ءبىرتۇتاستىعىنىڭ ەڭ نەگىزگى التىن قازىعى بولا بىلگەندىگىن ءبارىمىز دە وتكەن شەجىرەلى ۇلى تاريحىمىزدان كورىپ وتىرمىز. ويتكەنى ءبىز، كەشەگى تەكتى قازاق مەكەن ەتكەن ۇلى دالانىڭ ۇرپاقتارىمىز. وسىناۋ كەڭ بايتاق ۇلى دالانىڭ ءبىرتۇتاستىعىن ءبىزدىڭ اتا-بابالارىمىز سۇڭعىلالى ساياساتىمەن ۇنەمى ات ۇستىندە تەك قانىن توگە ءجۇرىپ، تەرىن توگە ءجۇرىپ قورعاۋمەن ساقتاپ، بۇگىنگى بىزگە ماڭگى ەلدىككە ماڭگىلىككە مۇرا ەتىپ قالدىرعانى دا حاق.
سول ءۇشىن دە ءبىز، بۇگىنگى قازاق ءبىرىمىز قالماي، ءبارىمىز دە ۇلى كوسەمدەرىمىز بەن ارىستارىمىزدىڭ الدىندا اسا ايرىقشا كۇيدە قارىزدار ەكەنىمىزدى ەستەن شىعارمايىق. سول ولشەۋسىز قارىزىمىزدى ءمىنسىز وتەي ءبىلۋ ءۇشىن جانقيار دارەجەدە كۇرەسە بىلەيىك، اعايىن.

مولداعالي ماتقان،
حالىقارالىق مۇستافا كەمال اتاتۇرىك اتىنداعى التىن مەدال
يەگەرى، قوعام قايراتكەرى، 
پۋبليسيست-جازۋشى، 
اكادەميك

دەرەككوز: قازاق ءۇنى