ورال. قازاقپارات - بقو-نىڭ سىرىم اۋدانىندا «مەنىڭ كىشى وتانىم» اتتى ءىى تاريحي-تانىمدىق جوباسى اياسىندا قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعىنا وراي «سىرىم شىققان توبەدەن - سىرىم بوگەتىنە دەيىن» اتتى ەكسپەديسيا مارەگە جەتتى.
وتكەن جىلى «مەنىڭ كىشى وتانىم» جوباسى اۋداننىڭ تاريحي جەرلەرىمەن شەكتەلسە، بيىل كورشىلەس اقتوبە، اتىراۋ وبلىسىنىڭ ءبىرقاتار اۋىلدارىن قامتىدى. اتاپ ايتقاندا، ون التى ادامنان قۇرالعان ەكسپەديسيا سىرىم شىققان توبەدەن باستاپ اۋدان ورتالىعى - جىمپيتى، شىڭعىرلاۋ اۋدانىنڭ «اققۇم» تاريحي مەكەنى ارقىلى ءجۇرىپ ءوتىپ، الدىمەن اقتوبە وبلىسى قوبدا اۋدانى ءاليا اۋىلىنا ات باسىن تىرەدى. مۇندا ولار كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى ءاليا مولداعۇلوۆانىڭ مۇراجايىندا، قوبىلاندى باتىر جەرلەنگەن جيرەنقوپا ەلدى مەكەنىندە، اسان قايعىنىڭ بالاسى ابات بايتاق كەسەنەسىندە بولدى. اقتوبەنىڭ ويىل اۋدانىنان اسىپ، اتىراۋ وبلىسىنىڭ قىزىلقوعا اۋدانىنىڭ ورتالىعى ميالى اۋىلىنا، سىرىم بوگەتى ورنالاسقان كوزدىعارا اۋىلدىق وكرۋگىنە توقتادى. مۇندا سىرىمدىقتار سىرىم بابانىڭ سالعان بوگەتىنە ارنايى بەلگى ورناتىپ، باتىردىڭ ءىزى قالعان جەردەن ءبىر ۋىس توپىراقتى ەلگە اكەلدى. ەكسپەديسيا مۇشەلەرىنىڭ سوزىنە قاراعاندا، سىرىم بوگەتىنىڭ ۇزىندىعى 800 مەتر، 1797 جىلى بابامىزدىڭ 55 جاسىندا سالىنعان ەكەن. بۇل بوگەتتەن باتىردىڭ جاساعى ءجۇرىپ وتكەن. بوگەتكە قاتىستى مىناداي اڭىز بار ەكەن: «سىرىم جاساعىنىڭ ءبىرىن سۋ جاعاسىندا ويناپ وتىرعان كىشكەنتاي بالالاردىڭ نە ىستەپ وتىرعانىن كورىپ كەلۋ ءۇشىن جىبەرەدى. سويتسە، الگى بالالار سۋعا قۇم مەن قامىس سالىپ، «قۇم سال دا، قۇرىم سال» دەپ ويناپ وتىر. بالالاردىڭ ويىنى سىرىمعا وي تاستاپ، ويىل وزەنىنىڭ ءبىر ساعاسىنا تاريحي بوگەتتى سالعان» دەسەدى.

سىرىم بوگەتىنەن سوڭ قايتاردا ەكسپەديسيا كورشىلەس قاراتوبە اۋدانىنىڭ مۇحيت اۋىلىندا ايالداپ، مۇندا دا جەرگىلىكتى تۇرعىندارمەن جۇزدەستى. 

ەكسپەديسيا مۇشەلەرىن قابىلداعان اۋدان اكىمى ابات شىنىبەكوۆ اتالمىش جوبانىڭ كەلەسى جىلى دا جالعاساتىنىن جەتكىزدى. بۇل رەتتە سىرىم باتىر جۇرگەن حيۋاداعى تاريحي ورىندارعا بارۋ كوزدەلۋدە.

ايتا كەتەيىك، قول باستاعان كوسەم، ءسوز باستاعان شەشەن سىرىم دات ۇلىنىڭ (1742-1802) جەرلەنگەن ورنىن انىقتاۋ ماقساتىندا 2007 جىلدىڭ مامىر ايىندا بقو تاريح جانە ارحەولوگيا ورتالىعى عىلىمي ەكسپەديسيا ۇيىمداستىرىپ، سونىڭ ناتيجەسىندە باتىردىڭ بەيىتى وزبەكستاننىڭ حورەزم وبلىسى گۇرلەن اۋدانى «عايىپ اتا» قورىمىندا ەكەنى انىقتالعان بولاتىن.

دەرەككوز: قازاقپارات